🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Cửa hàng đông khách rồi vắng khách: vô thường trong việc buôn bán

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Chị Hoa mở quán cơm bình dân ở đầu hẻm được tám năm. Những năm đầu, quán đông nghịt. Giờ cơm trưa, khách xếp hàng dài, chị bán không kịp trở tay. Ai cũng nói chị có lộc buôn bán. Chị cười, nhưng trong lòng cũng tin như vậy. Chị nghĩ quán sẽ đông mãi.

Rồi đầu hẻm mọc thêm hai quán mới. Một quán cơm gà, một quán bún bò. Khách bắt đầu chia ra. Quán chị vẫn đông, nhưng không còn cảnh xếp hàng dài nữa. Rồi một năm nọ, khu trọ bên cạnh giải tỏa, một nửa khách quen dọn đi. Quán vắng hẳn. Chị ngồi nhìn bàn ghế trống, lòng nặng trĩu.

Chị Hoa kể: "Hồi đông khách, tôi tưởng mình giỏi. Hồi vắng khách, tôi tưởng mình dở. Sau này mới hiểu, đông hay vắng không phải chỉ do mình." Câu nói đó nghe giản dị mà thấm. Việc buôn bán lên xuống theo nhiều thứ: khu phố đổi thay, khách quen dọn đi, quán mới mở ra, người ta đổi khẩu vị. Có những thứ nằm ngoài tay mình.

Người làm ăn nào cũng từng nếm trải chuyện này. Có thời bán đắt như tôm tươi, có thời ế ẩm ngồi ngáp. Có thời mặt bằng này là vàng, có thời nó thành gánh nặng. Có người mở quán đúng lúc khu đó đông dân, phất lên nhanh. Có người mở đúng lúc đường đào lên sửa, lỗ vốn cả năm. Cùng một món hàng, cùng một tay nghề, mà thời khác nhau thì kết quả khác nhau.

Trong sách có câu: Niết Bàn là thường trụ, là bất sinh bất diệt; còn Sinh Tử là nói về lẽ vô thường biến đổi, tương tiếp tương thừa. Nói theo lời thường thì là: chỉ có cái không đổi mới là thường còn. Còn đời sống này, mọi thứ cứ nối nhau mà biến đổi, không ngừng. Việc buôn bán cũng nằm trong dòng biến đổi đó. Không có quán nào đông mãi, cũng không có quán nào ế mãi.

Hiểu được như vậy, người buôn bán sẽ bớt khổ đi nhiều. Lúc đông khách, không tự cao. Lúc vắng khách, không tự ti. Đông thì lo giữ chất lượng, giữ khách quen. Vắng thì xem lại mình có gì cần sửa, rồi kiên nhẫn chờ thời. Cái gì đến thì đón, cái gì đi thì để đi. Như vậy mới làm ăn lâu dài được.

Có người lúc đông khách thì vung tay quá trán. Mở thêm chi nhánh, vay thêm tiền, tưởng đông sẽ đông mãi. Đến khi vắng khách, nợ nần chồng chất, không gượng dậy được. Cũng có người lúc vắng khách thì nản, bỏ cuộc ngay, trong khi chỉ cần chờ thêm một thời gian là khu phố lại đông lên. Cả hai đều khổ vì một lý do: tưởng cái trước mắt sẽ ở mãi.

Chị Hoa thì khác. Quán vắng, chị không đóng cửa. Chị giảm bớt món, nấu ít lại cho đỡ phí, tranh thủ học thêm món mới. Chị nói: "Vắng thì mình nấu ít, rảnh thì mình học thêm. Đông trở lại lúc nào thì mình sẵn sàng lúc đó." Một năm sau, khu trọ mới xây xong, người dọn về đông. Quán chị lại đông. Chị cười: "Đông hay vắng, mình cứ làm tốt phần mình."

Đó chính là cách sống chung với vô thường trong việc làm ăn. Không chống lại dòng đổi thay, mà bơi theo nó. Khi thị trường đổi, mình đổi theo. Khi khách đổi khẩu vị, mình học thêm món mới. Khi mặt bằng đắt lên, mình tính lại bài toán. Người cứng nhắc thì gãy. Người linh hoạt thì sống.

Tôi cũng học được từ chị Hoa một điều: đừng lấy lúc đông nhất làm thước đo cho cả đời. Cũng đừng lấy lúc ế nhất làm thước đo cho cả đời. Cả hai đều chỉ là một đoạn. Đời buôn bán là nhiều đoạn nối nhau. Đoạn này qua, đoạn khác tới. Quan trọng là mình còn đứng đó, còn làm nghề, còn giữ được lòng ngay thẳng với khách.

Có lời dạy rằng vật chất, của cải vô thường, biến đổi là vậy, nên đừng bám víu vào tài sản thế gian. Nói theo lời thường thì là: tiền bạc, cửa hàng, danh tiếng buôn bán, tất cả đều đổi thay. Đừng ôm chặt chúng. Cứ làm ăn đàng hoàng, kiếm được thì vui, mất đi thì thôi. Cái còn lại sau cùng không phải là quán đông hay vắng, mà là cách mình đã sống với nghề.

Hôm nay quán chị Hoa lại đông. Nhưng chị không còn tin là nó sẽ đông mãi nữa. Chị chỉ nói: "Đông thì mừng, vắng thì ráng. Miễn là mình còn nấu được cơm ngon cho người ta ăn." Nghe xong, tôi thấy lòng nhẹ hẳn. Hóa ra buôn bán cũng là một cách tu. Tu ở chỗ biết mọi thứ đổi thay mà vẫn làm tốt việc của mình mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 178
• Năm chữ vàng — bài 4
Bài liên quanLời hứa ngày xưa, giờ nghe lại thấy xa: vô thường trong tình cảmMột lần ốm nặng mới thấy thân này mong manh: vô thường của sức khỏeMái ngói dột sau một mùa mưa: vô thường của mái nhà