🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Thân như gò mối: do cha mẹ sinh, nhờ cơm cháo nuôi

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Ngoài đồng quê tôi có nhiều gò mối. Nhìn từ xa, gò mối như một ụ đất nhỏ, chắc chắn, đứng yên đó bao nhiêu năm. Nhưng ai đào lên mới biết, bên trong gò mối rỗng ruột, đầy những đường hầm mối đục. Bên ngoài tưởng chắc, bên trong đã mục. Chỉ cần một cơn mưa lớn, một cái đạp mạnh, gò mối sụp xuống như chưa từng có.

Đức Phật dùng hình ảnh gò mối để nói về thân người. Trong Kinh Trung Bộ, Kinh Gò mối, Phật dạy: gò mối là đồng nghĩa với cái thân do bốn đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt. Câu này dài mà rõ. Thân mình là một gò mối. Nhìn ngoài tưởng chắc, bên trong đang biến hoại từng ngày.

Thân do bốn đại thành nghĩa là gì? Bốn đại là đất, nước, lửa, gió. Đất là phần cứng trong thân: xương, thịt, tóc, móng. Nước là phần lỏng: máu, mồ hôi, nước mắt, nước bọt. Lửa là hơi ấm: thân nhiệt, sự tiêu hóa, sức sống. Gió là hơi thở, sự chuyển động: thở vào, thở ra, máu chạy, tay chân cử động. Bốn thứ ấy hợp lại thành thân. Nhưng bốn thứ ấy không phải của mình. Đất mình mượn từ đất. Nước mình uống từ sông. Lửa mình có nhờ ăn uống. Gió mình thở từ trời. Đến một ngày, thân tan ra, bốn thứ ấy trả về bốn nơi.

Do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng. Câu này nghe giản dị mà thấm. Thân mình không tự nhiên mà có. Cha mẹ sinh ra mình, nuôi mình lớn. Cơm cháo nuôi mình từng bữa. Hạt gạo người nông dân trồng, nước người ta gánh, lửa người ta nhóm, bao nhiêu bàn tay mới thành một bữa cơm nuôi thân mình. Thân này là thân mượn, thân nhờ. Nhờ cha mẹ, nhờ cơm cháo, nhờ bao nhiêu người. Vậy mà mình cứ tưởng thân này là của mình, là mình mãi mãi.

Vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt. Năm chữ ấy nói về số phận của gò mối. Vô thường là đổi thay. Biến hoại là hư dần. Phấn toái là vỡ vụn ra. Đoạn tuyệt là đứt hẳn. Hoại diệt là tan mất. Thân mình cũng đi qua năm chặng ấy. Trẻ thì đổi thay, già thì hư dần, bệnh thì vỡ vụn, chết thì đứt hẳn, rồi tan mất. Không có gò mối nào đứng mãi. Không có thân nào ở mãi.

Hiểu thân như gò mối không phải để chán đời. Mà để biết cách dùng thân. Gò mối tuy rỗng ruột, nhưng nó vẫn là chỗ cho mối ở, cho cây mọc, cho đất tốt lên. Thân mình tuy vô thường, nhưng nó vẫn là chiếc thuyền đưa mình qua sông. Khi còn khỏe, mình dùng thân này làm việc tốt: làm việc nuôi gia đình, giúp người khó khăn, học hỏi, tu tập. Khi thân yếu đi, mình chăm sóc nó, đừng hành hạ nó, đừng oán trách nó. Thân là bạn đồng hành, không phải kẻ thù, cũng không phải chủ nhân.

Người ta hay nói: thân này là của tôi. Nhưng thử nghĩ xem, mình có làm chủ được thân không? Mình muốn nó đừng già, nó vẫn già. Mình muốn nó đừng bệnh, nó vẫn bệnh. Mình muốn nó đừng chết, nó vẫn chết. Mình không làm chủ được nó. Mình chỉ mượn nó một thời gian. Mượn thì phải giữ gìn, phải trả cho đàng hoàng. Giữ gìn là ăn uống điều độ, ngủ nghỉ đủ, làm việc vừa sức, đừng phí thân vào những thứ vô bổ. Trả đàng hoàng là khi thân yếu, mình buông nó nhẹ nhàng, không níu kéo, không oán trách.

Chiều nay, tôi đi qua cánh đồng cũ, thấy gò mối năm xưa đã sụp xuống, chỗ đó mọc lên một bụi cỏ xanh. Gò mối tan đi, cỏ mọc lên. Cái tan của gò mối không phải là hết. Nó thành đất tốt cho cỏ mọc. Thân mình cũng vậy. Đến ngày tan rã, những gì mình đã làm bằng thân này vẫn còn: bữa cơm mình nấu cho con, lời nói tử tế mình nói với người, việc tốt mình làm cho đời. Gò mối tan, cỏ mọc. Thân tan, việc thiện còn. Hiểu vậy, mình không còn sợ thân như gò mối nữa. Mình chỉ cần dùng nó cho tốt, trong những ngày nó còn đứng đây.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ — Kinh Gò mối, kinh 23 (gò mối là đồng nghĩa với cái thân do bốn đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt.)
Bài liên quanSợi tóc rụng trong chiếc lược: vô thường gõ cửa mỗi ngàyHòn đá dưới chân cầu: cái tưởng đứng yên cũng đang đổiDòng nước qua kẽ tay: giữ làm sao được