🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Ngôi chùa làng cháy rồi dựng lại: vô thường của điều tưởng bất diệt

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Ngôi chùa làng tôi có từ thời ông nội tôi còn nhỏ. Mái ngói rêu phong. Cột gỗ lim đen bóng vì tay người chạm vào bao năm. Ai trong làng cũng nghĩ nó sẽ còn mãi. Chùa thì làm sao mất được.

Một đêm mùa khô, lửa bốc lên từ gian bếp sau chùa. Gió to. Lửa lan nhanh hơn người ta chạy. Đến sáng, chỉ còn trơ lại mấy bức tường cháy đen và cái chuông đồng nằm nghiêng trong tro.

Cả làng đứng lặng. Có người khóc. Có bà cụ ngồi bệt xuống sân, tay ôm cái khăn, miệng lẩm bẩm: sao lại thế được. Cả đời bà đi chùa này. Bà cứ ngỡ chùa là thứ không bao giờ mất.

Tôi cũng ngỡ vậy. Mình hay ngỡ lắm. Ngỡ nhà mình sẽ còn mãi. Ngỡ người thương sẽ ở bên mình mãi. Ngỡ những gì quen thuộc thì không đổi thay. Cái ngỡ đó làm mình yên lòng. Nhưng cũng chính cái ngỡ đó làm mình đau khi mọi thứ đổi thay.

Rồi làng họp lại. Không ai bàn chuyện trách ai. Người ta bàn chuyện dựng lại. Nhà này góp gạch. Nhà kia góp gỗ. Người thợ mộc già nhất làng nói: dựng lại thì vẫn là chùa làng mình. Chỉ khác là nó mới hơn. Và mình biết nó có thể cháy.

Câu nói đó làm tôi nghĩ mãi. Chùa cũ mất rồi. Nhưng chùa mới vẫn là chùa. Cái mất đi không phải là chùa. Cái mất đi là hình dáng cũ của nó. Còn cái làm nên chùa — lòng người hướng về, chỗ người ta đến để lắng lòng lại — vẫn còn nguyên đó.

Trong kinh Kim Cương có câu: mọi pháp có hình có tướng đều như mộng, như bọt nước, như sương mai, như tia chớp. Nghe thì buồn. Nhưng nghĩ kỹ lại thấy nhẹ. Vì nếu mọi thứ đều đổi thay, thì không có gì bắt mình phải giữ nguyên mãi. Chùa cháy, mình dựng lại được. Nhà cũ mất, mình xây nhà mới được. Người đi rồi, mình vẫn còn cách thương họ.

Vô thường không có nghĩa là mọi thứ vô nghĩa. Ngược lại mới đúng. Chính vì chùa có thể cháy, nên mỗi lần bước vào chùa, mình mới thấy quý. Chính vì mái ngói có thể sập, nên người ta mới chịu khó lợp lại từng viên. Cái quý không nằm ở chỗ nó tồn tại mãi. Cái quý nằm ở chỗ nó đang có mặt, ngay lúc này.

Tôi nhớ hôm khánh thành chùa mới. Chuông cũ được lau sạch, treo lại lên gác chuông mới. Tiếng chuông vang lên, vẫn giọng chuông xưa. Có người bảo: chùa mới mà sao nghe quen thế. Tôi nghĩ: quen vì lòng người không đổi. Đổi chỉ là gạch, là ngói, là gỗ.

Đời mình cũng vậy. Có những thứ tưởng bất diệt, rồi một ngày mất đi. Đừng ngồi ôm tro tàn mà trách đời. Hãy hỏi: mình còn lại gì để dựng lại. Gạch còn đó. Gỗ còn đó. Lòng người còn đó. Thế là đủ để bắt đầu.

Có một điều nữa tôi học được từ vụ cháy. Trước đó, tôi ít khi để ý đến chùa. Tôi đi qua mỗi ngày mà không nhìn. Tôi nghĩ chùa ở đó là chuyện đương nhiên. Sau vụ cháy, tôi mới biết mình đã coi thường nó đến mức nào. Mình hay vậy lắm. Cái gì còn đó mỗi ngày, mình tưởng nó sẽ còn mãi, nên mình không thèm nhìn kỹ. Đến khi mất đi, mình mới tiếc. Mình tiếc không phải vì nó mất. Mình tiếc vì lúc nó còn, mình đã không trân trọng.

Giờ mỗi lần đi ngang chùa, tôi dừng lại một chút. Tôi nhìn mái ngói mới. Tôi nghe tiếng chuông. Tôi nghĩ: hôm nay nó còn đây. Ngày mai chưa biết. Vậy thì hôm nay mình hãy nhìn cho kỹ. Mình hãy biết ơn vì nó còn đây. Cái nhìn đó không buồn. Nó làm lòng mình yên. Vì mình biết mình đang sống thật với những gì đang có, chứ không sống với những gì mình tưởng là mãi mãi.

Và lần sau, khi bước vào một nơi quen thuộc, hãy nhìn kỹ một chút. Nhìn mái ngói. Nhìn cột gỗ. Nhìn người bên cạnh mình. Vì mọi thứ đang có mặt hôm nay đều là một món quà. Quà thì không ở mãi. Nhưng chính vì thế mà mình biết trân trọng nó hơn.

Chùa làng tôi giờ đã mới. Trẻ con trong làng lớn lên sẽ nghĩ chùa này có từ bao đời. Kệ chúng. Rồi một ngày chúng cũng sẽ hiểu: không có gì đứng yên mãi. Và hiểu ra điều đó không làm mình buồn. Nó làm mình sống thật hơn, thương nhau thật hơn, ngay trong lúc này.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — Kinh Kim Cương, trang 156
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — Tam Pháp Ấn: Chư Hành Vô Thường, trang 88
Bài liên quanMột mầm non mọc từ gốc cây đã chếtMẹ quên tên mình nhưng vẫn nhớ mùi cơm nhàTrạm xe buýt đổi người chờ mỗi sáng