Nhà chung có ba thế hệ. Ông bà, cha mẹ, con cháu, cùng sống dưới một mái nhà. Buổi sáng, nhà vệ sinh chỉ có một, ai cũng vội đi làm, đi học. Người này chen người kia. Buổi tối, tivi chỉ có một cái, người muốn xem thời sự, người muốn xem phim, người muốn nghe nhạc. Cái sân phơi chỉ có một, áo ai cũng cần khô. Sống chung, va chạm là chuyện hằng ngày. Chỉ cần một người không nhường, cả nhà đã ồn ào. Chỉ cần một người nhường một chút, cả nhà bỗng yên.
Tôi biết một gia đình như vậy. Nhà có năm người, ở chung một căn nhà nhỏ. Hồi mới về sống chung, ai cũng khó chịu. Người con dâu phàn nàn mẹ chồng hay can thiệp. Mẹ chồng phàn nàn con dâu bừa bộn. Hai vợ chồng cãi nhau vì chuyện ai rửa bát. Đứa con nhỏ khóc vì ồn ào. Có lúc tưởng chừng nhà sẽ tan. Nhưng rồi người mẹ chồng làm một việc rất nhỏ: bà bắt đầu dậy sớm hơn mười phút để nấu nước pha trà, rồi để phần cho con dâu một ly. Người con dâu thấy vậy, bắt đầu dọn dẹp gọn gàng hơn, không để bà phải nhắc. Người chồng bắt đầu rửa bát sau bữa tối mà không đợi ai bảo. Chỉ những việc nhỏ như vậy thôi, mà không khí trong nhà thay đổi hẳn. Không ai nói lời xin lỗi to tát. Chỉ là mỗi người nhường nhau một chút.
Trong bài pháp về cách sống chung, có lời dạy rất thực tế: anh em vợ chồng với nhau, nhường nhịn nhau rồi thì nên vui vẻ tha thứ cho nhau, không bao giờ nhắc đến lỗi lầm ấy nữa. Nhường nhịn đi trước, tha thứ đi sau, rồi không nhắc lại. Sống chung trong một nhà, ai cũng có lúc sai, lúc lỡ lời, lúc làm người khác khó chịu. Nếu cứ giữ mãi trong lòng, cứ nhắc đi nhắc lại, thì nhà không còn là nhà nữa, mà thành một tòa án, ngày nào cũng xử nhau. Nhường nhau một chút, tha thứ cho nhau một chút, nhà mới là nơi để về.
Nhường nhau trong nhà chung không có nghĩa là mình chịu thiệt mãi. Có người sợ nhường một lần thì sẽ phải nhường mãi, người ta sẽ lấn tới. Nhưng nhường trong nhà không giống nhường ngoài đời. Ngoài đời, nhường có khi là thua thiệt. Trong nhà, nhường là giữ gìn. Mình nhường mẹ một chút, mẹ vui. Mình nhường vợ một chút, vợ yên. Mình nhường con một chút, con học được cách nhường. Cái mình nhận lại không phải là phần thua, mà là một mái nhà yên ổn. Mà mái nhà yên ổn thì quý hơn bất cứ phần thắng nào trong một cuộc cãi vã.
Nhường nhau cũng là một dạng của bố thí. Trong kinh, bố thí không chỉ là cho tiền, cho gạo. Bố thí còn là cho đi sự nhẫn nhịn, cho đi một bước lùi, cho đi một câu nói nhẹ thay vì một câu nói nặng. Khi mình đang nóng giận mà mình nhịn được một câu, đó là mình đã cho cả nhà một buổi tối yên bình. Khi mình thấy người thân sai mà mình chọn cách nói nhẹ nhàng thay vì mắng mỏ, đó là mình đã cho họ một cơ hội sửa sai mà không mất mặt. Những món cho này không thấy được bằng mắt, nhưng cả nhà đều cảm nhận được.
Sống trong nhà đông người, điều khó nhất là không so bì. Người này làm nhiều, người kia làm ít. Người này đóng tiền nhiều, người kia đóng ít. Người này được thương hơn, người kia thấy mình bị ghẻ lạnh. So bì là gốc của nhiều cuộc cãi vã trong nhà. Nhưng nếu mỗi người chỉ nhìn vào phần mình làm, không nhìn vào phần người khác chưa làm, thì nhà sẽ yên hơn nhiều. Mình làm thêm một việc, không cần ai khen. Mình nhường một bước, không cần ai biết. Lòng mình nhẹ, nhà mình yên, thế là đủ.
Tôi nghĩ, từ bi bắt đầu từ trong nhà mình. Trước khi thương người ngoài đường, hãy thương người trong nhà trước. Trước khi giúp người xa lạ, hãy nhường người thân một chút. Nhiều người ra ngoài thì hiền lành, về nhà thì cáu gắt. Ra ngoài thì giúp đỡ người ta tận tình, về nhà thì không nhường vợ con một câu. Như vậy là từ bi chưa trọn. Từ bi thật phải bắt đầu từ nơi gần nhất: người ngồi chung mâm cơm với mình mỗi ngày.
Vậy nên, tối nay về nhà, nếu thấy nhà vệ sinh đang bận, hãy chờ thêm một chút mà không càu nhàu. Nếu thấy tivi đang mở chương trình mình không thích, hãy để người thân xem nốt rồi hãy chuyển kênh. Nếu thấy bát đũa chưa rửa, hãy rửa giúp một tay mà không cần ai bảo. Những việc nhỏ đó, làm bằng lòng thương, sẽ làm cho mái nhà chung trở thành một nơi ai cũng muốn về. Nhà đông người không đáng sợ. Đáng sợ là nhà đông người mà không ai chịu nhường ai. Chỉ cần mỗi người nhường một chút, nhà chật cũng thành nhà rộng. Lòng người chật mới làm nhà chật. Lòng người rộng ra, nhà nào cũng đủ chỗ cho nhau.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư