🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Từ bi khi mình là người được giúp

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có một cảm giác rất khó tả. Khi mình đang khó khăn, có người đưa tay giúp. Mình vừa biết ơn, vừa ngượng. Biết ơn vì người ta tốt. Ngượng vì mình phải nhận. Nhiều người thà chịu khổ một mình, chứ không muốn mở miệng nhờ ai. Nhận sự giúp đỡ, với họ, giống như thừa nhận mình yếu.

Tôi có một người bạn như vậy. Chị bị ốm phải nằm viện mấy ngày. Bạn bè đến thăm, mang theo cháo, mang theo tiền viện phí. Chị cảm ơn rối rít, rồi nói. Thôi, mọi người đừng lo cho tôi nữa, tôi tự lo được. Nhưng ai cũng thấy chị đang loay hoay một mình. Tiền thuốc, tiền ăn, con nhỏ ở nhà không ai đón. Chị từ chối giúp đỡ không phải vì chị không cần. Mà vì chị sợ làm phiền người khác. Sợ mang ơn. Sợ người ta nghĩ mình ăn bám.

Nhiều người trong chúng ta cũng vậy. Giúp người khác thì dễ. Để người khác giúp mình thì khó. Giúp người, mình thấy mình có ích. Nhận giúp, mình thấy mình thua kém. Cái tâm lý đó rất phổ biến. Nhưng nó có một chỗ sai. Nó biến việc nhận thành một việc xấu hổ. Trong khi nhận, nếu nhận cho đúng, cũng là một hạnh lành.

Thầy Thích Thanh Từ có dạy một câu rất hay. Tuy giúp của ít mà thông cảm nỗi khổ đau của họ, còn hơn là giúp nhiều mà lạnh lạt vô tình. Câu này thường được hiểu theo phía người cho. Nhưng nó cũng đúng với phía người nhận. Người cho, họ cho không chỉ là món đồ. Họ cho cả tấm lòng thông cảm. Mình nhận, mình nhận không chỉ là món đồ. Mình nhận cả tấm lòng đó. Nếu mình từ chối phũ phàng, tấm lòng đó biết để đâu.

Hãy nghĩ ngược lại. Khi mình giúp người khác, mình mong người ta đón nhận ra sao. Mình mong họ vui vẻ nhận, cảm ơn một câu, rồi dùng món đồ đó cho việc cần. Mình không mong họ từ chối, rồi nói những lời khách sáo làm cả hai cùng ngượng. Mình không mong họ nhận với vẻ mặt áy náy như thể họ vừa mắc nợ mình. Vậy thì khi mình là người được giúp, hãy đón nhận như cách mình mong người khác đón nhận.

Nhận sự giúp đỡ cho đúng cách có mấy điểm. Thứ nhất, nhận với lòng biết ơn thật sự, không khách sáo quá, không làm quá. Một câu cảm ơn chân thành là đủ. Thứ hai, đừng xin lỗi liên tục. Xin lỗi vì làm phiền, xin lỗi vì để người ta tốn công. Xin lỗi nhiều quá làm người giúp cũng khó xử. Họ giúp vì họ muốn giúp, không phải vì họ bị ép. Thứ ba, đừng hứa trả ơn ngay. Đừng nói, mai mốt tôi trả lại gấp đôi. Lời hứa đó biến món quà thành một món nợ. Cứ nhận, rồi sau này có dịp, mình giúp lại người khác. Như vậy là đủ.

Có một điều nữa ít ai nghĩ tới. Khi mình từ chối sự giúp đỡ, mình đang tước đi của người khác một cơ hội làm điều lành. Người ta muốn cho đi. Người ta muốn thấy mình có ích. Mình chặn lại, người ta cũng buồn. Có khi họ nghĩ mình chê món quà của họ. Có khi họ nghĩ mình không tin họ. Từ chối, nếu làm không khéo, cũng làm tổn thương người khác như thường.

Dĩ nhiên, không phải sự giúp đỡ nào cũng nên nhận. Có những sự giúp đỡ đi kèm điều kiện. Có những người giúp với ý đồ không trong sáng. Có những món quà mà nhận vào thì sau này khó xử. Lúc đó, từ chối là đúng. Nhưng từ chối vì lý do đó thì khác với từ chối vì tự ái. Một bên là trí tuệ. Một bên là cái tôi. Mình cần phân biệt cho rõ.

Còn khi sự giúp đỡ đến từ tấm lòng thật, không điều kiện, thì nhận là một cách từ bi. Từ bi với người cho, vì mình để họ được làm điều lành. Từ bi với chính mình, vì mình chịu thừa nhận rằng mình cũng là con người, cũng có lúc yếu, cũng cần người khác. Thừa nhận điều đó không làm mình nhỏ đi. Nó làm mình thật hơn.

Trong Kinh Từ Bi có câu. Đem an vui đến cho muôn loài, cầu chúng sinh thảy đều an lạc. An vui đó không chỉ dành cho người cho. Nó dành cho tất cả. Người cho được an vui vì đã cho. Người nhận được an vui vì đã nhận. Cả hai cùng an vui, thì việc cho nhận mới trọn vẹn.

Đời người, ai cũng có lúc cho, lúc nhận. Hôm nay mình cho người này, mai mình nhận của người khác. Không ai cho mãi, không ai nhận mãi. Hiểu được như vậy, lòng mình sẽ nhẹ. Lúc cho, cho nhẹ nhàng, không kể công. Lúc nhận, nhận nhẹ nhàng, không mặc cảm. Cho và nhận đều là một phần của đời sống, như hít vào và thở ra. Hít vào mà không thở ra thì ngạt. Cho mãi mà không chịu nhận, lòng cũng ngạt như vậy.

Lần tới, khi có ai đưa tay về phía mình, hãy thử đừng gạt tay họ ra ngay. Dừng lại một chút. Nhìn vào mắt họ. Thấy tấm lòng trong đó. Rồi nhận, với một câu cảm ơn thật lòng. Chỉ vậy thôi. Mình sẽ thấy, nhận cũng là một cách cho. Cho người khác niềm vui được giúp mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thích Thanh Từ, Trách Vụ Phật Tử Tại Gia (budsas_m/uni/1-bai/phap032.htm, tr. 1)
• Kinh Từ Bi (Nghi thức căn bản, Hội Phật Giáo Tây Úc — budsas_m/uni/1-bai/phap015.htm, tr. 1)
Bài liên quanTừ bi với người bạn cũ đang sa sútTừ bi trong lúc xếp hàng: nhường một bước, lòng nhẹ một phầnTừ bi với người đang tang gia: ở lại mà không nói nhiều