🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Bàn thờ tổ tiên: người đi rồi, hương vẫn thắp

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Nhà anh Hưng có một bàn thờ tổ tiên ở gian giữa. Bàn thờ không lớn. Chỉ có bát hương, đôi chân đèn, mấy tấm ảnh cũ. Ảnh ông nội, ảnh bà nội, rồi ảnh cha anh. Cha anh mất cách đây ba năm. Từ đó, bàn thờ có thêm một tấm ảnh nữa.

Ngày trước, mỗi lần giỗ, cả nhà quây quần. Bà nội còn sống, bà hay kể chuyện ông nội ngày xưa. Kể ông làm ruộng giỏi ra sao, kể ông thương con thế nào. Con cháu nghe, đứa nào cũng thích. Giờ bà cũng đã mất. Người kể chuyện không còn. Chỉ còn bàn thờ, và những câu chuyện nằm trong trí nhớ của người ở lại.

Anh Hưng hay thắp hương vào buổi sáng. Thắp xong, anh đứng lặng một lúc. Anh nhìn tấm ảnh cha. Cha trong ảnh còn trẻ, cười tươi. Anh nhớ cha hay dặn: "Sống cho tử tế, con ạ. Người ta nhớ mình không phải vì mình giàu, mà vì mình sống ra sao." Lúc cha còn sống, anh nghe mà chưa thấm. Giờ cha mất rồi, câu nói ấy cứ vang mãi trong đầu.

Có người sợ bàn thờ. Sợ nhìn ảnh người đã khuất. Sợ nhớ. Sợ buồn. Anh Hưng thì khác. Anh bảo: bàn thờ không phải để sợ. Bàn thờ là để nhớ. Nhớ để sống tốt hơn. Vì người đã đi rồi, nhưng lời họ dặn thì vẫn còn. Cái họ để lại không phải nhà cửa, tiền bạc. Mà là cách sống.

Trong một bài giảng về già và chết, Hòa thượng P. A. Payutto nhắc lại lời Phật dạy về năm sự thật mà mỗi người cần tự suy ngẫm: tôi sẽ già, tôi không thể tránh khỏi tuổi già. Tôi sẽ bệnh, tôi không tránh được bệnh. Tôi sẽ chết, tôi không tránh khỏi cái chết. Mọi người cũng như mọi vật tôi hằng yêu mến sẽ bị đổi thay hay xa cách. Tôi là chủ những việc làm của tôi, tốt hay xấu, tôi phải chịu trách nhiệm.

Năm sự thật ấy nghe nặng nề. Nhưng nghĩ kỹ, nó lại là lời nhắc rất hiền. Nó nhắc mình: người thân rồi sẽ xa cách. Đừng đợi đến khi họ đi rồi mới tiếc. Đừng đợi đến giỗ mới nhớ. Thương thì thương ngay hôm nay, khi họ còn ngồi ăn cơm cùng mình, khi họ còn nghe được tiếng mình gọi.

Anh Hưng nhớ có lần cha bệnh nặng, nằm viện. Anh bận công việc, chỉ vào thăm được một lát. Cha nắm tay anh, nói nhỏ: "Con đừng lo. Cha ổn." Anh gật đầu, rồi về. Mấy hôm sau cha mất. Anh ân hận mãi. Ân hận vì hôm đó đã không ở lại lâu hơn. Ân hận vì có những lời chưa kịp nói. Nhưng rồi anh hiểu: ân hận cũng là một phần của vô thường. Người đi rồi thì đi. Việc mình làm được bây giờ, là sống sao cho không lặp lại điều ân hận ấy với mẹ, với vợ con.

Từ đó, anh khác hẳn. Anh về thăm mẹ thường xuyên hơn. Mỗi tuần đều gọi điện hỏi thăm. Có chuyện gì, anh nói thẳng, không để trong lòng. Anh bảo vợ: "Mình thương nhau thì nói ra. Đừng để đến khi một người đi rồi, người kia mới nói với bàn thờ. Bàn thờ không trả lời được."

Bàn thờ tổ tiên, thật ra là một bài học vô thường đặt ngay giữa nhà. Mỗi lần thắp hương, là một lần nhắc mình: người đi rồi, mình còn ở lại. Mình ở lại để làm gì? Để sống cho đáng. Để thương người còn sống cho tử tế. Để khi mình đi, người ở lại cũng nhớ mình như mình nhớ cha.

Có người hỏi anh Hưng: "Anh có sợ chết không?" Anh cười: "Sợ chứ. Ai mà không sợ. Nhưng sợ thì sợ, sống thì vẫn phải sống. Cha tôi mất rồi, nhưng mỗi lần tôi thắp hương, tôi thấy cha vẫn ở đó. Không phải ở trong tấm ảnh. Mà ở trong cách tôi sống, cách tôi dạy con." Anh nói đúng. Người thân mất đi, không phải là hết. Họ còn sống trong những gì họ để lại: lời dặn, cách sống, tình thương.

Sáng nay, anh Hưng lại thắp hương. Khói hương bay lên, mỏng và nhẹ. Anh nhìn quanh nhà. Mẹ đang nấu cơm trong bếp. Vợ đang dạy con học bài. Tiếng cười nói vang khắp nhà. Anh mỉm cười. Người đi rồi, hương vẫn thắp. Người ở lại, vẫn thương nhau. Thế là đủ. Vô thường lấy đi nhiều thứ, nhưng nó không lấy được tình thương. Tình thương cứ thế mà truyền đi, từ đời này sang đời khác, như ngọn lửa trên bàn thờ, chẳng bao giờ tắt hẳn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hòa thượng P. A. Payutto, "Già và Chết" (Mỹ Thanh dịch, BudSas) — năm sự thật: "Tôi sẽ già... Tôi sẽ bệnh... Tôi sẽ chết... Mọi người cũng như mọi vật tôi hằng yêu mến sẽ bị đổi thay hay xa cách"
Bài liên quanCánh đồng sau vụ gặt: trống rồi lại đầyMột bức thư không bao giờ gửi: lời chưa nói cũng đổi thayVết sẹo cũ trên tay mờ dần theo năm tháng