Sáng thứ hai, hàng chờ ở quầy thuốc dài dằng dặc. Mình đứng thứ mười mấy. Nắng hắt vào qua cửa kính. Người trước mặt nhích từng bước nhỏ. Bỗng có một người chen vào giữa hàng, đứng trước mặt mình, giả vờ như không có chuyện gì. Máu trong người mình sôi lên. Muốn nói một câu thật nặng. Muốn kéo người đó ra khỏi hàng.
Ai cũng từng bực như vậy. Xếp hàng là một phép thử nhỏ của lòng kiên nhẫn. Mình đến trước, mình chờ đúng lượt. Người khác chen ngang, mình thấy bất công. Cơn giận nổi lên rất nhanh. Nhanh đến mức mình chưa kịp nghĩ, miệng đã muốn nói.
Nhưng hãy dừng lại một chút. Nhìn người chen hàng đó cho kỹ. Có khi đó là một bà cụ, chân đã yếu, chỉ muốn mua thuốc nhanh để về. Có khi đó là một người đang vội đi làm, sợ trễ giờ. Có khi đó là một người không quen xếp hàng, vì ở quê họ chưa từng phải xếp hàng như vậy. Không phải ai chen hàng cũng là người xấu. Nhiều khi họ chỉ là người đang vội, đang mệt, đang không nghĩ tới người khác.
Thầy Thích Thanh Từ dạy về hạnh Nhẫn Nhục rất thực tế. Đã thương nhau thì phải hòa thuận nhịn nhường nhau. Nhẫn nhục không phải là chịu đựng một cách uất ức. Nhẫn nhục là nhịn được cơn giận, rồi sau đó lòng vẫn vui vẻ, không ôm hận. Có khi ta nhịn được cơn tức giận, mà trong lòng còn cưu mang uất hận. Như vậy không sớm thì muộn khó tránh khỏi sự cãi vã. Cho nên nhường nhịn nhau rồi, cần phải vui vẻ tha thứ cho nhau, không bao giờ nhắc đến lỗi lầm ấy nữa.
Áp vào chuyện xếp hàng thì rõ. Mình nhịn một người chen hàng, nhưng trong lòng cứ ấm ức mãi, thì cái nhịn đó chưa trọn. Nhịn trọn là nhịn xong rồi thôi. Không kể lại cho người khác nghe với giọng bực bội. Không nhìn người ta bằng ánh mắt khó chịu suốt buổi. Nhịn rồi, lòng nhẹ, thì mới gọi là nhẫn nhục.
Dĩ nhiên, nhẫn nhục không có nghĩa là để ai muốn làm gì thì làm. Nếu có người chen hàng một cách ngang nhiên, mình vẫn có quyền nói. Nhưng nói sao cho người ta nghe được. Một câu nhẹ nhàng. Chị ơi, hàng ở đằng sau kia ạ. Câu đó đủ rồi. Không cần nói thêm. Không cần dạy đời. Không cần làm lớn chuyện. Người ta nghe, người ta lui ra, là xong. Người ta không nghe, mình cũng không cần cãi nhau giữa chỗ đông người. Cãi nhau thì cả hai cùng mất mặt, cả hàng cùng khó chịu.
Có một cách nhìn khác về việc xếp hàng. Hàng chờ là một khoảng thời gian trống. Mình có thể dùng nó để tập thở. Đứng yên, thở chậm, nhìn xung quanh. Nhìn bà cụ phía trước đang run tay cầm đơn thuốc. Nhìn anh công nhân phía sau đang tranh thủ ăn vội ổ bánh mì. Nhìn đứa bé đang nắm tay mẹ, ngáp dài. Ai cũng có việc của mình. Ai cũng đang chờ. Mình không phải là người duy nhất đang vội.
Đức Phật dạy La Hầu La một cách thử rất hay. Trước khi làm hay nói điều gì, hãy tự hỏi. Điều này có hại cho ta không. Có hại cho người khác không. Nếu có hại, thì đừng làm. Cãi nhau trong hàng chờ, có hại cho cả hai. Người cãi thì mệt, người nghe thì bực, người xung quanh thì khó chịu. Nhường một bước, có hại cho ai đâu. Chỉ mất thêm một hai phút chờ đợi. Đổi lại, lòng mình yên.
Nhường trong lúc xếp hàng cũng là một cách bố thí. Bố thí thời gian. Bố thí sự kiên nhẫn. Bố thí cho người đang vội một chút thuận lợi. Mình cho đi một hai phút, người ta đỡ lo một chút. Việc nhỏ thôi. Nhưng nếu ai cũng nghĩ như vậy, hàng chờ sẽ yên hơn nhiều. Không còn tiếng cãi nhau. Không còn ánh mắt khó chịu. Chỉ còn những người đang chờ, trong yên lặng.
Tôi có lần nhường chỗ cho một bà cụ ở quầy thuốc. Bà cảm ơn rối rít, rồi kể. Bà phải về nấu cơm cho cháu đi học về. Tôi nghe xong, thấy vui. Vui vì mình đã làm một việc nhỏ mà đúng lúc. Bà đi rồi, tôi đứng chờ thêm mấy phút. Mấy phút đó không làm tôi trễ việc gì. Nhưng nụ cười của bà thì tôi nhớ mãi.
Xếp hàng là chuyện nhỏ. Nhưng chuyện nhỏ lại là nơi lòng từ bi hiện rõ nhất. Vì chuyện lớn thì ai cũng cố gắng tử tế. Chuyện nhỏ, lúc mình đang vội, đang mệt, đang bực, lúc đó mới biết lòng mình thật sự ra sao. Người tu không phải là người ngồi yên trong chùa. Người tu là người đứng trong hàng chờ, giữa nắng, giữa đám đông, mà vẫn giữ được lòng mình không nổi sóng.
Lần tới, khi đứng xếp hàng mà có ai chen vào, hãy thử làm khác đi. Hít một hơi thật sâu. Nhìn người đó một cái, không phải bằng ánh mắt giận, mà bằng ánh mắt tò mò. Người này đang vội chuyện gì vậy. Rồi nhường. Nhường một bước, lòng nhẹ một phần. Câu đó nghe thì đơn giản. Nhưng làm được, thì đó là từ bi thật sự. Từ bi không ở đâu xa. Nó ở ngay trong hàng chờ, giữa buổi sáng thứ hai, dưới cái nắng hắt qua cửa kính.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư