🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người khiếm thính: nói chậm lại, nhìn vào mắt nhau

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Ở chợ, một cụ bà đứng trước sạp rau, tay chỉ vào mớ rau muống, miệng hỏi giá. Người bán hàng nói nhanh, cụ không nghe rõ, gật đầu đại rồi đưa tiền. Về nhà mới biết mình mua đắt gấp đôi. Cụ không giận người bán. Cụ chỉ thở dài: tai mình kém rồi, người ta nói gì mình cũng chỉ nghe loáng thoáng. Chuyện nhỏ như vậy xảy ra với người khiếm thính mỗi ngày, ở chợ, ở bệnh viện, ở bến xe.

Người khiếm thính sống giữa một thế giới đầy âm thanh mà mình chỉ nghe được một phần. Họ nghe tiếng còi xe nhưng không nghe tiếng người gọi tên mình. Họ nghe tiếng ồn ào nhưng không nghe rõ lời dặn của bác sĩ. Nhiều người tưởng họ không hiểu gì, nên nói với họ bằng giọng quát tháo, hoặc nói với người đi cùng thay vì nói với chính họ. Người khiếm thính bị đối xử như thể mình không có mặt, ngay cả khi mình đang đứng đó.

Thương người khiếm thính, việc đầu tiên đơn giản vô cùng: nói chậm lại, nhìn vào mắt nhau. Đứng đối diện, để họ nhìn thấy miệng mình. Nói từng chữ rõ ràng, không cần nói to, chỉ cần nói chậm. Nhiều người cứ nghĩ nói to là người ta sẽ nghe. Không phải vậy. Nói to chỉ làm cho âm thanh vỡ ra, khó nghe hơn. Nói chậm, nói rõ, nhìn mặt nhau, đó mới là cách nói cho người khiếm thính.

Có người hỏi: nói chậm thì mất thời gian lắm. Nhưng mất bao nhiêu thời gian đâu. Một câu nói chậm lại thêm vài giây, mà người nghe hiểu được, còn hơn nói nhanh rồi phải nói lại ba lần. Ở bệnh viện, một lời dặn uống thuốc nói không rõ có thể làm người bệnh uống sai. Ở bến xe, một câu chỉ đường nói vội có thể làm người ta lỡ chuyến xe. Nói chậm không phải là làm chậm việc của mình, mà là làm cho việc của mình có kết quả.

Lời nói lành không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở cách nói. Nói với người khiếm thính bằng giọng cáu gắt, bằng ánh mắt thiếu kiên nhẫn, thì dù lời nói có đúng, người nghe vẫn thấy mình bị coi thường. Ngược lại, một người bán hàng chịu nói chậm, chịu viết giá ra giấy, chịu cười với cụ già, là đã cho cụ một buổi chợ vui vẻ. Cho đi như vậy không tốn tiền, chỉ tốn một chút kiên nhẫn.

Người trẻ trong nhà cũng cần học cách thương ông bà khiếm thính của mình. Ông bà hỏi lại nhiều lần, đừng gắt: con nói rồi mà. Ông bà nghe nhầm, đừng cười. Hãy ngồi gần lại, nói chậm, hoặc viết ra giấy. Có những gia đình mua cho ông bà máy trợ thính, nhưng ông bà đeo không quen, lại cất đi. Thay vì trách ông bà phí tiền, hãy kiên nhẫn hướng dẫn, đưa ông bà đi chỉnh máy lại. Thương là như vậy: không bỏ cuộc sau một lần không thành.

Ở nơi công cộng, thương người khiếm thính còn là một việc lớn hơn: đừng để họ bị bỏ lại phía sau. Ở bệnh viện, nên có bảng chữ viết rõ ràng, có người hướng dẫn bằng chữ viết. Ở trường học, trẻ khiếm thính cần được ngồi chỗ nhìn rõ bảng và nhìn rõ miệng thầy cô. Ở cơ quan, một đồng nghiệp khiếm thính cần được thông báo bằng tin nhắn, không phải bằng lời nói qua loa rồi cho rằng ai cũng nghe thấy. Những việc này không khó, chỉ cần có người chịu nghĩ tới.

Có một câu nói trong đạo Bụt nhắc rằng chỉ với lời nói ái ngữ và sự lắng nghe bằng tâm từ bi, người ta mới có thể làm cho hận thù và bạo động lắng xuống. Với người khiếm thính, lời nói ái ngữ còn có một ý nghĩa khác: đó là lời nói mà người ta nghe được, hiểu được, cảm nhận được. Nói mà người ta không nghe thấy, thì lời nói ấy chưa tới được với người ta. Lắng nghe, ở đây, là lắng nghe bằng cả mắt, cả tay, cả tấm lòng.

Nếu hôm nay mình gặp một người khiếm thính, xin hãy dừng lại một chút. Nhìn vào mắt họ. Nói chậm lại. Cười với họ. Viết ra giấy nếu cần. Đừng quay lưng đi vì ngại mất thời gian. Một buổi chợ, một lần khám bệnh, một chuyến xe, sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều khi có người chịu nói chậm lại với mình. Từ bi, đôi khi chỉ là nói chậm lại vài giây, để người đối diện kịp nghe thấy rằng mình đang được thương.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — tr. 105: "Chỉ với các phương tiện ái ngữ và lắng nghe bằng tâm từ bi ta mới có thể giải trừ hận thù và bạo động."
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — tr. 79: "Phải thực tập chánh ngữ, ái ngữ."
Bài liên quanThương người lính già trở về: một lời cảm ơn muộn màngThương người mang vết sẹo trên mặt: nhìn người, đừng nhìn vết sẹoNhường chỗ ngồi trên xe buýt: từ bi bắt đầu từ một chỗ ngồi