🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Mong mà không được: vô thường trong những điều cầu xin

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Cô Mai năm nay hai mươi tám tuổi. Cô nộp hồ sơ xin việc vào một công ty lớn, qua ba vòng phỏng vấn, mọi thứ đều tốt đẹp. Người phỏng vấn còn nói: "Em cứ chờ tin nhé, khả năng cao lắm." Cô về nhà, mừng rỡ kể với mẹ. Mẹ cô đi chợ mua đồ ngon, cả nhà ăn mừng trước. Cô đã tưởng tượng ra cảnh mình đi làm, nhận lương tháng đầu, mua tặng mẹ một chiếc áo mới.

Một tuần trôi qua, không có tin gì. Hai tuần, vẫn im lặng. Đến tuần thứ ba, cô gọi điện hỏi, người ta đáp nhẹ nhàng: "Công ty đã chọn ứng viên khác rồi em ạ." Chỉ một câu thôi, mà cả bầu trời của cô sụp xuống. Cô khóc cả đêm. Không phải vì mất việc, mà vì cô đã tin chắc quá. Cô đã tính hết mọi thứ, chỉ trừ một khả năng: mình không được chọn.

Ai trong chúng ta cũng từng mong một điều gì đó tha thiết, rồi không được. Mong một kỳ thi đỗ, mong một người thương mình, mong một căn bệnh khỏi, mong một đứa con ngoan. Lúc mong, ta tưởng tượng ra viễn cảnh đẹp đẽ, rồi ta bám vào viễn cảnh đó như thể nó đã là thật. Khi thực tế không như mong muốn, ta đau. Đau không phải vì thực tế xấu, mà vì thực tế khác với điều ta đã vẽ ra trong đầu.

Trong Kinh Trung Bộ, phẩm Phân Biệt Thánh Đế, Đức Phật dạy về một nỗi khổ gọi là cầu bất đắc khổ, nghĩa là mong cầu mà không được thì khổ. Nói bằng lời thường thì là thế này: khổ không nằm ở chỗ ta không có được thứ mình muốn. Khổ nằm ở chỗ ta cứ khăng khăng rằng mình phải có được nó. Ta biến một mong muốn thành một mệnh lệnh cho đời: đời phải cho ta cái này, đời phải chiều ta cái kia. Đời không chiều, ta giận đời. Nhưng đời có bao giờ hứa sẽ chiều ta đâu?

Mong muốn tự nó không xấu. Người nông dân mong mưa thuận gió hòa, học trò mong thi đỗ, người bệnh mong khỏi bệnh, tất cả đều là mong muốn chính đáng. Vấn đề không phải là mong, mà là bám. Bám vào kết quả như thể kết quả đó là của mình, là mình xứng đáng có được, là đời nợ mình. Khi bám như vậy, ta không còn thấy được những con đường khác. Cô Mai chỉ nhìn thấy một công ty, một vị trí, một tương lai duy nhất. Khi cánh cửa đó đóng lại, cô tưởng mọi cánh cửa đều đóng. Nhưng thật ra, quanh cô vẫn còn nhiều cánh cửa khác, chỉ là cô không nhìn thấy vì mắt cô chỉ dán vào cánh cửa đã đóng.

Có một cách nhìn khác. Thay vì hỏi: "Sao đời không cho tôi thứ tôi muốn?", hãy hỏi: "Thứ tôi muốn có thật sự là thứ tôi cần không?" Nhiều khi ta mong một thứ, mà không biết thứ đó có hợp với mình không. Cô Mai mong vào công ty lớn, nhưng công ty lớn có thể không phải là nơi tốt nhất cho cô. Có thể ở một nơi nhỏ hơn, cô được làm đúng sở trường, được trọng dụng, được vui vẻ hơn. Ta không biết được. Nhưng khi ta cứ bám vào một kết quả duy nhất, ta tự đóng mọi khả năng khác lại.

Sau mấy tuần buồn bã, cô Mai nộp hồ sơ vào một công ty nhỏ hơn. Lương thấp hơn một chút, nhưng công việc đúng với những gì cô thích. Sáu tháng sau, cô kể với mẹ: "May mà hồi đó con trượt công ty kia, mẹ ạ. Ở đây con được làm nhiều thứ, học được nhiều thứ." Mẹ cô cười: "Thì mẹ đã bảo, cái gì của mình thì sẽ là của mình." Câu nói của mẹ giản dị, nhưng đúng với lẽ vô thường: duyên chưa tới thì mong cũng không được, duyên tới thì không mong cũng được.

Mong mà không được, đừng vội buồn. Hãy xem đó như một lời nhắc: đời đang đổi thay, và ta cũng cần đổi thay theo. Có thể con đường ta đang đi không phải là con đường tốt nhất. Có thể điều ta mong không phải là điều ta cần. Buông mong cầu xuống không có nghĩa là không cố gắng. Cô Mai vẫn cố gắng, vẫn nộp hồ sơ, vẫn học thêm. Chỉ khác là cô không còn bám vào một kết quả duy nhất nữa. Cô làm hết sức mình, còn kết quả thì để duyên quyết định.

Đời giống như gieo hạt. Ta gieo hạt, tưới nước, chăm bón. Nhưng hạt nảy mầm hay không, còn tùy thuộc vào đất, vào trời, vào mùa. Người nông dân không bao giờ giận hạt giống vì nó không nảy mầm. Họ gieo lại hạt khác. Ta cũng vậy. Mong một điều mà không được, thì gieo một hạt khác. Đất vẫn còn đó, trời vẫn còn đó, mùa sau vẫn sẽ đến.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ — Kinh Phân Biệt Thánh Đế, cầu bất đắc khổ (trung141.htm)
Bài liên quanTuổi thơ con trôi nhanh: vô thường trong những ngày con còn béMưa rào đầu mùa: vô thường gõ cửa giữa ngày nắngAnh em một nhà, mỗi người một ngả: vô thường trong tình thân ruột thịt