Có một gia đình nọ, người cha ra đi đột ngột vì tai biến. Ông đi làm buổi sáng còn khỏe mạnh, chiều đã không về nữa. Cả nhà chìm trong đau đớn đã đành, nhưng rồi còn bao nhiêu chuyện rối ren kéo theo: không ai biết ông gửi tiền ở đâu, mật khẩu điện thoại là gì, món nợ với người bạn thân bao nhiêu, mảnh đất ở quê giấy tờ ra sao. Các con vừa khóc cha vừa chạy đôn chạy đáo hỏi han, cãi nhau vì không ai biết rõ ý cha. Nỗi đau mất người thân đã lớn, lại thêm rối ren vì những việc chưa dặn dò.
Chuyện như vậy không hiếm. Nhiều người cứ nghĩ mình còn khỏe, còn nhiều thời gian, để mai hãy tính. Nhưng vô thường không hẹn trước. Sách xưa nói: vạn vật trong thế gian đều bị vô thường thôn tính. Không có gì trên đời này đứng ngoài quy luật đó, kể cả chính mạng sống của ta. Hiểu được điều đó không phải để sống trong sợ hãi, mà để chuẩn bị một cách bình thản, như người đi xa chuẩn bị hành lý cho chu đáo.
Chuẩn bị trước không có nghĩa là lúc nào cũng nghĩ đến cái chết. Chuẩn bị là sắp xếp cho gọn gàng những việc có thể sắp xếp được. Viết xuống những điều quan trọng: tài sản, giấy tờ, mật khẩu, những món nợ cần trả, những lời hứa cần giữ. Dặn dò con cái những điều cần dặn, không phải bằng giọng nặng nề, mà bằng sự quan tâm. Nếu có điều gì muốn nói với người thân, hãy nói khi còn kịp, đừng để đến lúc muốn nói thì đã muộn.
Có một thứ chuẩn bị quan trọng hơn cả giấy tờ, đó là chuẩn bị tấm lòng. Nhiều người khi sắp ra đi mới tiếc rằng mình chưa xin lỗi người này, chưa cảm ơn người kia, chưa nói với vợ con rằng mình thương họ nhiều lắm. Những lời chưa nói đó nặng hơn bất cứ món nợ nào. Cho nên, chuẩn bị tốt nhất là sống sao cho mỗi ngày đều không có gì phải hối tiếc: có lỗi thì xin lỗi sớm, có ơn thì cảm ơn sớm, thương ai thì nói ra, đừng để trong lòng.
Chuẩn bị cũng là làm cho những việc còn dang dở được gọn lại. Nợ nần thì trả dần. Hứa hẹn thì giữ lời. Mâu thuẫn trong gia đình thì tìm cách hòa giải. Đừng để lại cho người ở lại những gánh nặng không cần thiết. Người ra đi thanh thản hay không, một phần là do lúc sống họ đã sắp xếp mọi việc ra sao. Người ở lại nhẹ nhõm hay không, một phần cũng là do người ra đi đã chuẩn bị cho họ những gì.
Nhiều người ngại nói chuyện này, sợ xui, sợ người thân buồn. Nhưng thật ra, chuẩn bị là một cách thương người ở lại. Khi ta dặn dò rõ ràng, ta đang nói với họ rằng: ta lo cho các con, ta không muốn các con rối ren. Khi ta sống tử tế mỗi ngày, ta đang để lại cho họ một gia tài quý hơn tiền bạc, đó là những kỷ niệm đẹp và một tấm gương sống tốt.
Hôm nay, hãy thử làm một việc nhỏ: ngồi xuống và nghĩ xem, nếu mai mình đi xa, có điều gì mình chưa dặn, có lời nào mình chưa nói, có món nợ nào mình chưa trả? Làm được việc nào thì làm ngay việc đó. Đừng hẹn ngày mai, vì ngày mai chưa chắc đã tới. Chuẩn bị sẵn sàng không làm cho đời buồn hơn, mà làm cho đời nhẹ nhàng hơn. Người biết chuẩn bị là người sống tỉnh táo, và khi ngày đó tới, họ ra đi trong thanh thản, người ở lại cũng bớt đau đớn hơn.
Ngoài di chúc về tài sản, còn có một thứ di chúc quý hơn, đó là di chúc về tinh thần: những lời dạy con cháu, những giá trị mình muốn để lại. Một người cha có thể để lại cho con một căn nhà, nhưng điều quý hơn là để lại cho con một tấm gương sống ngay thẳng, một lời dạy về cách làm người. Tiền bạc con có thể tiêu hết, nhưng lời dạy hay thì con mang theo cả đời. Hãy nói với con những điều mình tin là đúng, khi còn kịp.
Sống mỗi ngày như thể mình đã chuẩn bị xong mọi việc, đó là cách sống an nhiên nhất. Không phải vì ta bi quan, mà vì ta đã sắp xếp gọn gàng nên lòng không còn vướng bận. Sáng dậy thấy mình còn khỏe, còn được ăn bữa cơm với gia đình, đó đã là một ngày may mắn. Chuẩn bị không làm cho đời ngắn lại, mà làm cho từng ngày sống có ý nghĩa hơn, vì ta biết mình đang sống trọn vẹn, không để lại điều gì dang dở.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư