🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Chợ cũ thành phố mới: vô thường của một góc phố quen

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Tôi về lại con hẻm cũ sau mười năm xa quê. Mọi thứ đã đổi khác. Khu chợ nhỏ nơi mẹ tôi đi chợ mỗi sáng giờ không còn nữa. Thay vào đó là một trung tâm thương mại cao ngất, kính sáng loáng, bảng hiệu đèn led nhấp nháy. Tôi đứng trước cổng, nhìn lên, không nhận ra nơi này nữa. Ngày xưa ở đây là dãy sạp rau, sạp cá, tiếng rao, mùi tanh của cá, mùi thơm của rau. Bây giờ là sàn đá hoa, máy lạnh, nhạc nhẹ.

Tôi đi vào trong, lòng vòng một hồi. Rau có, cá có, thịt có, đủ cả. Nhưng không có bà Hai bán rau vẫn nhớ tôi thích ăn rau muống non. Không có ông Ba bán cá vẫn để dành cho mẹ tôi con cá ngon nhất. Không có tiếng chào hỏi, không có câu "lấy thêm đi con, bà cho". Ở đây, người ta mua bán nhanh gọn, trả tiền, đi ra. Tiện hơn, sạch hơn, nhưng lạnh hơn.

Tôi chợt nhớ mẹ tôi. Mẹ đi chợ không chỉ để mua đồ ăn. Mẹ đi chợ để gặp người quen, để hỏi thăm nhau, để nghe chuyện xóm làng. Đi chợ là một phần đời sống của mẹ, là cách mẹ gắn với xóm, với người. Bây giờ chợ không còn, mẹ cũng không còn. Cả hai cùng đi, cùng một lúc, như thể chúng thuộc về nhau.

Trong sách có câu: vạn vật trong thế gian đều bị vô thường thôn tính. Nói bằng lời thường thì là: không thứ gì thoát khỏi đổi thay, kể cả một khu chợ. Chợ cũ thành phố mới, sạp rau thành quầy kính, tiếng rao thành nhạc nhẹ. Đó là lẽ thường của phố xá. Phố không đứng yên. Nhà cũ phá đi, nhà mới mọc lên, đường cũ mở rộng, chợ cũ thành trung tâm thương mại. Mình có tiếc cũng không giữ lại được.

Nhưng tôi nghĩ: vô thường lấy đi khu chợ, nhưng nó có lấy đi được cái chợ đã dạy tôi không? Chợ cũ dạy tôi rằng mua bán không chỉ là tiền. Người bán rau nhớ khẩu vị của khách, người mua cá tin người bán, hai bên quen nhau như người nhà. Cái tình đó, trung tâm thương mại không có. Nhưng cái tình đó có thật sự mất không? Hay nó chỉ đổi chỗ, sang nơi khác, sang cách khác?

Tôi ra khỏi trung tâm thương mại, đi bộ sang con hẻm bên cạnh. Ở đó còn một dãy sạp nhỏ, vài bà già ngồi bán rau, bán trái cây. Tôi ghé mua một bó rau muống. Bà bán hàng nhìn tôi, hỏi: "Con nhà ai, sao lạ vậy?" Tôi nói tôi là con bà Năm, nhà ở đầu hẻm. Bà gật gù: "À, con bà Năm. Bà Năm mất rồi phải không? Tội nghiệp." Rồi bà bốc thêm cho tôi một nắm rau, bảo: "Bà cho, lấy về ăn." Tôi cầm bó rau, chợt thấy khu chợ cũ chưa mất hẳn. Nó chỉ thu nhỏ lại, nép vào con hẻm bên cạnh, sống tiếp bằng những người còn nhớ cách buôn bán của ngày xưa.

Phố đổi thay là lẽ thường. Nhưng lòng người thì không nhất thiết phải đổi theo phố. Mình có thể sống trong phố mới mà vẫn giữ cách sống cũ: chào hỏi nhau, nhớ tên nhau, cho nhau thêm một nắm rau. Trung tâm thương mại không dạy mình điều đó, nhưng con hẻm nhỏ bên cạnh vẫn dạy. Vô thường lấy đi khu chợ lớn, nhưng không lấy được cái tình của người đi chợ, nếu mình còn mang nó theo.

Tôi về nhà với bó rau muống trên tay. Tối đó tôi nấu canh rau như mẹ vẫn nấu. Ăn cơm, tôi nhớ mẹ, nhớ khu chợ cũ, nhớ bà Hai, ông Ba. Tôi biết rồi một ngày con hẻm nhỏ cũng sẽ đổi thay, dãy sạp nhỏ cũng sẽ mất. Nhưng hôm nay, nó còn. Và hôm nay, tôi còn nhớ cách đi chợ của mẹ. Ngày mai, tôi sẽ lại ra hẻm, lại chào bà bán rau, lại mua một bó rau muống. Phố có đổi, chợ có đổi, nhưng cách mình sống với nhau thì mình giữ được, nếu mình muốn giữ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — tr. 121: "Vạn vật trong thế gian đều bị vô thường thôn tính"
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập 1 — tr. 51: "Phật giáo nói: Vạn pháp vô thường"
Bài liên quanĐồng tiền mất giá: vô thường của những gì ta dành dụmBa mươi năm bạn cũ, gặp lại đã khác xưaMái ngói cũ dột mỗi mùa mưa: nhà cũng già theo người