🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người thân làm điều sai trái: thương mà không che giấu

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Ông Sáu có đứa con trai làm ăn thua lỗ, rồi vay nặng lãi, rồi lấy tiền của công ty để trả nợ. Khi sự việc vỡ lở, ông Sáu là người đầu tiên chạy đi vay mượn khắp nơi để trả thay con. Ông nói với mọi người: Nó còn trẻ, nó dại. Ông xin công ty đừng báo công an. Ông nghĩ, làm vậy là thương con. Thương con thì phải cứu con. Nhưng vài năm sau, con trai ông lại vướng vào chuyện tương tự. Lần này, số tiền còn lớn hơn. Ông Sáu ngồi thẫn thờ và tự hỏi: mình thương con sai chỗ nào?

Câu chuyện này đau, vì nó rất thật. Cha mẹ nào cũng thương con. Anh chị em nào cũng thương nhau. Khi người thân làm điều sai trái, phản ứng đầu tiên của nhiều người là che giấu. Giấu cho êm chuyện. Giấu cho khỏi xấu hổ. Giấu vì sợ người ta đánh giá gia đình mình. Cái giấu đó, lúc đầu, giống như một tấm chăn. Nó che đi cái lạnh. Nhưng càng về sau, tấm chăn đó càng nặng. Người sai không phải đối mặt với hậu quả, nên không học được gì. Người che giấu thì cứ sống trong lo sợ, sợ một ngày sự thật lộ ra. Cả hai đều khổ.

Sách xưa có câu: chịu nhục mà không oán, làm ơn mà không cầu báo, cho người mà không hối tiếc. Câu này dạy người ta sống ngay thẳng, không oán hận, không tính toán. Nó cũng dạy một điều ngược lại, ít người để ý: thương người không có nghĩa là giấu lỗi cho người. Người xưa cũng dạy: lấy oán báo oán thì oán chồng thêm, lấy đức báo oán thì oán mới tan. Lấy đức mà đối lại, ở đây, không phải là bao che. Lấy đức mà đối lại là đối bằng sự ngay thẳng và lòng tốt. Ngay thẳng là dám nhìn nhận sự thật. Lòng tốt là ở bên cạnh người ta khi họ đối mặt với sự thật đó.

Thương mà không che giấu, trước hết là phân biệt rõ hai việc: việc sai và con người. Việc sai thì phải gọi đúng tên nó. Lấy tiền của công ty là sai. Nói dối là sai. Làm hại người khác là sai. Gọi đúng tên không phải là để kết tội người thân. Mà để người thân thấy rõ mình đang đứng ở đâu. Còn con người thì vẫn đáng thương. Người thân mình làm sai, không có nghĩa là họ xấu hoàn toàn. Họ có thể đang tham, đang sợ, đang tuyệt vọng, đang thiếu hiểu biết. Thấy được cả hai mặt đó, mình mới thương cho đúng. Thương con người, nhưng không thương cái sai. Đó là hai việc khác nhau.

Thương mà không che giấu, thứ hai là nói chuyện với người thân trước, một cách riêng tư, trước khi sự việc lan ra ngoài. Nhiều gia đình, khi con làm sai, cha mẹ la mắng trước mặt mọi người, làm con mất mặt, rồi con lại càng giấu. Hoặc ngược lại, cha mẹ giấu nhẹm, tới lúc người ngoài phát hiện thì đã quá muộn. Cách tốt hơn là ngồi xuống, chỉ hai người, và nói: Ba mẹ biết chuyện rồi. Ba mẹ muốn nghe con nói. Nghe hết, không ngắt lời, không mắng ngay. Rồi mới nói: Việc này sai, và mình phải sửa. Sửa thế nào, mình cùng bàn. Câu nói đó, nghe đơn giản, nhưng nó cho người sai hai thứ quý giá: một là sự thật, hai là một người đồng hành.

Thương mà không che giấu, thứ ba là cùng chịu hậu quả, nhưng để người sai chịu phần của mình. Cha mẹ có thể giúp con trả nợ, nhưng con phải đi làm để trả dần. Anh chị có thể đứng ra xin lỗi cùng em, nhưng em phải tự nói lời xin lỗi. Gia đình có thể hỗ trợ, nhưng không gánh thay toàn bộ. Vì hậu quả, nếu có người gánh thay, thì bài học cũng bị gánh thay. Người sai không cảm được sức nặng của việc mình làm, thì lần sau họ sẽ làm lại, có khi còn nặng hơn. Thương thật là giúp người ta đứng dậy, không phải là bế người ta đi suốt đời.

Có người hỏi: nhưng nếu nói ra, gia đình mất mặt thì sao? Mất mặt một lúc, hay mất người thân cả đời, cái nào nặng hơn? Một gia đình dám đối mặt với sai lầm của thành viên mình, thực ra không mất mặt. Họ được người khác tôn trọng, vì họ ngay thẳng. Còn một gia đình cứ che giấu, tới lúc sự việc vỡ ra, thì mất mặt gấp nhiều lần. Chưa kể, người trong nhà cứ sống trong lo sợ, không ai yên. Thà đau một lần cho rõ ràng, còn hơn đau âm ỉ mãi không dứt.

Thương người thân làm điều sai trái, cuối cùng, là tin rằng người ta có thể sửa. Người làm sai không phải là người hết thuốc chữa. Ai cũng có lúc lạc đường. Điều người ta cần lúc đó không phải là một tấm chăn che giấu, mà là một bàn tay chỉ đường và một người đi cùng. Mình làm được vậy, thì cái sai hôm nay có thể thành bài học ngày mai. Và người thân của mình, sau cơn giông đó, có thể đứng vững hơn trước. Đó mới là thương cho trọn. Thương mà không che giấu, thương mà dám nhìn thẳng, thương mà ở lại tới cùng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thái Thượng Cảm Ứng Thiên (tụng) — trang 1 (câu: Thụ nhục bất oán. Thi ân bất cầu báo)
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — trang 70 (câu: Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan)
Bài liên quanBố thí ba la mật: cho đi mà không cột mình vào món choTừ bi hỷ xả: thương người mà lòng vẫn nhẹCứu giúp người nghèo: từ bi bắt đầu từ việc nhỏ trước mắt