🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người bệnh tâm thần trong xóm: từ bi bắt đầu từ cái nhìn không sợ hãi

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Trong xóm tôi có một người đàn ông khoảng năm mươi tuổi. Người ta gọi ông là ông Tư điên.

Ông Tư đi lang thang trong xóm, quần áo lấm lem, tóc tai rối bù. Có lúc ông nói một mình, cười một mình. Trẻ con thấy ông thì sợ, chạy trốn. Người lớn thấy ông thì tránh, kéo con mình lại gần. Có người còn dặn con: đừng đến gần ông Tư, ông ấy điên, nguy hiểm lắm.

Tôi không biết ông Tư bị bệnh gì. Chỉ biết ông từng là người bình thường, có vợ, có con, đi làm như bao người. Rồi một biến cố gì đó làm ông ngã bệnh. Vợ ông bỏ đi. Con ông lớn lên rồi cũng đi xa. Ông ở lại một mình trong căn nhà cũ, ngày ngày đi lang thang.

Một hôm tôi thấy ông ngồi ở gốc cây đầu hẻm, trời nắng chang chang. Ông ngồi im, mắt nhìn xa xăm. Tôi mua một ổ bánh mì và một chai nước, đem lại đặt bên cạnh ông. Ông nhìn tôi, rồi nhìn ổ bánh mì, rồi nói một câu không rõ nghĩa. Tôi không hiểu ông nói gì. Nhưng tôi thấy mắt ông dịu lại.

Từ hôm ấy, mỗi lần gặp ông, tôi chào ông một câu. Ông Tư ơi, hôm nay trời nắng quá. Ông Tư ơi, ông ăn cơm chưa? Ông không trả lời rõ ràng bao giờ. Nhưng ông gật đầu. Có hôm ông cười. Một nụ cười rất hiền.

Người bệnh tâm thần là những người khổ nhất trong những người khổ. Họ khổ vì bệnh. Họ khổ vì bị xa lánh. Họ khổ vì không ai hiểu họ đang nghĩ gì, đang sợ gì. Ta sợ họ vì ta không hiểu họ. Nhưng họ cũng sợ ta, vì ta nhìn họ bằng ánh mắt sợ hãi và khinh rẻ.

Trong kinh Từ Bi, Đức Phật dạy: cầu cho tất cả đều an lạc, không bỏ sót một hữu tình nào. Kẻ ốm yếu hoặc người khỏe mạnh, giống lớn to hoặc loại dài cao, cỡ trung bình hoặc ngắn nhỏ, ở gần ta hoặc ở nơi xa, đã sinh rồi hoặc sắp sinh ra. Lời cầu ấy không trừ ai. Người bệnh tâm thần cũng là một hữu tình. Người ốm yếu trong kinh nói đến, chẳng phải là họ sao? Nếu lời cầu của ta bỏ sót họ, thì lòng từ của ta chưa trọn.

Từ bi với người bệnh tâm thần bắt đầu từ cái nhìn không sợ hãi. Nhìn họ như một con người, không phải như một mối nguy. Họ cũng từng là cha, là mẹ, là chồng, là vợ của ai đó. Họ cũng từng có một cuộc đời bình thường. Bệnh tật lấy đi của họ sự tỉnh táo, nhưng không lấy đi tư cách làm người của họ.

Dĩ nhiên, từ bi không có nghĩa là liều lĩnh. Có người bệnh tâm thần thật sự có thể gây nguy hiểm khi lên cơn. Ta không nên đến gần một cách bất cẩn, không nên chạm vào họ khi họ đang kích động. Từ bi có trí tuệ là: giữ khoảng cách an toàn, nhưng không giữ khoảng cách trong lòng. Ta có thể giúp từ xa: báo cho người thân của họ, báo cho chính quyền địa phương, nhờ người có chuyên môn đến giúp. Ta có thể để một chai nước, một ổ bánh mì ở chỗ họ hay ngồi, không cần họ phải cảm ơn.

Có một điều ít ai nghĩ đến: người bệnh tâm thần lang thang ngoài đường, họ đói, họ khát, họ lạnh, họ không tự lo được cho mình như người bình thường. Một bữa cơm cho họ không chỉ là cơm. Nó là một tín hiệu: vẫn có người thấy mình, vẫn có người coi mình là con người. Tín hiệu ấy, với người đang chìm trong bóng tối của bệnh tật, quý hơn ta tưởng.

Tôi cũng học được một điều từ ông Tư: từ bi không cần người nhận phải hiểu và đáp lại. Ta thương một người bệnh tâm thần, họ có thể không biết ta thương. Họ có thể không nhớ ta là ai. Nhưng việc thương ấy vẫn có giá trị. Vì nó giữ cho lòng mình không chai đi. Vì nó dạy mình rằng lòng thương không phải là một cuộc trao đổi: tôi cho anh, anh phải biết ơn tôi.

Nếu trong xóm bạn có một người như ông Tư, bạn thử một việc nhỏ: đừng gọi họ là người điên. Gọi tên họ. Chào họ một câu khi gặp. Nếu có thể, để lại cho họ một chai nước, một ổ bánh. Không cần làm gì lớn. Chỉ cần đừng nhìn họ bằng ánh mắt sợ hãi và khinh rẻ. Cái nhìn không sợ hãi ấy, với họ, đã là một món quà lớn.

Ông Tư vẫn lang thang trong xóm tôi. Trẻ con vẫn sợ ông. Người lớn vẫn tránh ông. Nhưng mỗi lần gặp tôi, ông gật đầu. Có hôm ông đưa tay ra, chỉ vào ổ bánh mì tôi để lại, rồi chỉ vào tôi, nói một câu gì đó mà tôi không hiểu. Tôi đoán ông đang cảm ơn. Dù ông nói không rõ, tôi vẫn hiểu. Vì lòng thương, đôi khi không cần lời rõ ràng. Chỉ cần một ánh mắt hiền là đủ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Từ Bi (Metta Sutta) — Nghi thức căn bản, Hội Phật Giáo Tây Úc
• Phật giáo là gì? — Hòa thượng Narada
Bài liên quanNgười đang nói dối mình: từ bi là thấy nỗi sợ sau lời dốiThương người đang ở tù: từ bi không đóng cửa với người đã saiNgười đang muốn buông xuôi: từ bi là ở lại nghe hết