Trời mưa tầm tã. Anh shipper giao hàng đến, áo mưa ướt sũng, nước nhỏ tong tong xuống sàn nhà. Anh xin lỗi vì đến muộn mười phút. Chị chủ nhà nhận hộp đồ ăn, nói cảm ơn anh, rồi quay vào. Anh đứng lại một giây. Chỉ một giây thôi. Rồi anh quay xe đi tiếp trong mưa.
Một câu cảm ơn. Nghe thì nhẹ. Nhưng với người làm nghề phục vụ, đó là thứ họ ít được nghe nhất. Người ta gọi họ đến khi cần. Xong việc, người ta quay đi. Ít ai nhớ rằng người trước mặt mình cũng có một ngày dài, cũng mệt, cũng có lúc bị khách hàng mắng oan.
Trong Tứ nhiếp pháp, Đức Phật dạy bốn cách để đem lại hạnh phúc cho người khác. Đó là bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Bố thí là cho đi. Ái ngữ là lời nói hòa nhã. Lợi hành là làm việc có lợi cho người. Đồng sự là hòa đồng cùng mọi người. Bốn cách đó, nhìn kỹ, đều có thể thực tập với người làm nghề phục vụ, ngay trong một lần gặp gỡ ngắn ngủi.
Bố thí với họ không nhất thiết là tiền. Mình có thể cho họ một ly nước mát khi họ giao hàng giữa trưa nắng. Mình có thể cho họ một chỗ ngồi chờ thay vì bắt họ đứng ngoài cổng. Mình có thể trả đúng giá mà không kỳ kèo đến từng nghìn lẻ. Những thứ đó nhỏ thôi. Nhưng với người làm nghề, đó là sự tôn trọng.
Ái ngữ với họ là nói cảm ơn. Là nói làm ơn, làm phiền anh một chút. Là không quát tháo khi món ăn đến muộn hay hàng giao sai. Ai cũng có lúc sai sót. Mình nói nhẹ, người ta sửa nhanh hơn. Mình quát, người ta rối thêm. Một câu nói hòa nhã không làm mình mất gì. Nhưng nó làm ngày của người khác dễ thở hơn.
Có lần, một cô phục vụ bưng nhầm món. Khách mắng cô ngay trước mặt cả quán. Cô cúi đầu xin lỗi, nước mắt rưng rưng. Tối đó, cô kể với mẹ, cô muốn nghỉ việc. Mẹ cô nói, con ráng đi, nghề nào cũng có lúc như vậy. Nhưng thật ra, không nghề nào đáng phải chịu những lời mắng như vậy. Người ta trả tiền cho món ăn. Không phải trả tiền để được quyền mắng người khác.
Lợi hành với người phục vụ là làm sao để việc của họ nhẹ đi một chút. Mình dọn bàn gọn lại trước khi rời quán. Mình ghi rõ địa chỉ khi đặt hàng để shipper không phải gọi điện hỏi đường ba lần. Mình chuẩn bị tiền lẻ sẵn để họ không phải chạy đi đổi tiền. Những việc đó mình làm mất một phút. Nhưng họ đỡ được mười phút chạy vạy.
Đồng sự là coi họ như người đồng hành, không phải kẻ dưới. Người phục vụ cũng có gia đình. Cũng có con nhỏ ở nhà. Cũng có cha mẹ già cần phụng dưỡng. Họ làm nghề này không phải vì họ kém cỏi. Mà vì họ chọn một nghề chân chính để nuôi sống gia đình. Coi thường nghề của họ là coi thường cả một con người.
Có người nói, tôi trả tiền thì tôi có quyền đòi hỏi. Đúng, mình có quyền đòi hỏi dịch vụ tốt. Nhưng đòi hỏi khác với xúc phạm. Mình có thể nói, món này chưa ngon, anh xem lại giúp tôi. Đó là đòi hỏi. Còn mắng người ta là đồ vô dụng thì không còn là đòi hỏi nữa. Đó là làm đau người khác.
Từ bi với người làm nghề phục vụ bắt đầu từ cái nhìn. Nhìn họ như nhìn một con người, không phải nhìn như nhìn một cái máy phục vụ mình. Khi mình nhìn như vậy, lời nói của mình tự nhiên sẽ khác. Tay mình đưa tiền cũng khác. Cả thái độ của mình cũng khác.
Hôm nay, nếu mình gặp anh shipper, chị lao công, cô phục vụ, bác bảo vệ, hãy thử nói cảm ơn. Nói chậm rãi, nhìn vào mắt họ mà nói. Một câu cảm ơn thật lòng có thể làm một người mệt mỏi cả ngày bỗng thấy ấm lại. Và mình cũng vậy. Khi mình nói cảm ơn, lòng mình cũng mở ra một chút.
Cho đi không phải lúc nào cũng là cho tiền. Đôi khi, cho đi chỉ là một câu nói tử tế. Mà câu nói tử tế thì ai cũng có thể cho. Kể cả khi túi mình đang rỗng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư