🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người nông dân mất mùa: thương bằng cách đừng mặc cả từng đồng

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Chợ sáng. Ông Ba ngồi sau sạp rau nhỏ ở góc chợ. Mấy bó rau muống héo héo, vài quả bầu còn non. Lúa nhà ông vụ này ngập hết. Mưa lớn ba ngày liền. Nước dâng qua bờ ruộng. Lúa ngã rạp xuống như người nằm dài không dậy nổi.

Ông Ba nhổ được bao nhiêu rau thì mang ra chợ bấy nhiêu. Một bà khách dừng lại. Bà cầm bó rau lên, nhìn rồi nói: "Bán rẻ đi, rau héo thế này ai mua." Ông Ba cười gượng: "Rau nhà trồng, không thuốc, cô cứ lấy đi, tôi bán rẻ cho." Bà khách trả giá xuống còn một nửa. Ông Ba gật đầu. Ông cần tiền mua gạo. Hôm nay mà không bán được thì nhà chẳng còn gì.

Chuyện mặc cả ở chợ là chuyện thường. Ai đi chợ mà chẳng trả giá. Nhưng có những lúc, đồng tiền mình bớt được lại là đồng tiền người ta đang thiếu. Người nông dân mất mùa không chỉ mất lúa. Họ mất cả vụ làm lụng. Mất tiền phân, tiền giống, tiền công cày bừa. Cái còn lại chỉ là vài bó rau mang ra chợ, mong bán được đồng nào hay đồng nấy.

Kinh Pháp Cú có câu: "Lấy bố thí thắng xan tham." Xan tham là lòng keo kiệt, là cái tay cứ nắm chặt không chịu mở ra. Bố thí là mở tay ra. Mà mở tay ra không phải chỉ là bỏ tiền vào thùng công đức. Mở tay ra còn là đừng siết thêm một đồng của người đang khổ.

Mua đúng giá cũng là một cách cho. Người bán rau ngoài chợ không xin ai. Họ chỉ mong bán được hàng với giá phải chăng. Mình trả giá cho vui thì được. Nhưng trả giá đến mức người ta lỗ vốn thì không còn là khôn nữa. Lúc đó mình đang lấy phần của người ta bỏ vào túi mình. Món lợi nhỏ đó, cầm về nhà, lòng cũng chẳng yên.

Có người nói: "Tôi nghèo, tôi đâu có tiền mà bố thí." Nhưng bố thí đâu chỉ có cho tiền. Người nghèo vẫn bố thí được. Bố thí bằng cách không ép giá người nghèo hơn mình. Bố thí bằng cách mua giúp bà già gánh rau cuối chợ, dù nhà mình đã có rau. Bố thí bằng cách trả đủ tiền công cho người làm thuê, đừng bớt xén.

Ông Ba hôm đó về nhà với mấy chục nghìn trong túi. Số tiền không nhiều. Nhưng đủ mua gạo nấu bữa tối. Vợ ông hỏi sao về sớm. Ông cười: "Hôm nay gặp người tốt, mua hết rau rồi." Thật ra chẳng có ai mua hết. Chỉ là có một chị khách không trả giá. Chị mua hai bó rau, trả đủ tiền, còn nói: "Rau nhà trồng ăn cho yên tâm." Một câu nói như thế, ông Ba nhớ mãi.

Thương người nông dân mất mùa không cần làm gì lớn. Chỉ cần nhớ một điều: khi người ta đã ngã, đừng đạp thêm. Khi người ta đã lỗ, đừng lấy thêm. Cái lòng không tham thêm một đồng của người khổ, đó chính là bố thí. Mà bố thí như thế, phước không nằm ở đâu xa. Phước nằm ngay trong lòng mình nhẹ đi một chút, và trong bữa cơm của nhà người ta còn có gạo.

Lần sau ra chợ, gặp gánh rau của người nông dân mất mùa, mình cứ mua như thường. Đừng mặc cả từng đồng. Một bó rau vài nghìn, bớt được một nghìn thì mình giàu thêm được bao nhiêu. Nhưng với người bán, một nghìn đó có khi là một bữa cháo loãng cho đứa nhỏ ở nhà. Tính như vậy, mình sẽ thấy tay mình mở ra dễ hơn nhiều.

Có người quen mua rau ở siêu thị, mát mẻ, giá niêm yết sẵn, không phải trả giá. Nhưng rau ở chợ, sau lưng nó là một người nông dân đang gồng mình qua vụ mất mùa. Mình mua rau của họ, mình không chỉ mua rau. Mình mua cho họ thêm một ngày cầm cự. Mình mua cho đứa nhỏ ở nhà họ thêm một bữa cơm. Tính như vậy, vài nghìn chênh lệch chẳng đáng gì. Người thành phố đôi khi quên mất rau từ đâu mà có. Rau không mọc trong siêu thị. Rau mọc từ ruộng. Từ bàn tay người nông dân dầm mưa dãi nắng. Mất mùa, họ khổ nhất. Mình thương họ, đừng bắt họ bán rẻ thêm nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 223: "lấy bố thí thắng xan tham, lấy chơn thắng hư ngụy" (Kinh Pháp Cú song ngữ chú giải - tập 3, Thích Phước Thái, tr. 25)
Bài liên quanNgười công nhân bị tai nạn lao động: ở bên lúc người ta yếu nhấtCụ già trong viện dưỡng lão: một lần ghé thăm không phải ruột thịtĐứa trẻ bán kẹo dạo ngoài chợ đêm: thương bằng cách mua một gói, hỏi một câu