Tôi bị đau răng một đêm. Không phải đau dữ dội. Chỉ là nhức âm ỉ, không ngủ được. Tôi trở mình cả đêm. Sáng ra, tôi soi gương. Răng vẫn đó. Mặt vẫn đó. Nhưng tôi thấy mình khác hẳn. Một cái răng nhỏ xíu thôi mà làm cả người mệt rã rời.
Tôi đi khám. Bác sĩ bảo: răng sâu, phải chữa. Tôi ngồi trên ghế nha khoa, nghe tiếng máy khoan. Tôi nghĩ: thân này mong manh thật. Một cái răng nhỏ như vậy mà cũng đủ làm mình khổ sở cả đêm.
Trước giờ, tôi cứ nghĩ thân mình khỏe lắm. Tôi ăn uống thoải mái. Tôi thức khuya. Tôi làm việc quên ăn. Tôi nghĩ thân mình chịu được. Đêm đau răng đó dạy tôi một bài học: thân này không phải của mình. Nó cho mình mượn. Và nó có thể đòi lại bất cứ lúc nào, bằng một cơn đau nhỏ nhất.
Trong một bài giảng thiền có câu: sinh, lão, bệnh, tử. Già, bệnh, chết là khổ. Nghe thì quen. Nhưng đến khi răng đau, tôi mới hiểu thật. Khổ không phải là chuyện xa xôi. Khổ là đêm nay không ngủ được vì một cái răng. Khổ là sáng mai phải xin nghỉ làm vì một cơn đau. Khổ ở ngay trong thân mình, mỗi ngày.
Tôi có người bạn bị bệnh mãn tính. Anh phải uống thuốc mỗi ngày. Anh bảo: lúc đầu anh giận lắm. Giận thân mình sao lại phản mình. Sau này anh hiểu: thân không phản mình. Thân chỉ đang nói với mình một điều: mày đã dùng tao quá sức rồi. Giờ tao cần mày lắng nghe.
Tôi nghĩ anh nói đúng. Thân mình nói chuyện với mình mỗi ngày. Bằng cơn đau lưng. Bằng cái đầu gối kêu răng rắc. Bằng giấc ngủ chập chờn. Mình có nghe không, hay mình cứ lờ đi cho đến khi nó phải hét lên.
Đức Phật dạy: thân này như bọt nước. Bọt nổi lên rồi vỡ. Thân này cũng vậy. Nó hợp lại từ đất, nước, lửa, gió. Rồi một ngày nó tan ra. Không ai giữ được thân mình mãi. Nhưng trong lúc thân còn đây, mình có thể đối xử với nó tử tế hơn một chút.
Tử tế là gì. Là ăn đúng bữa. Là ngủ đủ giấc. Là đừng thức khuya vì những việc có thể để mai. Là khi thân đau, mình dừng lại, đừng cố gồng. Là khi thân mệt, mình cho nó nghỉ. Những điều nhỏ như vậy thôi. Nhưng mình hay quên. Mình cứ nghĩ thân mình là cái máy. Nó không phải cái máy. Nó là người bạn đồng hành với mình từ lúc sinh ra đến lúc chết đi.
Tôi chữa răng xong. Bác sĩ dặn: đánh răng kỹ, đừng ăn đồ ngọt ban đêm. Tôi gật đầu. Tôi nghĩ: cái răng này dạy tôi nhiều hơn cả một bài giảng dài. Nó dạy tôi rằng thân này quý lắm. Quý không phải vì nó khỏe mãi. Mà vì nó đang ở đây, đang làm việc cho mình mỗi ngày, dù mình đối xử với nó tệ đến đâu.
Có người hỏi: biết thân vô thường thì có ích gì. Tôi nghĩ: ích lắm. Vì khi biết thân vô thường, mình sẽ không phí thân vào những việc vô ích. Mình sẽ không thức khuya để lướt điện thoại đến hai giờ sáng. Mình sẽ không ăn uống bừa bãi rồi trách thân sao yếu. Mình sẽ sống sao cho xứng với thân mình đang có.
Đêm nay, trước khi ngủ, tôi đánh răng kỹ hơn mọi ngày. Không phải vì sợ sâu răng. Mà vì tôi muốn cảm ơn cái răng của mình. Nó đã ở với tôi bao năm. Nó đã nhai cho tôi bao bữa cơm. Tôi nợ nó một lời cảm ơn. Và tôi nợ thân mình nhiều lời cảm ơn như vậy.
Thân này vô thường. Nhưng trong lúc nó còn đây, mình hãy thương nó. Thương bằng cách sống chậm lại một chút. Ăn chậm lại một chút. Ngủ sớm hơn một chút. Những điều nhỏ đó, thân mình sẽ nhớ. Và mình cũng sẽ nhớ: mình đã từng có một thân khỏe mạnh, và mình đã biết trân trọng nó.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư