🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Một lần giúp đỡ không cần ai ghi nhận

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Có một người đàn ông trong xóm tôi, ai cũng biết mặt mà ít ai biết tên. Ông hay giúp đỡ người khác một cách lặng lẽ. Nhà ai hỏng bóng đèn, ông qua thay giúp. Xe ai hết xăng giữa đường, ông đẩy giúp một đoạn. Bà cụ nào xách nặng, ông xách giúp về tận nhà. Làm xong, ông cười một cái rồi đi, không đợi ai cảm ơn, không kể cho ai nghe. Có lần tôi hỏi ông: "Sao bác giúp nhiều vậy mà không nói gì?" Ông đáp: "Giúp thì giúp thôi, nói làm gì." Câu trả lời đơn giản, mà tôi nhớ mãi.

Trong kho kinh, hạnh bố thí cao nhất được gọi là bố thí ba la mật. Nghĩa là cho đi mà không cột mình vào món cho. Không cột vào người nhận, không cột vào món quà, không cột vào việc mình đã cho. Người cho không nghĩ mình là người cho. Người nhận không bị xem là người chịu ơn. Món quà chỉ là món quà, trao đi rồi thôi. Trong Phật Học Tinh Hoa có dạy, bố thí mà còn chấp vào tướng, còn kể công, còn mong báo đáp, thì đó chưa phải là bố thí ba la mật. Cho đi mà lòng còn vướng, thì món cho dù lớn, phước cũng không trọn.

Nhiều người giúp đỡ người khác rồi cứ nhớ mãi việc mình đã giúp. Gặp ai cũng kể: hồi đó tôi đã giúp nó thế này, đã cho nó thế kia. Người được giúp nghe được, lòng nặng trĩu. Họ thấy mình mang ơn, thấy mình thấp hơn người ta một bậc. Lần sau họ gặp khó khăn, họ không dám nhờ nữa, vì sợ lại mang ơn thêm. Việc giúp đỡ như vậy, giúp được một lần mà mất đi nhiều lần sau. Người giúp thì tưởng mình tốt, nhưng thật ra mình đã vô tình làm người ta tủi thân.

Cho đi mà không cần ai ghi nhận, đó là chỗ khó. Vì trong lòng ai cũng có một phần muốn được công nhận. Mình làm việc tốt, mình muốn người ta biết. Mình giúp ai, mình muốn người ta nhớ. Điều đó rất con người, không có gì xấu. Nhưng nếu mình cứ giữ mãi ý muốn đó, thì việc cho của mình không còn thuần khiết nữa. Nó trở thành một cuộc đổi chác: tôi cho anh cái này, anh phải nhớ ơn tôi, phải khen tôi, phải trả lại tôi cái khác. Đổi chác như vậy, không còn là bố thí nữa. Đó là mua bán.

Người đàn ông trong xóm tôi giúp người mà không cần ai ghi nhận, có lẽ vì ông hiểu một điều giản dị: giúp xong là xong. Mình giúp người ta qua cơn khó khăn, người ta đi tiếp con đường của họ, mình đi tiếp con đường của mình. Không cần phải buộc nhau bằng sợi dây ơn nghĩa. Không cần phải nhắc nhau rằng ngày xưa tôi đã giúp anh. Sợi dây ơn nghĩa, nếu buộc chặt quá, sẽ làm cả hai người đều nặng. Người mang ơn thì áy náy. Người ban ơn thì cứ chờ đợi. Cả hai đều không nhẹ lòng.

Trong kinh còn dạy, cái tính cách của bố thí ba la mật là vô công, vô ngã. Vô công nghĩa là không thấy mình có công. Vô ngã nghĩa là không thấy có cái ta đang cho. Nghe thì cao siêu, nhưng sống trong đời thường, nó chỉ đơn giản là: giúp xong rồi quên đi. Quên không phải là vô tâm. Quên là để lòng mình nhẹ. Mình quên việc mình đã giúp, thì mình không chờ đợi. Mình không chờ đợi, thì mình không thất vọng khi người ta không trả ơn. Mình không thất vọng, thì mình vẫn sẵn sàng giúp người khác vào lần sau. Lòng tốt cứ thế mà tiếp tục, không bị chặn lại bởi sự thất vọng.

Tôi từng gặp một người giúp bạn mình vay tiền lúc khó khăn. Vài năm sau, người bạn đó khá lên nhưng không trả, cũng không nhắc đến món nợ cũ. Người giúp đâm ra giận, gặp ai cũng kể tội bạn mình vong ơn. Từ đó, ông không giúp ai nữa. Ông nói: "Giúp người rồi bị quên ơn, thà không giúp." Tôi nghe mà thấy tiếc. Vì một lần giúp bị quên ơn, ông đã đóng cửa lòng tốt của mình lại. Nếu ông giúp mà không cột mình vào việc phải được trả ơn, thì ông đã không khổ như vậy. Người bạn kia có lỗi thật. Nhưng người khổ nhất vì chuyện đó lại chính là ông, vì ông cứ ôm mãi món nợ ơn nghĩa đó trong lòng.

Giúp đỡ mà không cần ai ghi nhận, không có nghĩa là mình phải im lặng chịu thiệt mãi. Nếu người ta lợi dụng mình nhiều lần, mình có quyền dừng lại, có quyền nói không. Từ bi cần có trí tuệ. Nhưng trong những lần giúp đỡ bình thường, hãy thử tập cho đi rồi quên đi. Giúp xong, đi về, ngủ ngon. Đừng kể, đừng nhắc, đừng chờ. Sáng hôm sau, mình vẫn là mình, nhẹ nhàng, sẵn sàng giúp người khác nếu họ cần. Đó là cách giữ cho lòng tốt của mình được bền lâu.

Một lần giúp đỡ không cần ai ghi nhận, nghe qua tưởng như mình mất mát. Nhưng thật ra, mình được nhiều hơn mình tưởng. Mình được một lòng nhẹ. Mình được sự tự do, không bị ràng buộc bởi ơn nghĩa. Mình được niềm vui thầm lặng, chỉ mình biết. Và mình được một thói quen tốt: cho đi vì lòng thương, không vì sự ghi nhận. Thói quen đó, giữ được lâu ngày, sẽ làm mình trở thành một con người mà người khác cảm thấy ấm áp khi ở gần. Không cần ai ghi nhận, nhưng ai cũng sẽ nhớ đến mình, bằng một cách rất tự nhiên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — bố thí ba la mật, cho đi không trụ tướng, trang 208 và 232
• Thư Viện Phật Học BudSas — bố thí là phương tiện đầu hướng dẫn người về với Phật giáo (phap032.htm)
Bài liên quanThương người mẹ già hay lặp lại một câu chuyệnCho đi lời khuyên đúng lúc đúng cáchKhi con mình nói dối: thương là hỏi vì sao trước khi mắng