Đầu tháng, xóm tôi có đám cưới. Rạp dựng từ đầu ngõ. Nhạc vang từ sáng. Người ta đi lại tấp nập, áo dài, áo vest, trẻ con chạy nhảy. Cô dâu cười tươi. Chú rể bưng tráp. Cả xóm vui như nhà mình có chuyện vui.
Cuối tháng, cũng con ngõ đó, có đám tang. Rạp trắng dựng lên ở đúng chỗ tháng trước dựng rạp đỏ. Nhạc cưới thành tiếng kèn đám ma. Người ta đi lại cũng tấp nập, nhưng bước chân chậm hơn. Khăn trắng. Mặt buồn. Cả xóm lặng như nhà mình có chuyện buồn.
Cùng một con ngõ. Cùng những con người. Vui buồn kề nhau đến vậy. Tháng trước mình còn chúc nhau trăm năm hạnh phúc. Tháng này mình đã thắp nhang tiễn một người về nơi xa. Không ai nói ra, nhưng ai cũng nghĩ. Đời người, hóa ra gần nhau đến thế. Sinh và tử chỉ cách nhau một con ngõ.
Người ta hay tưởng già, bệnh, chết là chuyện của người khác. Của người già. Của người ốm. Của người ở đâu đó xa xôi. Còn mình thì khác. Mình còn trẻ. Mình còn khỏe. Mình còn nhiều thời gian. Nghĩ vậy nên mình cứ hẹn. Hẹn mai sẽ về thăm cha mẹ. Hẹn rảnh sẽ gọi cho bạn cũ. Hẹn có dịp sẽ nói lời xin lỗi. Hẹn một ngày nào đó sẽ sống tử tế hơn.
Kinh có kể về ba vị sứ giả. Không phải sứ giả của vua chúa. Mà là sứ giả của đời người. Vị thứ nhất là già. Vị thứ hai là bệnh. Vị thứ ba là chết. Ba vị đến không hẹn trước, không gõ cửa, không chờ mình sẵn sàng. Kinh dạy rằng, người ta say sưa với tuổi trẻ, say sưa với sức khỏe, say sưa với sự sống. Say sưa nên quên mất rằng ba vị sứ giả kia vẫn đang trên đường tới.
Có một bài kệ trong kinh nói rất thẳng. Bị bệnh và bị già, lại còn phải bị chết. Kẻ phàm phu ghê tởm, khi thấy người khác bị như vậy. Nhưng chính mình rồi cũng sẽ bị như vậy. Ghê tởm người khác thì dễ. Nhìn thẳng vào mình thì khó.
Hiểu như vậy không phải để buồn. Mà để sống thật. Cưới thì vui trọn vẹn. Tang thì thương trọn vẹn. Đừng để niềm vui hôm nay bị cái lo ngày mai cướp mất. Cũng đừng để nỗi buồn hôm nay khiến mình quên rằng ngày mai vẫn còn người cần mình thương.
Đám cưới trong xóm dạy mình một điều. Hạnh phúc không chờ mình chuẩn bị xong. Nó đến trong một buổi sáng nắng đẹp, với tiếng nhạc và nụ cười. Đám tang trong xóm dạy mình một điều khác. Cái chết cũng không chờ mình chuẩn bị xong. Nó đến trong một buổi chiều lặng lẽ, với tiếng kèn và khăn trắng.
Vậy thì sống sao cho phải. Có lẽ là đừng hẹn. Gặp nhau còn khỏe thì mừng. Còn nói được với nhau thì nói lời thương. Còn ăn được với nhau bữa cơm thì ăn cho trọn. Đừng để đến lúc chỉ còn thắp nhang, mình mới tiếc rằng mình đã hẹn quá nhiều.
Con ngõ nhà tôi, tháng sau lại có đám cưới. Người ta lại dựng rạp, lại mở nhạc. Và biết đâu, một ngày nào đó, lại có đám tang. Sinh tử cứ kề nhau như vậy. Hiểu được điều đó, mình sẽ không còn trách đời sao vui buồn lẫn lộn. Mà sẽ học cách vui cho trọn, buồn cho trọn, và thương nhau khi còn kịp.
Có người hỏi, hiểu vô thường rồi thì sống có buồn hơn không. Tôi nghĩ là ngược lại. Người không hiểu vô thường mới sống trong lo sợ. Sợ mất, sợ già, sợ chết. Còn người hiểu vô thường thì sống nhẹ hơn. Vì biết rằng mọi thứ đều đổi thay, nên không cố nắm chặt cái không nắm được. Biết rằng người thân rồi cũng sẽ đi, nên thương họ ngay lúc này. Biết rằng mình rồi cũng sẽ già, sẽ bệnh, nên không phí tuổi trẻ vào những chuyện giận hờn vô ích.
Đám cưới và đám tang trong cùng một xóm, nhìn bề ngoài thì đối lập nhau. Nhưng nhìn kỹ thì chúng nói cùng một điều. Đó là đời người ngắn. Ngắn đến mức vui và buồn có thể ở chung một con ngõ, chung một tháng. Ai hiểu được điều đó thì sẽ không đợi. Không đợi đến khi rảnh mới thương. Không đợi đến khi giàu mới giúp. Không đợi đến khi già mới sống tử tế. Vì biết đâu, ngày mai đã là quá muộn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư