🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Chuyến đò ngang đổi người chèo

Vô thường – sinh tử · 8 phút đọc

Quê tôi có một bến đò ngang. Con sông không rộng lắm, nhưng không có cầu, nên bao nhiêu năm người làng qua lại đều nhờ con đò. Người chèo đò là bác Tư. Bác chèo đò từ hồi tôi chưa ra đời. Sáng sớm bác đã ra bến, chiều tối mới về. Mưa cũng chèo, nắng cũng chèo. Học trò đi học, người đi chợ, người đi làm đồng, ai cũng qua tay chèo của bác.

Tôi nhớ những buổi sáng đi học qua đò. Sương còn giăng trên mặt sông. Bác Tư đứng cuối đò, mái chèo khua nước đều đều. Bác hay hát mấy câu hát cũ. Có hôm nước lớn, đò chòng chành, cả đám học trò la oai oái, bác cười bảo ngồi yên, đừng nhúc nhích, đò không lật được đâu. Bác nói mà tay vẫn chèo đều. Tôi tin bác. Cả làng tin bác. Mấy chục năm, chưa bao giờ đò của bác gặp chuyện.

Rồi bác Tư già. Tay bác run, lưng bác còng, không chèo nổi nữa. Một sáng, người làng ra bến thấy một người chèo mới. Anh con trai của bác Tư, mới học chèo được vài tháng. Đò vẫn qua sông, nhưng khác hẳn. Anh chèo nhanh, gấp gáp, đò lắc nhiều hơn. Có người phàn nàn. Có người nhớ bác Tư. Có người bảo thôi, đò nào cũng qua sông được, chèo ai mà chẳng được. Tôi đứng trên đò nhìn bến cũ, thấy lòng mình chùng xuống. Một thời đã qua rồi. Bác Tư không còn chèo đò nữa.

Vài năm sau, làng làm cầu bê tông. Con đò nằm lại bên bến, mưa nắng làm mục dần. Người chèo mới đi làm thuê nơi khác. Bến đò chỉ còn là một bãi đất trống với mấy cọc gỗ mục. Trẻ con trong làng bây giờ đi học qua cầu, không biết đò ngang là gì. Tôi kể cho con tôi nghe chuyện qua đò hồi nhỏ, nó tròn mắt hỏi đò là cái gì, sao không đi cầu cho nhanh. Tôi cười. Đúng là đi cầu nhanh hơn. Nhưng buổi sáng qua đò với sương giăng trên sông, với tiếng mái chèo khua nước, không có gì thay thế được.

Trong kinh có một bài kệ nói về lẽ đổi thay. Chư hành vô thường, thị sinh diệt pháp. Sinh diệt diệt dĩ, tịch diệt vi lạc. Nghĩa là mọi sự vật đều vô thường, đều có sinh ra và diệt đi. Khi sinh diệt đã dứt, thì an lạc mới đến. Con đò sinh ra từ nhu cầu qua sông của làng. Nó phục vụ mấy chục năm, rồi diệt đi khi cầu được làm xong. Bác Tư chèo đò, rồi già, rồi nghỉ. Anh con trai chèo thay, rồi cũng đi nơi khác. Không có gì ở bến đò ấy ở mãi. Kể cả con sông, nước cũng chảy đi từng ngày, không còn là nước hôm qua.

Hiểu lẽ sinh diệt, mình sẽ bớt tiếc nuối những cái đã qua. Bến đò mất đi, nhưng làng có cầu, người đi lại tiện hơn, an toàn hơn. Bác Tư nghỉ chèo, nhưng bác được nghỉ ngơi sau mấy chục năm dầm mưa dãi nắng. Mọi thứ mất đi đều mở chỗ cho thứ khác đến. Cầu thay đò. Người trẻ thay người già. Buồn thì có buồn, nhưng buồn mà hiểu thì buồn nhẹ. Buồn mà không hiểu thì thành oán trách, thành nuối tiếc mãi không thôi.

Cũng nhờ hiểu sinh diệt mà mình biết quý những người đang còn chèo đò cho mình. Cha mẹ đang còn khỏe, đang còn lo cho mình, đó là con đò đang chở mình qua sông đời. Đừng đợi đến lúc cha mẹ không còn chèo nổi nữa mới hối hận. Vợ chồng đang còn bên nhau, đó là hai người cùng chèo một con đò. Đừng cãi nhau vì chuyện nhỏ để rồi đò chòng chành. Bạn bè đang còn qua lại, đó là những người cùng chuyến đò. Đừng vì một lần hiểu lầm mà không nhìn mặt nhau nữa. Đò còn, hãy qua sông cho trọn chuyến.

Bài kệ còn nói một ý rất hay. Khi sinh diệt đã dứt, thì an lạc mới đến. Nghĩa là khi mình không còn bám vào cái sinh, không còn sợ cái diệt, lòng mới yên thật sự. Bác Tư nghỉ chèo, bác yên. Bác không tiếc nuối, không oán trách. Bác ngồi ở bến nhìn đò, nhìn sông, lòng thanh thản. Người hiểu được sinh diệt thì già cũng yên, bệnh cũng yên, mất mát cũng yên. Không phải vì họ không có cảm xúc. Mà vì họ thấy rõ mọi thứ đến rồi đi, nên không níu kéo, không chống cự.

Bây giờ mỗi lần về quê, tôi vẫn ra bến đò cũ. Cầu bê tông đã thay đò. Xe chạy qua cầu ầm ầm. Nhưng buổi sáng sớm, sương vẫn giăng trên mặt sông. Nước vẫn chảy. Tôi đứng một lúc, nhớ tiếng mái chèo khua nước, nhớ giọng hát của bác Tư. Nhớ rồi thôi. Không níu. Bến đò đã hoàn thành việc của nó. Bác Tư đã hoàn thành việc của bác. Tôi cũng đang trên chuyến đò của đời mình, chèo từng ngày.

Bạn cũng đang ở trên một con đò nào đó. Đò gia đình, đò công việc, đò tình bạn. Người chèo có thể đổi thay. Con đò có thể cũ đi. Bến có thể đổi khác. Nhưng dòng sông vẫn chảy, và mình vẫn đang qua sông. Hãy chèo cho tốt chuyến đò của mình. Thương người cùng đò. Và khi đến bến, hãy bước lên bờ nhẹ nhàng, không tiếc nuối, không sợ hãi. Vì qua được con sông này, còn có con sông khác đang đợi. Đời người là như vậy. Sinh rồi diệt, diệt rồi sinh. Hiểu được vậy, lòng mới an.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đại Tạng Kinh, T45_1892 Quan-Trung-Sáng-Lập-Giới-Đàn-Đồ-Kinh — tr. 29 ("Chư hành vô thường, thị sinh diệt pháp; sinh diệt diệt dĩ, tịch diệt vi lạc")
Bài liên quanNgười thầy dạy mình năm xưa giờ đã lẫnVết mực trên áo trắng phai dần theo năm thángĐàn chim di cư bay qua làng rồi đi mất