🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người góa bụa nuôi con một mình: thương bằng cách đỡ, không bằng cách thương hại

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Chị Hằng ba mươi bốn tuổi, chồng mất vì tai nạn giao thông cách đây hai năm. Một mình chị nuôi hai đứa con, đứa lớn mười tuổi, đứa nhỏ sáu tuổi. Ban ngày chị làm công nhân may, tối về cơm nước, dạy con học, dọn nhà. Có hôm chị làm ca đêm, hai đứa nhỏ ở nhà với bà ngoại. Người trong xóm ai cũng thương chị. Nhưng cái thương của người ta, nhiều khi làm chị mệt thêm.

Có người gặp chị là thở dài: "Khổ thân nó, chồng chết sớm, một mình nuôi hai đứa, tội quá." Có người dúi cho chị ít tiền rồi kể lại cho cả xóm nghe: "Tôi vừa cho con Hằng năm trăm nghìn đấy." Có người tới nhà chơi, nhìn quanh rồi nói: "Nhà cửa bừa bộn thế này, tội hai đứa nhỏ." Chị Hằng nghe mà không biết nói sao. Chị cảm ơn, chị cười. Nhưng trong lòng chị nghĩ: mình đâu phải người ăn xin. Mình vẫn đi làm, vẫn nuôi được con. Sao người ta cứ nhìn mình như một người đáng thương?

Từ bi thật sự không phải là nhìn người khác bằng ánh mắt tội nghiệp. Trong sách nhà Phật, lòng từ bi được dạy là lòng thương vô lượng, thương tất cả chúng sinh mà không phân biệt, không đặt mình lên trên người được thương. Thương mà còn giữ khoảng cách trên dưới, thương mà còn kể công, thì cái thương ấy chưa trọn. Người được thương cảm nhận được ngay. Họ nhận ra mình đang bị nhìn như một kẻ yếu đuối, một gánh nặng, một câu chuyện buồn để người khác kể lại.

Chị Hằng không cần người ta thương hại chị. Chị cần người ta đỡ chị một tay, đúng lúc, đúng việc. Có một bà hàng xóm làm được điều đó rất hay. Bà không bao giờ nói câu nào tội nghiệp. Chiều nào bà cũng gọi hai đứa nhỏ sang ăn cơm cùng nhà bà, vì bà nấu nhiều. Bà nói: "Nhà bà nấu thừa, hai đứa sang ăn cho vui." Chị Hằng đi ca đêm, bà trông hai đứa nhỏ giúp, không lấy tiền, không kể với ai. Cái quạt nhà chị hỏng, chồng bà sang sửa, sửa xong chỉ nói: "Xong rồi đấy, mai nóng thì bật số ba." Không ai nói lời nào to tát. Nhưng chính những việc nhỏ ấy làm chị Hằng nhẹ cả người.

Đó là từ bi trong đời thường. Nó không ồn ào. Nó không cần ai biết. Nó chỉ là thấy người khác đang gánh nặng thì mình ghé vai vào một chút, rồi thôi. Không hỏi han quá nhiều. Không khuyên răn dài dòng. Không biến nỗi đau của người ta thành đề tài để mình tỏ ra tốt bụng.

Nhiều người muốn giúp người góa bụa mà không biết giúp thế nào. Thật ra rất đơn giản. Đừng hỏi: "Chị có cần giúp gì không?" Người đang tự trọng cao thường trả lời: "Không, cảm ơn." Hãy làm một việc cụ thể. Đón con giúp một buổi chiều. Nấu thêm một nồi canh mang sang. Sửa giúp cái bóng đèn. Cho mượn cái xe khi xe họ hỏng. Việc cụ thể không làm người ta thấy mình đang được bố thí. Việc cụ thể chỉ nói một điều: tôi ở đây, tôi thấy bạn đang bận, tôi phụ một tay.

Cũng đừng quên giữ thể diện cho người mình thương. Đừng cho tiền trước mặt nhiều người. Đừng kể chuyện nhà người ta cho người khác nghe. Đừng dạy người ta cách sống khi mình chưa từng sống cuộc đời của họ. Người góa bụa không thiếu lời khuyên. Họ thiếu một người im lặng ở bên, một người để họ nhờ cậy mà không thấy mình thấp đi.

Có một điều nữa ít ai nghĩ tới. Người góa bụa nuôi con một mình không chỉ cần giúp đỡ. Họ cần được nhìn như một người bình thường, một người mẹ bình thường, một người hàng xóm bình thường. Khi mình gặp chị Hằng, đừng chỉ hỏi chuyện buồn. Hãy hỏi chuyện vui. Hỏi con chị học có tiến bộ không. Khen món ăn chị nấu ngon. Rủ chị đi chợ cùng. Người ta sống bằng những ngày bình thường, không sống bằng những lời chia buồn.

Con của chị Hằng cũng cần được thương đúng cách. Đừng gặp đứa trẻ là hỏi: "Bố cháu mất rồi, cháu có nhớ bố không?" Câu hỏi ấy như xát muối. Hãy chơi với nó như chơi với mọi đứa trẻ khác. Hỏi nó thích đá bóng hay thích vẽ. Cho nó một viên kẹo như cho mọi đứa trẻ. Trẻ con không cần người lớn nhắc chúng nhớ mình là trẻ mồ côi. Trẻ con cần được làm trẻ con.

Từ bi với người góa bụa, nói cho cùng, là học cách thương mà không làm người ta nhỏ đi. Sách dạy từ bi hỷ xả, trong đó có xả là buông. Buông cái ý nghĩ mình là người ban ơn. Buông cái muốn được khen là tốt bụng. Buông cả cái thương hại làm người ta khó chịu. Chỉ còn lại một việc giản dị: thấy người đang nặng gánh thì phụ một tay, rồi đi về nhà mình, không kể lại với ai.

Chị Hằng bây giờ vẫn một mình nuôi hai đứa con. Chị vẫn đi làm ca đêm, vẫn về nhà lúc trời chưa sáng. Nhưng chị không còn thấy mình cô đơn như trước. Vì quanh chị có vài người hàng xóm tốt. Họ không nói nhiều. Họ chỉ làm. Và chị biết, khi nào chị ngã, sẽ có người đỡ. Không phải vì chị đáng thương. Mà vì chị là người hàng xóm của họ, là người mẹ của hai đứa nhỏ, là một người đang sống tử tế. Thế là đủ.

Người ta thường nghĩ từ bi là việc lớn, phải làm điều gì to tát lắm. Không phải. Từ bi bắt đầu từ cách mình nhìn một người góa bụa trong xóm. Nhìn bằng mắt thương, không bằng mắt tội nghiệp. Đỡ một tay, không ban ơn. Ở bên, không ồn ào. Ai làm được vậy, người đó đã gieo một hạt lành rất lớn, mà không cần ai ghi nhận.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — trang 14
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — trang 191
Bài liên quanThương con riêng của vợ chồng: từ bi trong nhà không cùng máu mủNgười y tá ca đêm: từ bi là một câu cảm ơn với người chăm người lạThắng kiện rồi, thương người thua kiện: từ bi của người thắng