Ngoài hẻm, có một con mèo hoang. Nó gầy, lông xù, hay nằm co ro dưới gầm xe. Có người thấy nó thì đuổi đi, sợ nó bẩn, sợ nó cào xe. Có bà cụ mỗi chiều lại mang ra một bát cơm thừa, đặt xuống rồi đứng nhìn nó ăn. Bà nói: "Nó cũng như mình, đói thì tìm ăn, lạnh thì tìm chỗ ấm. Mình cho nó một bát cơm, mình có mất gì đâu."
Loài vật không nói được, nhưng chúng cũng biết đói, biết lạnh, biết sợ, biết đau. Con chó bị bỏ rơi ngoài đường, con chim rơi khỏi tổ, con mèo hoang ngoài hẻm, chúng không biết kêu ai. Người ta thường nghĩ từ bi là chuyện giữa người với người. Nhưng từ bi thật sự thì không phân biệt. Thương người mà không thương vật thì lòng thương ấy còn thiếu một nửa. Một người thấy con vật đau mà động lòng, người ấy sẽ khó mà làm ngơ trước nỗi đau của con người.
Sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ kể lại lời trong Kinh: "Muôn loài chúng sanh đều có tánh Phật, chỉ vì mê vọng nhân duyên nên khiến cho thăng trầm khác biệt. Cho đến sanh tử luân hồi trở thành quyến thuộc với nhau, thay đầu đổi mặt chẳng nhìn ra nhau được nữa. Nếu phát được tâm hỷ xả, khởi niệm từ bi, người chuộc mạng phóng sanh thì đời này ít bệnh, sống lâu, tương lai chứng được quả Bồ Đề." Muôn loài đều có tánh Phật. Con vật nhỏ bé ngoài hẻm kia, trong cái nhìn của nhà Phật, cũng có phần giống mình. Nó cũng muốn sống, cũng sợ chết, cũng tìm chỗ ấm. Hiểu được điều ấy, mình không nỡ đuổi nó đi nữa.
Thương loài vật không cần làm chuyện lớn lao. Không cần phải đi cứu cả một đàn, không cần phải bỏ tiền lớn. Chỉ cần một bát nước giữa trưa nắng đặt ngoài cửa. Một bát cơm thừa thay vì đổ đi. Một chỗ trú mưa cho con mèo ngoài hẻm. Một lần dừng xe lại để con chó qua đường. Những việc nhỏ ấy không ai khen, không ai biết, nhưng lòng mình biết. Lòng mình biết là mình vừa làm một việc lành. Và việc lành nhỏ ấy giữ cho lòng mình còn mềm.
Có người hỏi: thương loài vật thì được gì? Câu trả lời là: không được gì cả, mà cũng được tất cả. Không được tiền, không được tiếng, không ai trả ơn. Nhưng mình được một lòng nhẹ nhàng. Người quen tay làm hại loài vật thì lòng họ cũng dần cứng lại. Hôm nay họ đá con chó, ngày mai họ có thể nặng lời với người thân. Lòng cứng lại thì không phân biệt đối tượng. Ngược lại, người quen tay che chở cho loài vật thì lòng họ mềm ra. Họ nhìn người khác cũng bằng con mắt dịu dàng hơn. Thương vật nhỏ là cách giữ cho lòng mình không bị khô cằn.
Dạy con thương loài vật là dạy con một bài học lớn mà không cần nhiều lời. Đứa trẻ thấy cha mẹ cho mèo hoang ăn, nó sẽ học được rằng kẻ yếu cũng đáng được thương. Đứa trẻ thấy cha mẹ đuổi đánh con chó, nó sẽ học được rằng kẻ yếu thì đáng bị đuổi. Bài học ấy theo nó suốt đời. Một đứa trẻ biết cúi xuống nhìn con kiến, biết nhẹ tay với con chim, lớn lên sẽ là người biết cúi xuống nhìn nỗi khổ của người khác. Từ bi bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, từ khi còn nhỏ nhất.
Cũng đừng quên: thương loài vật còn là đừng làm hại chúng. Không cần phải nuôi, không cần phải cho ăn, chỉ cần đừng đánh, đừng đuổi, đừng hành hạ cho vui. Có những người bắt con vật để chơi, để khoe, để thỏa cơn giận. Họ không nghĩ rằng con vật ấy cũng biết đau. Một cái đá, một cây gậy, đối với mình là chuyện nhỏ, đối với nó là cả một nỗi sợ. Không làm hại đã là một hạnh từ bi rồi. Cho thêm được thì càng tốt.
Hôm nay, nếu ngoài hẻm có một con mèo hoang, đừng đuổi nó đi. Cho nó một bát cơm thừa, một bát nước sạch. Không tốn gì mà lòng mình ấm lên. Con vật ấy không nói được lời cảm ơn. Nhưng cái cách nó ăn ngon lành, cái cách nó nằm yên dưới hiên nhà mình, cũng là một lời cảm ơn rồi. Từ bi với loài vật quanh nhà, đó là cách đơn giản nhất để giữ cho lòng mình còn là lòng người.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư