🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thắng kiện rồi, thương người thua kiện: từ bi của người thắng

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Ông Tư thắng kiện. Vụ tranh chấp đất với người em họ kéo dài ba năm, cuối cùng tòa xử ông thắng. Mảnh đất ấy là của ông bà để lại, giấy tờ rõ ràng, ông có lý. Ngày nhận bản án, ông Tư mừng lắm. Ông mời cả nhà ăn cơm, ông nói: "Công lý đã thắng." Nhưng bữa cơm hôm đó không ai cười nhiều. Vợ ông gắp thức ăn mà không nói gì. Con trai ông ăn nhanh rồi đứng dậy. Ông Tư không hiểu. Mình thắng, sao nhà mình lại buồn?

Tối hôm đó, bà Tư nói với ông: "Ông thắng kiện, nhưng ông mất đứa em họ. Từ nay giỗ chạp, nó không sang nữa. Con nó gặp con mình ngoài đường, nó quay mặt đi. Ông thắng được mảnh đất, nhưng ông thua cả một bên họ hàng." Ông Tư ngồi im. Ông chưa từng nghĩ như vậy. Ba năm nay ông chỉ nghĩ đến chuyện thắng. Ông không nghĩ đến chuyện sau khi thắng thì còn lại gì.

Sách xưa có câu: lấy oán báo oán thì oán oán chập chồng, chỉ có lấy đức báo oán thì oán mới dứt. Kinh Pháp Cú cũng dạy: không lấy oán báo oán. Oán thù không dứt bằng cách thắng thêm một lần nữa. Nó chỉ dứt khi có một bên chịu dừng lại. Ông Tư đã thắng bằng pháp luật. Pháp luật xử đúng. Nhưng pháp luật không xử được lòng người. Lòng người chỉ lành lại khi có người chịu thương trước.

Người thua kiện cũng là người đang khổ. Em họ ông Tư thua, mất đất, mất mặt trước cả họ. Ông ấy về nhà, vợ con trách, hàng xóm xì xào. Ông ấy cũng có lý của ông ấy, dù tòa xử ông Tư thắng. Người ta khi thua kiện thường không nghĩ mình sai. Họ nghĩ mình bị xử ép, bị anh em lừa. Cái khổ của người thua kiện không chỉ là mất đất. Là mất danh dự, mất chỗ đứng trong họ hàng. Nếu lúc này ông Tư còn dẫm thêm một bước, còn nói thêm một câu cay độc, thì mối thù này sẽ còn đến đời con cháu.

Từ bi của người thắng là biết dừng lại đúng lúc. Thắng rồi thì thôi. Đừng đi kể khắp nơi là mình thắng. Đừng gặp em họ là nhắc chuyện tòa án. Đừng dùng bản án như một cây gậy để gõ lên đầu người thua mỗi lần gặp mặt. Người thắng thật sự là người thắng xong rồi buông. Buông cái hả hê, buông cái muốn chứng tỏ mình đúng, buông cả cái giận đã nuôi ba năm trời.

Ông Tư nghĩ lại ba năm qua. Ông và em họ từng thân nhau lắm. Hồi nhỏ hai anh em cùng chăn trâu, cùng tắm sông. Lớn lên, mỗi lần giỗ ông bà, hai nhà vẫn ngồi chung một mâm. Chỉ vì một mảnh đất mà ba năm nay không nhìn mặt nhau. Mảnh đất ấy, ông bà để lại để con cháu đoàn kết. Giờ nó lại là thứ làm con cháu chia rẽ. Ông bà ở dưới đó mà biết, chắc buồn lắm.

Một tuần sau, ông Tư làm một việc không ai ngờ. Ông mang sang nhà em họ một con gà, một chai rượu, nói: "Chú à, tòa xử rồi, chuyện đất đai xong rồi. Anh em mình đừng vì nó mà mất nhau nữa. Giỗ ông bà tháng sau, chú sang nhà anh ăn cơm nhé." Em họ ông Tư nhìn ông, mắt đỏ hoe, không nói được câu nào. Ông ấy gật đầu. Hai người đàn ông ngồi với nhau một buổi chiều, uống hết chai rượu, nhắc chuyện hồi nhỏ chăn trâu, không nhắc một câu nào về kiện tụng.

Từ bi không có nghĩa là nhường hết, là thua hết, là để người khác lấn lướt. Ông Tư không trả lại đất. Ông thắng đúng, ông giữ đất đúng. Từ bi ở đây là thắng mà không làm người thua thêm đau. Là sau khi pháp luật đã phân đúng sai, mình còn chừa cho người ta một lối về. Một lối về không phải là quay lại kiện tiếp. Một lối về là quay lại làm anh em.

Nhiều người thắng kiện rồi mà cả đời không yên. Vì họ thắng đất mà thua người. Mỗi lần gặp người thua, họ thấy ánh mắt oán hận. Mỗi dịp giỗ chạp, họ thấy một nửa họ hàng quay lưng. Họ thắng một vụ kiện, nhưng họ mang theo một mối thù suốt đời. Người khôn không làm vậy. Người khôn thắng xong thì tìm cách làm lành. Làm lành không phải là yếu. Làm lành là mạnh, vì nó cần buông cái tôi xuống trước.

Ông Tư bây giờ vẫn giữ mảnh đất ấy. Nhưng giỗ ông bà, em họ ông lại sang. Hai nhà lại ngồi chung một mâm. Con cháu lại chơi với nhau. Có người hỏi ông Tư: "Sao ông không sợ người ta nói ông thắng rồi còn làm lành là giả tạo?" Ông Tư cười: "Tôi không làm cho người ta xem. Tôi làm cho nhà mình yên. Thắng kiện mà nhà không yên thì thắng để làm gì?"

Lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán mới dứt. Câu này sách xưa dạy đã lâu. Nhưng hiểu nó không khó. Khó là làm được nó lúc mình vừa thắng, lúc mình đang có lý, lúc mình đang có quyền nói thêm một câu cay độc. Ai làm được lúc đó, người đó mới thật sự thắng. Thắng vụ kiện, thắng luôn cả lòng mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — trang 70
• Kinh Pháp Cú — truyện 'Không lấy oán báo oán' (ttpc00.htm)
Bài liên quanNgười say rượu gây chuyện ngoài đường: thương mà vẫn giữ khoảng cáchNgười có quyền thương cấp dưới: từ bi của người đứng trênĐứa trẻ lang thang ở ngã tư: một cái nhìn không quay đi