Có người sống mà như không sống. Sáng ra đã tiếc chuyện hôm qua, trưa lo chuyện ngày mai, tối nằm nghĩ chuyện năm sau. Cơm ăn không biết ngon, con nói không nghe rõ, người thương ngồi bên cạnh mà lòng ở đâu đâu. Hỏi hôm nay có gì vui, thì không nhớ nổi. Ngày nào cũng vậy, tháng nào cũng vậy, rồi một đời trôi qua trong tiếc nuối và lo lắng.
Quá khứ thì đã qua rồi. Chuyện vui hay buồn, thành công hay thất bại, cũng đã xong. Ta có tiếc mấy, nó cũng không quay lại. Có người ôm mãi một lỗi lầm mười năm trước, tự trách mình mỗi ngày, mà không biết rằng mình đang phạt mình bằng một chuyện đã chết. Có người ôm mãi một thời vàng son đã qua, so sánh với hiện tại rồi chán nản, mà không biết rằng mình đang bỏ phí hiện tại.
Tương lai thì chưa tới. Lo lắng về chuyện chưa xảy ra cũng giống như gánh một cái bao chưa có gì trong đó. Lo thì vẫn lo, mà việc vẫn chưa tới. Có người lo con cái sau này ra sao, lo tiền bạc tuổi già thế nào, lo bệnh tật ngày sau, lo đến mất ngủ, mất ăn, mà chuyện lo thì vẫn chưa xảy ra. Lo trước như vậy không giúp gì được cho tương lai, chỉ làm hỏng hiện tại.
Trong Kinh Nhất Dạ Hiền Giả, thuộc Kinh Trung Bộ, Đức Phật dạy một câu rất ngắn mà sâu: quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng. Quá khứ đã đoạn tận, tương lai lại chưa đến. Chỉ có pháp hiện tại, tuệ quán chính là đây. Nói bằng lời thường: đừng đuổi theo cái đã mất, đừng mơ mộng cái chưa tới, hãy nhìn rõ cái đang có trước mắt, và sống trọn với nó.
Sống trọn với hiện tại là thế nào? Là khi ăn thì biết mình đang ăn, thấy vị ngon của bữa cơm, thấy người ngồi cùng bàn. Là khi con nói thì nghe cho hết câu, đừng vừa nghe vừa bấm điện thoại. Là khi làm việc thì làm cho xong việc ấy, đừng vừa làm vừa lo mười việc khác. Nghe thì đơn giản, mà làm thì khó, vì tâm mình quen chạy lung tung.
Có một cách tập rất nhỏ. Mỗi ngày, chọn một việc để làm trọn vẹn. Uống một ly nước mà biết mình đang uống. Đi một đoạn đường mà biết chân mình đang bước. Nghe một người nói mà nghe cho hết. Chỉ một việc thôi. Làm được một việc trọn vẹn, tâm sẽ yên lại một chút. Yên lại rồi thì sẽ thấy, hóa ra hiện tại không thiếu thốn như mình tưởng. Nó đủ đầy, chỉ là mình không ở đó để nhận.
Người sống được với hiện tại thì không phải là người không có kế hoạch, không lo cho ngày mai. Họ vẫn làm việc, vẫn dành dụm, vẫn dạy con, nhưng họ làm trong hiện tại, không phải trong lo lắng. Họ biết quá khứ là bài học, tương lai là hướng đi, còn hiện tại là nơi duy nhất mình thật sự sống. Hiểu được điều đó, mỗi ngày trôi qua đều là một ngày trọn vẹn, không phí.
Cha mẹ nuôi con là ví dụ rõ nhất. Con còn bé, ta vừa chăm con vừa lo chuyện khác, đến khi con lớn, ta mới tiếc những ngày con còn nhỏ. Nhưng lúc con còn nhỏ, ta đã ở đâu? Ta ở trong lo lắng, trong điện thoại, trong công việc. Hiện tại của con chỉ có một lần, qua rồi không lấy lại được. Người biết sống với hiện tại thì chơi với con lúc con còn muốn chơi cùng mình, nghe con kể chuyện lúc con còn muốn kể. Đó là sống trọn, không phải bằng tiền bạc, mà bằng sự có mặt.
Hôm nay, khi đọc xong bài này, hãy thử một điều: dừng lại một phút, hít thở, và hỏi mình đang ở đâu, đang làm gì, ai đang ở bên cạnh mình. Câu trả lời có thể rất bình thường: đang ở nhà, đang ăn cơm, đang có người thương bên cạnh. Bình thường như vậy, mà quý giá như vậy. Quá khứ đã qua, tương lai chưa tới, chỉ có hôm nay là thật. Sống trọn hôm nay, là đã sống trọn một đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư