Sáng nay, tiếng kèn đám ma vang lên từ nhà bên cạnh. Bác hàng xóm mất rồi. Mới hôm qua bác còn ngồi trước hiên, vẫy tay chào anh. Bác còn khỏe, còn cười, còn hẹn hôm nào rảnh qua nhà anh uống trà. Vậy mà sáng nay, bác đã đi.
Anh đứng trước cổng, nhìn dòng người ra vào nhà bác. Khói nhang bay lên. Tiếng khóc nức nở. Anh thấy lòng mình nặng trĩu. Không phải vì bác là người thân. Mà vì cái chết đến gần quá, bất ngờ quá. Nó nhắc anh rằng sinh tử không hẹn trước.
Chúng ta hay sống như thể mình còn nhiều thời gian. Mai làm cũng được. Mốt nói lời thương cũng được. Năm sau về thăm cha mẹ cũng được. Mình cứ nghĩ ngày mai còn dài. Nhưng bác hàng xóm đã cho anh thấy: ngày mai không phải lúc nào cũng tới. Có những lời hẹn không bao giờ thành. Có những câu chưa kịp nói thì người đã đi rồi.
Đức Phật, trong những lời dạy cuối cùng của mình, đã nói với các đệ tử rằng mọi pháp hữu vi đều vô thường, hãy tinh tấn với chánh niệm. Lời đó được ghi lại trong sách Phật, như một lời nhắc cuối cùng, cũng là lời nhắc quan trọng nhất. Mọi thứ được tạo thành đều đổi thay. Thân này cũng vậy. Sinh ra, lớn lên, già đi, rồi mất. Không ai tránh được. Chỉ khác nhau là sớm hay muộn.
Anh vào thắp cho bác một nén nhang. Nhìn di ảnh của bác, anh nhớ lại những buổi chiều bác ngồi trước hiên, kể chuyện ngày xưa. Bác từng là bộ đội, từng đi qua chiến tranh, từng nghĩ mình đã thoát chết nhiều lần rồi thì sẽ sống lâu. Bác hay nói: ông trời cho sống ngày nào hay ngày đó. Bác nói vậy, mà anh không để tâm. Bây giờ anh mới hiểu, bác nói thật.
Đám tang là lúc người ta nhìn lại đời mình rõ nhất. Anh ngồi bên linh cữu, nghĩ về những việc mình còn chưa làm. Anh chưa nói với cha một câu cám ơn cho đàng hoàng. Anh chưa dành đủ thời gian cho con. Anh còn giận một người bạn, giận đã lâu, mà chưa chịu làm hòa. Những chuyện đó, mình cứ để đó, nghĩ rằng còn thời gian. Nhưng thời gian có chờ mình đâu.
Sách Phật cũng dạy rằng thân này, từ ngày sinh ra cho tới già chết, muốn giữ cho trọn vẹn không phải là điều dễ dàng. Không có gì bền vững. Kẻ giàu, người nghèo, tất cả đều vô thường. Nghe vậy, có người sẽ buồn. Nhưng anh thì thấy khác. Chính vì không có gì bền vững, nên mỗi ngày còn sống mới quý. Mỗi buổi sáng còn mở mắt, còn thấy nắng, còn nghe tiếng người thân, là một ngày đáng sống trọn vẹn.
Anh về nhà, ôm lấy vợ con. Anh gọi điện cho cha, hỏi thăm sức khỏe. Anh nhắn tin cho người bạn cũ: hôm nào gặp nhau uống cà phê. Những việc nhỏ đó, trước đây anh cứ trì hoãn. Bây giờ anh làm ngay. Không phải vì anh sợ chết. Mà vì anh hiểu: sống là phải sống ngay lúc này.
Chiều đó, đoàn người đưa bác ra nghĩa trang. Anh đi theo tới cuối đường. Nắng chiều vàng trên những nấm mộ. Anh đứng lặng một lát, rồi quay về. Trên đường về, anh đi chậm. Anh nhìn hàng cây, nhìn những mái nhà, nhìn những người đang sống cuộc đời thường ngày của họ. Tất cả đều đang đổi thay, từng giờ, từng phút. Nhưng ngay lúc này, họ còn đó. Anh còn đó.
Vô thường trong sinh tử không phải để dọa mình. Nó là để nhắc mình sống cho đàng hoàng, ngay hôm nay. Nói lời thương khi còn kịp. Làm hòa khi còn kịp. Sống tử tế khi còn kịp. Vì không ai biết ngày mai có còn kịp nữa hay không. Hôm nay còn nghe được tiếng nhau, còn nhìn thấy nhau, thì hãy sống cho trọn.
Đêm đó anh ngủ một giấc sâu, không mộng mị. Sáng dậy, anh mở cửa sổ, nắng sớm ùa vào phòng. Ngoài sân, chim hót. Trong bếp, vợ anh đang nấu ăn. Mọi thứ vẫn còn đây, bình thường như mọi ngày. Anh chợt thấy biết ơn sự bình thường này. Bình thường mà còn được sống, còn được thương nhau, đã là một phước lớn. Anh sẽ nhớ mãi buổi sáng hôm qua, tiếng kèn đám ma, và bài học nó để lại: đừng đợi tới mai mới sống.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư