🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Tuổi trẻ đi qua lúc nào không hay

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Mở điện thoại xem lại ảnh mười năm trước, mình giật mình. Người trong ảnh là mình sao? Trẻ quá, gầy quá, mắt sáng quá. Vậy mà mười năm qua đi lúc nào không hay. Mới hôm nào còn đi học, giờ con mình đã cao bằng mình. Mới hôm nào còn chạy nhảy suốt ngày không biết mệt, giờ leo vài bậc cầu thang đã thở. Tuổi trẻ đi qua, nó không báo trước. Nó đi như người khách lặng lẽ, đến lúc mình phát hiện thì cửa đã đóng rồi.

Trong kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy: hãy xem bong bóng đẹp, chỗ chất chứa vết thương, bệnh hoạn nhiều suy tư, thật không gì trường cửu. Tuổi trẻ đẹp như bong bóng. Bong bóng bay lên, lấp lánh dưới nắng, ai cũng thích nhìn. Nhưng bong bóng thì mỏng. Chạm nhẹ là vỡ. Tuổi trẻ cũng vậy. Đẹp đấy, khỏe đấy, nhưng không giữ được. Hôm nay mình hai mươi, ngày mai mình ba mươi, rồi bốn mươi, rồi năm mươi. Mỗi năm qua đi, mình mất đi một chút, mà mình không để ý, vì mỗi ngày mất ít quá.

Có một câu chuyện trong kinh, về vua Makhadeva. Vua sống sung sướng, có tất cả. Một hôm, vua gọi người cắt tóc đến và dặn: khi nào thấy tóc bạc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết. Nhiều năm sau, người cắt tóc thấy giữa đám tóc đen có một sợi tóc bạc, liền nhổ đặt lên tay vua. Vua cầm sợi tóc bạc đó, bỗng thấy xúc động mạnh, như thần chết đã đến đứng gần. Vua nói: những tóc bạc trên đầu ta, xuất hiện, cướp tuổi xanh. Các thiên sứ đã đến, là thời ta xuất gia. Một sợi tóc bạc thôi, mà làm vua tỉnh ngộ. Còn mình, soi gương thấy tóc bạc, mình làm gì? Mình đi nhuộm. Nhuộm xong thì quên. Đến lúc tóc bạc nhiều quá nhuộm không kịp nữa, mình mới giật mình.

Tóc bạc là thiên sứ. Nếp nhăn là thiên sứ. Lưng đau, gối mỏi, mắt mờ, đều là thiên sứ. Chúng đến không phải để dọa mình, mà để nhắc mình. Nhắc rằng tuổi trẻ đã đi qua, và những gì mình chưa làm thì nên làm ngay. Người trí thì nghe tiếng thiên sứ mà tỉnh. Người chưa trí thì bịt tai lại, giả vờ không nghe, rồi tiếp tục sống như mình còn trẻ mãi.

Kinh Pháp Cú còn dạy một hình ảnh rất buồn: lúc trẻ, không phạm hạnh, không tìm kiếm bạc tiền. Như cò già bên ao, ủ rũ, không tôm cá. Con cò lúc trẻ bay đi kiếm ăn khắp nơi, không biết dành dụm. Đến lúc già, cánh mỏi, không bay được nữa, ngồi bên ao, nhìn nước mà không có tôm cá. Người lúc trẻ cũng vậy. Lúc trẻ khỏe mạnh, làm ra tiền, nhưng xài hết, không dành dụm. Lúc trẻ có sức học, nhưng ham chơi, không học. Đến lúc già, muốn làm cũng không còn sức, muốn học cũng không còn trí nhớ. Lúc đó ngồi tiếc, thì đã muộn.

Tuổi trẻ là lúc gieo. Gieo tiền thì gặt tiền. Gieo nghề thì gặt nghề. Gieo đức thì gặt đức. Gieo sức khỏe thì gặt sức khỏe. Cái gì mình gieo lúc trẻ, lúc già mình gặt. Ngược lại, cái gì mình không gieo lúc trẻ, lúc già mình không có mà gặt. Không ai gieo lúc già mà gặt được nhiều, vì đất đã cứng, tay đã yếu. Cho nên người xưa nói, đừng đợi già mới tu, đừng đợi già mới dành dụm, đừng đợi già mới sống tử tế. Già rồi, làm gì cũng khó hơn.

Nếu mình còn trẻ, hãy mừng. Mừng không phải để chơi cho thỏa, mà để biết mình còn thời gian. Còn thời gian thì còn làm được nhiều việc. Học một nghề cho giỏi. Dành dụm một ít tiền. Đối xử tốt với người thân. Làm vài việc lành. Những việc đó, làm lúc trẻ thì dễ, mà quả của nó thì theo mình cả đời. Nếu mình đã qua tuổi trẻ, cũng đừng buồn. Tuổi nào cũng còn việc để làm. Người già thì gieo bằng lời khuyên, bằng sự bình an, bằng cách sống làm gương cho con cháu. Gieo lúc nào cũng được, miễn là gieo.

Tuổi trẻ đi qua lúc nào không hay. Câu này không phải để tiếc, mà để tỉnh. Tỉnh để sống cho đáng những năm còn lại. Hôm nay soi gương, thấy một sợi tóc bạc, đừng vội nhuộm. Hãy nhìn nó một lúc, và tự hỏi: mình đã làm được gì với tuổi trẻ của mình, và mình còn muốn làm gì với những năm tháng còn lại? Trả lời được câu đó, thì sợi tóc bạc không còn là điều đáng buồn nữa. Nó là lời nhắc nhẹ nhàng nhất mà đời gửi cho mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Năm Chữ Vàng Trong Kinh Tạng Pali — Chữ Già (5cv02.htm) — trang 1
• Kinh Pháp Cú — Phẩm Hoa, kệ 47–48 (dhp_ev04.htm) — trang 1
Bài liên quanBuồn rồi cũng qua, vui rồi cũng tànĐừng đợi đủ đầy mới sống, vì chẳng bao giờ đủCơn bão đi qua: nhà cửa cây cối rồi cũng đổi thay