Chiều hôm đó, trong cuộc họp, một đồng nghiệp nói một câu làm mình nóng mặt. Câu nói không hẳn là sai, nhưng giọng điệu thì khó nghe. Mình im lặng, nhưng trong bụng thì sôi lên. Về tới nhà, ăn cơm không ngon, ngủ cũng không yên. Cứ nghĩ tới câu nói ấy là lại bực. Mình tự hỏi: sao một câu nói của người ta lại có sức làm hỏng cả ngày của mình?
Giận là một cảm xúc thật. Nó đến nhanh, nó mạnh, và nó không xin phép ai. Đạo Phật không dạy mình đừng bao giờ giận. Đạo Phật dạy mình nhìn cơn giận cho rõ, rồi đừng để nó dắt mình đi. Người làm mình giận cũng là một con người. Họ cũng có nỗi khổ của họ, cũng có những ngày mệt mỏi, cũng có những câu nói lỡ lời mà chính họ cũng hối hận sau đó. Thấy được điều ấy, cơn giận của mình vẫn còn đó, nhưng nó không còn cứng như đá nữa. Nó mềm ra một chút. Và một chút ấy cũng đủ để mình không nói ra những lời làm cả hai cùng đau.
Sách Lịch sử Việt Nam viết về đạo Phật: "Tinh thần từ bi hỷ xả, khoan dung của Phật giáo không có nghĩa là dẫn dắt người ta ủy mị mà ngược lại, rất bản lĩnh và đậm bản sắc." Từ bi không phải là yếu đuối. Người có từ bi không phải là người ai nói gì cũng nhịn, ai làm gì cũng chịu. Người có từ bi là người đủ bản lĩnh để giận mà không làm hại ai, đủ vững vàng để thương mà vẫn giữ được ranh giới của mình. Khoan dung không có nghĩa là đồng ý với cái sai. Khoan dung có nghĩa là mình không để cái sai của người khác biến mình thành một người khác, cay nghiệt hơn, nặng nề hơn.
Khi bị làm cho bực, hãy thử dừng lại một nhịp. Một nhịp thôi. Uống một ngụm nước, hít một hơi thở, rồi mới nói. Một nhịp ấy nhỏ, nhưng nó là khoảng cách giữa phản ứng và đáp lại. Phản ứng là nói ngay lúc nóng, nói cho hả giận, nói xong thì hối hận. Đáp lại là nói sau khi đã hiểu mình muốn gì: mình muốn người ta hiểu mình, hay mình chỉ muốn thắng? Nhiều khi, sau một nhịp dừng lại, mình nhận ra mình không cần thắng. Mình chỉ cần nói rõ điều mình không đồng ý, bằng giọng bình tĩnh. Người ta nghe được lời bình tĩnh dễ hơn lời nóng giận nhiều.
Thương người làm mình giận không có nghĩa là mình phải thân thiết với họ ngay. Thương ở đây là không nuôi hận. Hận là một hòn đá mình cầm trong tay, định ném người ta, nhưng tay mình là tay mỏi trước. Nuôi hận một ngày, mình khổ một ngày. Nuôi hận một năm, mình khổ một năm. Người ta có khi đã quên câu nói hôm đó rồi, chỉ còn mình là nhớ. Buông hận không phải là tha cho người ta. Buông hận là tha cho mình. Mình xứng đáng có một giấc ngủ ngon, một bữa cơm ngon, một ngày nhẹ nhàng, thay vì cứ ôm một câu nói cũ mà nhai đi nhai lại.
Có một cách nhìn giúp mình thương được người làm mình bực: thử đặt mình vào chỗ của họ. Họ nói câu khó nghe ấy vì họ đang sợ điều gì? Họ đang chịu áp lực gì? Họ có đang bị ai đó làm cho bực giống như mình bây giờ không? Không phải ai làm mình bực cũng là người xấu. Nhiều khi họ chỉ là người đang khổ mà không biết cách nói ra. Hiểu được điều ấy, mình không còn muốn trả đũa nữa. Mình chỉ muốn mọi chuyện dừng lại ở đây, đừng lan ra nữa.
Giận mà vẫn thương được, đó là một bài học dài. Không ai học một lần là xong. Có ngày mình làm được, có ngày mình lại lỡ lời. Lỡ lời thì xin lỗi, rồi làm lại. Từ bi với người khác bắt đầu từ việc mình không quá khắt khe với chính mình. Hôm nay, nếu có ai làm mình bực, hãy thử dừng lại một nhịp. Một nhịp thôi. Rồi nói một câu nhẹ nhàng hơn câu mình định nói. Biết đâu, chính câu nói nhẹ nhàng ấy lại làm cho cả hai người cùng nhẹ đi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư