🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường

Ảo ảnh giữa trưa nắng: vô thường như cái thấy lừa mắt

Vô thường · 6 phút đọc

Trưa nắng, chạy xe trên con đường quốc lộ dài. Phía trước mặt đường lấp lánh như có một vũng nước lớn. Nhìn rõ lắm. Nước trong, sáng, còn phản chiếu cả bóng cây bên đường.

Càng chạy tới gần, vũng nước càng lùi lại. Tới nơi thì không còn gì. Chỉ có mặt đường khô rang, nóng bỏng dưới bánh xe. Cái thấy rõ ràng như thế mà lại không thật.

Ai đi đường dài giữa trưa hè cũng từng gặp cảnh này một lần. Người xưa gọi đó là ảo ảnh. Mắt thấy đó, mà tay sờ không được. Hình có đó, mà thật thì không.

Cái lạ là, không chỉ con đường mới có ảo ảnh. Trong lòng mình cũng có.

Có một câu trong sách xưa nói rằng, cái tưởng của con người cũng giống như ảo ảnh. Tưởng là cái mình nghĩ, mình hình dung, mình tin là như vậy. Nhìn thì chắc lắm. Nhưng chạm vào thì rỗng.

Có người chỉ nghe một câu nói vu vơ của đồng nghiệp, về nhà tưởng cả đêm rằng người ta ghét mình. Tưởng người ta coi thường mình. Tưởng mình sắp mất việc. Một câu nói nhỏ, mà trong đầu nở ra cả một câu chuyện dài. Đến khi hỏi lại cho rõ, hóa ra người ta chỉ nói đùa. Chuyện không có thật. Chỉ có cái tưởng là thật trong đầu mình.

Có người soi gương thấy vài sợi tóc bạc, vài nếp nhăn, rồi tưởng mình vẫn còn trẻ mãi, hoặc tưởng mình đã già rồi, hết thời rồi. Thân thể thì đổi từng ngày, mà cái tưởng thì cứ bám lấy một hình ảnh cũ, không chịu buông.

Có người tưởng tiền bạc, nhà cửa, danh vọng là chắc chắn. Cầm trong tay rồi thì tưởng sẽ giữ mãi. Nhưng đời đổi nhanh hơn mình tính. Hôm nay còn, mai đã khác. Cái tưởng chắc chắn ấy, đến lúc vỡ ra, mới biết nó cũng chỉ là ảo ảnh giữa trưa nắng.

Một vị thiền sư xưa có lời dạy rằng, hãy nhìn lại chính mình và xem tất cả những thân đó, cảm thọ đó, và niệm đó, y hệt như mơ, như tiếng vang, như ảo ảnh. Hôm qua mình là một người khác. Hôm nay mình đã khác rồi. Những vui buồn hôm qua, giờ nhớ lại, có khác gì một giấc mơ đâu.

Nghe thì buồn. Nhưng thật ra đây là một tin vui. Vì nếu cái tưởng chỉ là ảo ảnh, thì mình không cần phải tin nó tuyệt đối. Không cần phải sống chết với nó.

Khi một ý nghĩ xấu nổi lên trong đầu, mình có thể dừng lại một chút. Hỏi lại: cái này có thật không, hay chỉ là ảo ảnh? Người ta có thật sự ghét mình không, hay chỉ là mình tưởng? Mình có thật sự hết thời không, hay chỉ là mình tưởng?

Chỉ một câu hỏi như vậy thôi, lòng đã nhẹ đi một nửa. Ảo ảnh không biến mất ngay. Nhưng mình biết nó là ảo ảnh. Biết rồi thì không còn bị nó dắt đi nữa.

Người lái xe giữa trưa nắng, thấy vũng nước phía trước, mà biết đó chỉ là ảo ảnh, thì cứ chạy tiếp, không dừng lại múc nước, cũng không hoảng sợ. Đời mình cũng vậy. Thấy thì cứ thấy. Biết thì cứ biết. Đừng vội tin, đừng vội bám.

Mỗi sáng, trước khi ra khỏi nhà, mình có thể tập một điều nhỏ. Ngồi yên một phút, thở vài hơi, rồi tự nhắc: hôm nay, cái gì mình tưởng, chưa chắc đã thật. Người ta chưa chắc đã nghĩ như mình tưởng. Việc hôm nay chưa chắc đã khó như mình tưởng. Mình chưa chắc đã yếu như mình tưởng. Một phút như vậy không làm mất thời gian. Nhưng nó giống như lau kính xe trước khi chạy. Kính sạch thì đường rõ. Lòng sạch cái tưởng thì đời rõ.

Nắng vẫn nắng. Đường vẫn đường. Chỉ cần nhớ một điều: cái thấy có thể lừa mắt. Mà mắt bị lừa, không có nghĩa là mình phải sống theo cái lừa đó.

Buông được cái tưởng, là buông được một gánh nặng. Nhẹ như vậy, mới đi xa được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — trang 25
• Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa — trang 12
Bài liên quanCây chuối không có lõi: vô thường của cái tưởng là chắcNgười thợ rèn nhóm lửa mỗi sáng: vô thường trong một nghề cũTrăng rằm rồi cũng khuyết: vô thường trong một vầng trăng