Anh được bổ nhiệm làm trưởng phòng. Ngày nhận quyết định, anh mừng lắm. Đồng nghiệp chúc mừng. Vợ con tự hào. Anh đi đâu cũng có người chào hỏi, kính nể. Anh tưởng cái ghế đó sẽ là của mình lâu dài. Anh bắt đầu quen với cảm giác được trọng vọng.
Ba năm sau, cơ quan sắp xếp lại. Anh được điều sang một vị trí khác, không còn làm trưởng phòng nữa. Quyết định đọc lên, anh nghe tai mình ù đi. Mấy người đồng nghiệp nhìn anh, ánh mắt khác hẳn. Những lời chào hỏi thưa dần. Anh ngồi trong căn phòng mới, nhỏ hơn, yên tĩnh hơn, và chợt thấy lòng mình trống rỗng.
Danh vọng là như vậy đó. Nó đến rồi đi, nhanh hơn mình tưởng. Hôm nay người ta tung hô mình, mai người ta quên mình. Hôm nay mình ngồi ghế cao, mai mình ngồi ghế thấp. Không có cái ghế nào là mãi mãi. Không có danh tiếng nào là bền vững.
Sách xưa có câu ví rất thấm: công danh tiền tài như đám mây nổi, tụ tán thất thường. Mây tụ lại thành hình, đẹp đó, rồi gió thổi qua, tan đi. Danh vọng cũng vậy. Nó tụ lại quanh mình một thời gian, rồi tan đi theo thời thế, theo tuổi tác, theo bao nhiêu thứ ngoài tầm tay. Người khôn là người biết mây thì phải tan, nên không bám vào mây.
Anh nhớ lại những ngày làm trưởng phòng. Anh đã từng nghĩ mình quan trọng lắm. Ai muốn việc gì cũng phải qua anh. Anh nói một câu, người ta nghe. Anh thấy mình có quyền. Mà thật ra, cái quyền đó là của cái ghế, không phải của anh. Anh rời ghế, quyền cũng rời theo. Chỉ còn lại con người thật của anh: một người bình thường, với những thói quen bình thường, những niềm vui bình thường.
Lúc đầu anh buồn. Buồn lắm. Anh thấy mình mất mát. Anh thấy người ta coi thường mình. Nhưng rồi anh nhìn lại. Anh còn sức khỏe. Anh còn gia đình. Anh còn những người bạn thật lòng, không phải bạn của cái ghế. Anh còn công việc để làm, còn những việc tốt để làm. Hóa ra những thứ quý nhất không nằm ở chức vụ. Nó nằm ở những thứ không ai lấy đi được.
Trong sách cổ có câu nói rất thẳng: mọi thứ được tạo thành đều vô thường, và nỗi khổ của con người phần lớn đến từ chỗ bám giữ. Bám giữ cái ghế, bám giữ danh tiếng, bám giữ hình ảnh mình quan trọng. Càng bám, càng khổ, vì cái ghế thì cứ đổi người ngồi. Buông ra, lòng mới nhẹ. Không phải buông là thôi không làm việc. Mà là làm việc mà không bám vào danh vọng đi kèm.
Anh bắt đầu lại từ vị trí mới. Anh làm việc chậm rãi, cẩn thận, không còn vội vã chứng tỏ mình nữa. Anh giúp đồng nghiệp trẻ. Anh chia sẻ kinh nghiệm. Anh thấy mình vui hơn trước. Trước đây anh làm việc để giữ ghế. Bây giờ anh làm việc vì công việc có ích. Khác nhau một trời một vực.
Có người nói danh vọng như phù du. Đúng vậy. Nhưng phù du không phải là vô nghĩa. Danh vọng đến, mình đón nó với tâm bình thản. Danh vọng đi, mình tiễn nó với tâm bình thản. Không mừng quá, không buồn quá. Như vậy, mình mới làm chủ được mình, chứ không để danh vọng làm chủ mình.
Chiều nay anh tan làm, đi bộ về nhà. Nắng chiều vàng nhẹ trên đường. Anh mua một bó rau, một con cá, về nấu cơm với vợ. Bữa cơm đạm bạc mà vui. Anh nghĩ: cái ghế trưởng phòng đã đi rồi, nhưng bữa cơm này còn đây. Vợ con còn đây. Bình an còn đây. Vậy là đủ.
Vô thường của danh vọng dạy mình một điều đơn giản: đừng gửi cả đời mình vào một cái ghế. Hãy gửi đời mình vào cách sống. Ghế có đổi, danh có tan, nhưng cách sống tử tế thì ở lại với mình mãi mãi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư