Chiều nào tôi cũng nghe tiếng chuông chùa từ xa vọng lại. Tiếng chuông ngân lên, vang qua mái nhà, qua hàng cây, rồi từ từ nhỏ dần, nhỏ dần, rồi tắt hẳn. Mỗi lần nghe, tôi lại nghĩ: tiếng chuông này đẹp nhất không phải lúc nó vang to nhất. Mà là lúc nó đang tắt dần. Cái khoảnh khắc âm thanh còn vương lại một chút, rồi biến mất vào không khí, đó mới là lúc đẹp nhất.
Có lần tôi ngồi trong sân chùa, nhìn người ta thỉnh chuông. Tay người thỉnh chuông giơ lên, dùi chạm vào chuông. "Boong!" Một tiếng vang lên. Rồi không còn gì nữa. Chỉ còn sự im lặng. Nhưng trong sự im lặng đó, tôi cảm thấy tiếng chuông vẫn còn đâu đó. Nó không biến mất hẳn. Nó chỉ đổi dạng. Từ âm thanh thành sự lặng yên. Từ cái nghe được thành cái cảm được.
Đời người cũng như tiếng chuông. Mình sinh ra, lớn lên, làm việc, yêu thương, rồi một ngày mình đi. Giống như tiếng chuông ngân lên rồi tắt. Không ai giữ tiếng chuông lại được. Cũng không ai giữ một đời người lại được. Nhưng trong lúc tiếng chuông còn ngân, mình có nghe cho kỹ không? Trong lúc đời mình còn vang, mình có sống cho kỹ không? Đó mới là câu hỏi quan trọng.
Trong một cuốn sách triết học, tôi đọc được câu chuyện về lời dạy cuối cùng của Đức Phật. Trước khi ra đi, Ngài nói: vạn sự là vô thường. Nghĩa là mọi thứ đều đổi thay, không có gì đứng yên. Rồi Ngài dặn: hãy tinh tấn mà tiến lên. Hai câu đó đi chung với nhau. Vô thường không phải là lý do để buông xuôi. Vô thường là lý do để tinh tấn. Vì mọi thứ đều đổi thay, nên mình phải sống cho trọn vẹn ngay bây giờ. Vì tiếng chuông rồi sẽ tắt, nên lúc nó còn ngân, mình phải nghe cho kỹ.
Kinh cũng dạy rằng tất cả mọi thứ được tạo thành đều vô thường, nên hãy tinh tấn, đừng phóng dật. Phóng dật là gì? Là sống lơ là, sống qua loa, sống như thể mình còn nhiều thời gian lắm. Là hẹn ngày mai mới làm việc tốt. Là đợi đến khi rảnh mới về thăm cha mẹ. Là nghĩ rằng tiếng chuông sẽ ngân mãi, nên không cần nghe kỹ làm gì. Nhưng tiếng chuông không ngân mãi. Nó tắt. Và khi nó tắt rồi, mình có muốn nghe lại cũng không được nữa.
Tôi có một người bạn, hồi còn trẻ, anh ấy hay nói: "Để sau này rảnh rồi tính." Sau này là khi nào? Là khi con lớn. Là khi có tiền. Là khi về hưu. Bây giờ anh ấy đã về hưu. Con đã lớn. Tiền cũng có. Nhưng cha mẹ anh ấy đã mất. Bạn bè cũ đã đi xa. Cái "sau này" mà anh ấy chờ, cuối cùng cũng đến. Nhưng những người anh ấy muốn gặp trong cái "sau này" đó, nhiều người đã không còn nữa. Tiếng chuông đã tắt rồi. Anh ấy ngồi nghe lại trong ký ức, nhưng ký ức không vang như tiếng chuông thật.
Cho nên, tôi tập nghe tiếng chuông chiều mỗi ngày. Không phải để buồn. Mà để nhớ. Nhớ rằng mọi thứ đều đang ngân, và đang tắt dần. Nhớ rằng bữa cơm tối nay, tiếng cười của con, giọng nói của vợ, tất cả đều như tiếng chuông. Chúng đang vang. Và chúng sẽ tắt. Không phải ngày mai. Không phải năm sau. Mà là từng chút một, mỗi ngày, mỗi giờ. Nghe được như vậy, mình sẽ sống khác. Mình sẽ ăn chậm lại. Nói nhỏ nhẹ lại. Ôm người thân lâu hơn một chút. Vì mình biết, tiếng chuông không ngân mãi.
Chiều nay, khi tiếng chuông chùa vọng lại, hãy dừng lại một phút. Đừng làm gì cả. Chỉ nghe. Nghe tiếng chuông ngân lên, rồi nhỏ dần, rồi tắt hẳn. Rồi nghe sự im lặng sau đó. Trong sự im lặng đó, bạn sẽ hiểu một điều mà cả ngàn trang sách cũng khó nói hết: rằng mọi thứ đều đến rồi đi, và chính vì thế, khoảnh khắc này, ngay lúc này, mới là thứ quý giá nhất mà mình đang có.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư