Hồi đó, nhà mình khó khăn lắm.
Có một dạo, tiền nhà chưa đóng, con ốm, trong túi chỉ còn vài trăm ngàn. Một người quen, không thân lắm, ghé qua, để lại một phong bì. Không nói nhiều. Chỉ nói, cầm lấy, khi nào có thì trả, không có thì thôi.
Mình cầm phong bì, tay run. Muốn nói cảm ơn cho đàng hoàng, mà lúc đó miệng cứng lại, chỉ nói được hai chữ cảm ơn. Người ta cười, đi về.
Rồi đời cuốn đi. Việc làm ăn khá lên. Con lớn lên. Nhà cửa ổn định. Mình vẫn nhớ món nợ ân tình đó. Vẫn định một hôm nào đó sẽ tìm người ta, mời một bữa cơm, nói một lời cảm ơn cho trọn.
Một hôm, mình gọi số điện thoại cũ. Số không còn. Hỏi người quen chung, người ta nói anh ấy chuyển đi nơi khác rồi. Lâu lắm không gặp. Có người nói anh ấy đã mất cách đây hai năm.
Mình ngồi lặng đi. Một lời cảm ơn chưa nói, giờ không còn ai để nói nữa. Một bữa cơm chưa mời, giờ không còn ai để mời nữa.
Chuyện này, nhiều người từng gặp. Không phải chỉ chuyện tiền bạc. Có khi là một người thầy dạy mình một nghề. Có khi là một người hàng xóm cho mình mượn cái xe lúc cần. Có khi là một người bạn ngồi nghe mình khóc cả đêm. Lúc đó mình nghĩ, còn dài, sau này trả ơn. Rồi sau này không còn nữa.
Trong kinh Pháp Cú có câu. Thân này như bọt nước. Bệnh thì suy yếu như hoa tàn rụng. Thần chết đến tìm, nhanh như nước dốc.
Hoa tàn rụng là gì. Là hoa đang đẹp, rồi một sáng rụng xuống, không báo trước. Nước dốc là gì. Là nước trên dốc, chảy nhanh, không giữ lại được. Gặp gỡ của mình với người khác cũng vậy. Có đó, rồi mất đó. Nhanh hơn mình tưởng.
Mình hay nghĩ thời gian còn nhiều. Người thân còn khỏe. Bạn bè còn đó. Ân nhân còn đó. Mai mốt rảnh sẽ thăm. Mai mốt khá hơn sẽ trả ơn. Nhưng mai mốt là một chữ không chắc chắn. Hôm nay mới là chắc chắn.
Vô thường không phải là một triết lý xa xôi. Vô thường là số điện thoại không gọi được nữa. Là căn nhà cũ đã có người khác ở. Là người mình muốn cảm ơn đã đi xa rồi.
Hiểu như vậy, mình sẽ sống khác đi một chút. Không phải sống vội vã, sợ hãi. Mà sống cho kịp.
Kịp là gì. Là khi ai đó giúp mình, nói cảm ơn ngay lúc đó, nói cho trọn. Đừng để trong lòng, đừng hẹn sau này. Một lời cảm ơn nói ra ngay, dù vụng về, vẫn hơn một lời cảm ơn đẹp đẽ mà không bao giờ nói được.
Là khi cha mẹ còn khỏe, về thăm ngay, đừng hẹn Tết. Tết còn xa, mà cha mẹ thì mỗi ngày một yếu đi. Một buổi chiều ngồi với cha mẹ, ăn một bữa cơm, còn quý hơn một cái Tết to mà cha mẹ đã không còn.
Là khi bạn bè còn gặp được nhau, gặp nhau ngay. Đừng nói để hôm nào rảnh. Hôm nào rảnh là một ngày không có trong lịch. Chỉ có hôm nay là có thật.
Là khi mình còn có thể giúp ai đó, giúp ngay. Đừng hẹn khi nào mình giàu. Giàu chưa tới, mà người ta đã đi qua lúc khó khăn rồi. Giúp một bữa cơm lúc người ta đói, hơn giúp một số tiền lớn lúc người ta đã không còn cần nữa.
Có người hỏi, vậy sống lúc nào cũng sợ mất, có mệt không. Không phải sợ mất. Mà là biết quý. Biết quý thì mình làm việc cần làm ngay, không trì hoãn. Biết quý thì một lời cảm ơn cũng nói cho đàng hoàng. Biết quý thì một bữa cơm với người thân cũng ăn cho trọn vẹn.
Người giúp mình năm xưa, giờ tìm không ra. Chuyện đó đã rồi, mình không sửa được. Nhưng mình sửa được từ hôm nay. Từ hôm nay, ai giúp mình, mình cảm ơn ngay. Ai thương mình, mình đáp lại ngay. Việc gì cần làm cho người thân, mình làm ngay.
Đừng để thêm một người nữa đi qua đời mình mà mình chưa kịp nói cảm ơn. Đừng để thêm một lời chưa nói nào nữa. Lời chưa nói, theo thời gian, nặng lắm. Nó ở trong lòng, không đi đâu được.
Gặp nhau là duyên. Còn gặp nhau là còn duyên. Hết gặp nhau là hết duyên. Mình không giữ được duyên mãi mãi. Nhưng trong lúc còn duyên, mình có thể sống cho trọn.
Một lời cảm ơn hôm nay. Một bữa cơm hôm nay. Một cuộc gọi hôm nay. Nhỏ thôi. Nhưng là thật. Và là kịp.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư