Chị Lan năm nay bốn mươi hai tuổi, khỏe mạnh, chưa từng nằm viện. Một buổi sáng thức dậy, chị thấy ngực nhói đau, tay tê dần. Chồng đưa đi cấp cứu, bác sĩ nói bị nhồi máu cơ tim nhẹ, may mà đến kịp. Nằm trên giường bệnh, chị nhìn trần nhà trắng toát và nghĩ: "Sao lại là mình? Mình còn trẻ, mình vẫn tập thể dục đều mà." Câu hỏi ấy, rất nhiều người đã từng hỏi khi bệnh tật gõ cửa.
Bệnh tật không hẹn trước. Nó không xem ta bao nhiêu tuổi, làm nghề gì, có chăm sóc sức khỏe hay không. Có người cả đời không hút thuốc vẫn bị bệnh phổi. Có người ăn uống cẩn thận vẫn gặp bệnh hiểm. Thân này vốn mong manh như vậy. Hôm nay khỏe, mai có thể yếu. Hôm nay đi đứng bình thường, mai có thể phải nằm một chỗ. Đó không phải là lời dọa dẫm, đó là sự thật mà kinh sách đã nói từ rất lâu.
Trong sách Tìm hiểu Kinh Pháp Cú có một dòng chữ rất gọn: "Thân vô thường: sinh, lão, bệnh, tử." Bốn chữ ấy gói trọn cả đời người. Sinh ra đã mang theo mầm bệnh, lớn lên rồi già đi, bệnh tật là bạn đồng hành không mời mà đến, và cuối cùng ai cũng phải ra đi. Kinh Pháp Cú Bắc Truyền cũng dạy: "Quán thân là vật khổ, sinh, lão, bệnh, tử khổ." Nghĩa là hãy nhìn rõ thân này vốn gắn liền với khổ, từ lúc sinh ra cho đến lúc bệnh tật và chết đi.
Nghe vậy, có người sẽ hỏi: "Vậy thì sống để làm gì, đằng nào cũng bệnh, cũng chết?" Câu hỏi ấy rất thật. Nhưng Phật dạy về vô thường không phải để ta buông xuôi, mà để ta sống tỉnh táo hơn. Người biết thân mình vô thường sẽ không phí sức vào những chuyện làm hại thân. Họ ăn uống điều độ hơn, ngủ đủ hơn, bớt thức khuya vì những cuộc vui vô bổ. Họ cũng bớt ôm giận hờn trong lòng, vì biết giận hờn làm thân thêm bệnh.
Khi bệnh đến, người hiểu vô thường sẽ đối diện khác đi. Thay vì hỏi mãi "sao lại là mình", họ hỏi "bây giờ mình cần làm gì". Họ nghe lời bác sĩ, uống thuốc đều, tập luyện vừa sức. Họ không phủ nhận bệnh, cũng không để bệnh nuốt chửng cả cuộc đời mình. Bệnh chỉ là một phần của thân, không phải là toàn bộ con người. Ngoài cơn đau, vẫn còn những điều tốt đẹp: người thân bên cạnh, một bữa cơm ngon, một buổi sáng nắng đẹp.
Có một điều lạ: nhiều người sau khi khỏi bệnh lại sống tốt hơn trước. Họ biết trân trọng sức khỏe, biết nói lời yêu thương, biết dừng lại đúng lúc. Bệnh tật, nhìn theo cách ấy, lại trở thành một người thầy nghiêm khắc. Nó dạy ta rằng thân này không phải của ta mãi mãi, ta chỉ mượn nó một thời gian. Mượn thì phải giữ gìn, dùng cho việc tốt, đừng phá hoại.
Chị Lan sau khi xuất viện đã thay đổi nhiều. Chị bỏ hẳn thói quen làm việc tới khuya, mỗi sáng đi bộ nửa giờ, tối về ăn cơm cùng chồng con. Chị nói: "Trước đây tôi cứ tưởng mình còn nhiều thời gian lắm. Giờ tôi mới biết, thời gian của thân này không ai bảo đảm." Chị không sống trong sợ hãi. Chị sống cẩn thận hơn, và vui hơn.
Bệnh đến không báo trước, nhưng cách ta sống mỗi ngày thì ta quyết định được. Ăn một bữa cơm lành, ngủ một giấc đủ, nói một lời nhẹ nhàng với người thân, làm một việc tốt trong ngày, đó là cách ta chăm sóc thân vô thường này. Đừng đợi đến khi nằm trên giường bệnh mới ước gì mình đã sống khác đi.
Thân này rồi sẽ đổi thay, sẽ yếu đi, đó là điều không ai tránh được. Nhưng ngay trong lúc này, khi ta còn khỏe, còn thở được, còn đi được, ta vẫn có thể chọn sống sao cho đáng. Đó mới là bài học lớn nhất mà bệnh tật muốn dạy ta.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư