🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Từ bi với người say: thương người đang mất kiểm soát

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Mười một giờ đêm. Tiếng xe máy về đến cổng, loạng choạng. Anh chồng đẩy cửa vào, người nồng nặc mùi rượu, nói líu cả lưỡi. Vợ đang chờ, mặt sầm lại. Câu đầu tiên cô nói là: lại say nữa rồi, ngày nào cũng say, cái nhà này không ai chịu nổi anh nữa. Anh ta gầm lên, đập bàn, chửi vài câu rồi lăn ra ngủ. Sáng hôm sau, anh ta không nhớ mình đã nói gì. Cô vợ thì nhớ hết. Nhớ từng câu.

Cảnh này quen thuộc trong nhiều gia đình. Người say về khuya, người nhà vừa giận vừa sợ. Giận vì người say làm khổ cả nhà. Sợ vì không biết tối nay anh ta sẽ làm gì. Có người chọn cách cãi nhau ngay lúc đó. Có người chọn cách im lặng, nhưng im lặng trong uất ức. Cả hai cách đều làm mọi chuyện tệ hơn.

Người say là người đang mất kiểm soát. Rượu làm mất trí khôn, làm mất lương tri. Trong sách Tam Quy, Ngũ Giới, Hòa thượng Thích Thanh Từ viết rất rõ: có những người khi say sưa, tội lỗi họ cũng dám làm, xấu xa gì họ cũng không sợ, mất hết lương tri. Vì thế người biết đạo đức phải tránh xa không uống rượu. Uống rượu chẳng những làm mất trí khôn, lại gây nên bệnh hoạn cho thân thể, còn di hại cho con cái sau này.

Ngài còn nhắc rằng Phật vì thương xót chúng sanh mà tạo ra năm điều răn cấm, trong đó có giới không uống rượu. Năm giới không phải là hình phạt. Năm giới là vì thương mà đặt ra, để con người không tự hại mình và hại người khác.

Hiểu như vậy, chúng ta thấy người say đáng thương hơn là đáng giận. Không phải vì họ không có lỗi. Mà vì lúc say, họ không còn là chính họ nữa. Họ nói những lời mà lúc tỉnh họ không bao giờ nói. Họ làm những việc mà lúc tỉnh họ sẽ xấu hổ. Cơn say giống như một đám mây che mất trí tuệ của họ. Giận một người đang say cũng giống như giận một người đang mộng du. Họ không nghe được mình đang giận cái gì.

Vậy khi người thân say về, mình nên làm gì? Trước hết, đừng cãi nhau lúc đó. Đây là điều quan trọng nhất. Người say không nghe được lý lẽ. Mình nói một câu, họ hiểu thành mười câu khác. Mình càng nói, họ càng nổi nóng. Chuyện nhỏ thành chuyện lớn. Có những gia đình tan vỡ chỉ vì một đêm say và một trận cãi nhau không đáng có. Muốn nói gì, hãy để đến sáng mai, khi cả hai đều tỉnh táo.

Thứ hai, hãy giúp họ an toàn. Đỡ họ vào nhà, cho họ nằm xuống, đặt một ly nước bên cạnh, đắp chăn cho họ. Đừng để họ nằm ngoài sân, ngoài đường, dễ bị cảm lạnh, dễ gặp tai nạn. Đừng để họ lái xe khi đã say. Một hành động nhỏ lúc đó có thể cứu một mạng người. Đó chính là từ bi trong đời thường, không cần phải làm gì lớn lao.

Thứ ba, đừng quay phim, chụp hình lúc họ say để hôm sau đem ra chọc ghẹo hay bêu rếu. Nhiều người làm vậy để cho vui, để dạy cho một bài học. Nhưng làm vậy chỉ khiến người say thêm xấu hổ, thêm tự ti, rồi lại tìm đến rượu để quên đi sự xấu hổ đó. Vòng tròn cứ thế quay mãi.

Thứ tư, sáng hôm sau, hãy nói chuyện một cách bình tĩnh. Không mắng, không chì chiết, không kể tội. Chỉ nói sự thật một cách nhẹ nhàng: tối qua anh say, em lo lắm. Anh có biết anh đã nói gì không? Nhà mình dạo này vì rượu mà khổ nhiều rồi. Anh có muốn cùng em tìm cách bớt lại không? Những câu như vậy mở ra một cánh cửa. Còn những câu như: anh là đồ nát rượu, cả đời anh không bỏ được đâu, chỉ đóng sập cánh cửa đó lại.

Thứ năm, hãy nhìn sâu hơn vào nguyên nhân. Người ta uống rượu không phải chỉ vì thích. Có người uống vì buồn, vì áp lực công việc, vì thất bại, vì cô đơn, vì không biết nói chuyện với ai. Rượu là cách họ trốn chạy. Nếu chỉ cấm họ uống mà không giúp họ đối diện với nỗi buồn đằng sau đó, họ sẽ tìm cách khác để trốn. Thương người say là thương cả nỗi khổ đã đẩy họ đến với rượu.

Cũng cần nói thêm: thương người say không có nghĩa là chịu đựng mãi mãi. Nếu người say thường xuyên đánh đập, phá phách, làm hại gia đình, thì thương họ không có nghĩa là để họ tiếp tục làm vậy. Thương mà vẫn phải có giới hạn. Giới hạn đó là để bảo vệ mình và bảo vệ con cái. Có khi thương đúng cách là đưa họ đi cai nghiện, là nhờ người khác can thiệp, là tạm thời giữ khoảng cách để họ thấy được hậu quả.

Với người say ngoài đường, người mình không quen, từ bi cũng rất đơn giản. Đừng chọc ghẹo họ. Đừng cười nhạo họ. Đừng quay lưng khi họ nằm lăn lóc bên đường mà mình có thể gọi giúp một tiếng. Một người say nằm ngoài đường có thể bị xe tông, có thể bị cướp, có thể bị cảm lạnh mà chết. Một cuộc điện thoại gọi người nhà họ, hay gọi cấp cứu, có khi cứu được một mạng người.

Người say hôm nay, có thể ngày mai sẽ tỉnh và làm lại. Có rất nhiều người đã từng nghiện rượu nặng, rồi bỏ được, rồi sống tốt. Họ bỏ được không phải vì bị mắng nhiều, mà vì có người vẫn tin họ, vẫn thương họ, vẫn chờ họ quay lại. Từ bi với người say, cuối cùng cũng là niềm tin rằng con người có thể thay đổi, dù lúc này họ đang chìm trong cơn say.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tam Quy, Ngũ Giới (HT Thích Thanh Từ) (1-bai/phap018.htm)
Bài liên quanTừ bi khi mình bất lực trước nỗi khổ của người khácTừ bi trong lúc tranh cãi: thắng mà không làm đau ngườiTừ bi với người làm mình mất mặt trước đám đông