Tôi có một người bạn, năm nay ba mươi lăm tuổi. Hôm rồi gặp nhau, anh bảo: tao không hiểu sao mới ngày nào tao còn hai mươi, mà giờ đã ba mươi lăm rồi. Mười lăm năm trôi qua như một cái chớp mắt. Hồi hai mươi, tao nghĩ mình có nhiều thời gian lắm. Tao định học thêm ngoại ngữ, định tập thể thao, định đọc sách, định dành dụm tiền. Rồi tao bận. Bận làm, bận chơi, bận yêu đương, bận đủ thứ. Giờ nhìn lại, ngoại ngữ vẫn chưa học, thể thao vẫn chưa tập, sách vẫn chưa đọc, tiền vẫn chưa dành dụm được bao nhiêu. Chỉ có thời gian là đã đi mất.
Tuổi hai mươi có một đặc điểm rất lạ: người ta vừa thấy mình có tất cả, vừa thấy mình chưa có gì. Có sức khỏe, có thời gian, có ước mơ, có bạn bè. Nhưng cũng chưa có nghề nghiệp vững, chưa có tiền bạc, chưa có gia đình, chưa biết mình thật sự muốn gì. Chính vì thấy mình có nhiều thời gian, người ta hay trì hoãn. Để mai học. Để sang năm làm. Để sau này tính. Nhưng tuổi hai mươi không chờ ai. Nó đi qua rất nhanh, và không quay lại.
Trong lịch sử Đức Phật có một câu chuyện rất hay về tuổi trẻ. Cậu bé La Hầu La, con của Đức Phật, lên bảy tuổi đã được Đức Phật nhận vào Tăng đoàn. Lớn lên, cậu là một vị Sa di rất thông minh, chăm chỉ. Kinh ghi rằng mỗi sáng, cậu dậy thật sớm, bốc một nắm cát tung lên và nguyện: Mong rằng ngày hôm nay ta học được nhiều như bao nhiêu cát đây. Một đứa trẻ bảy tuổi mà đã biết mỗi ngày là một cơ hội để học. Người lớn chúng ta, có khi sống đến ba mươi tuổi vẫn chưa biết điều ấy.
Cũng trong câu chuyện ấy, có một đoạn rất đáng nhớ. Khi La Hầu La lên bảy, cậu quấn quýt bên chân Đức Phật, đòi gia tài như lời mẹ dặn. Đức Phật quyết định giao Thất thánh tài cho cậu bé. Thất thánh tài là gia tài của bậc Thánh, gồm có bảy thứ: Tín, tức là đức tin, lòng chánh tín; Giới, tức là giới luật; Tàm, tức là lòng tự hổ thẹn; Quý, tức là biết xấu hổ với người; Đa văn, tức là nghe nhiều, biết rộng; Trí tuệ; và Xả ly, tức là sự từ bỏ tham, sân, si. Đức Phật không cho con mình vàng bạc, đất đai. Ngài cho con mình bảy thứ tài sản không ai lấy mất được, không vô thường nào cuốn đi được. Đó mới là gia tài thật sự.
Người trẻ hôm nay, ai cũng muốn có gia tài. Nhưng gia tài mà người ta nghĩ đến thường là tiền bạc, nhà cửa, xe cộ, địa vị. Những thứ ấy không xấu, nhưng chúng đều vô thường. Tiền có thể mất. Nhà có thể bán. Địa vị có thể đổi. Còn bảy thứ tài sản mà Đức Phật trao cho La Hầu La thì khác. Lòng tin vào điều thiện, sống có giới hạn, biết hổ thẹn khi làm sai, ham học hỏi, có trí tuệ, biết buông bỏ, những thứ ấy theo mình cả đời, không ai lấy được, không thời gian nào làm mòn được.
Vậy thì những năm hai mươi, mình nên làm gì? Trước hết, hãy học. Học một cái nghề cho vững, học một ngoại ngữ, học cách sống, học cách đối xử với người khác. Tuổi hai mươi là mùa xuân của đời người, là lúc trí nhớ tốt nhất, sức khỏe tốt nhất, thời gian nhiều nhất. Học lúc này là rẻ nhất. Để đến ba mươi tuổi mới học, mình đã phải trả giá bằng thời gian dành cho con cái, cho gia đình, cho công việc. Người trẻ hay nghĩ học là việc của nhà trường. Nhưng học thật sự bắt đầu khi mình rời khỏi nhà trường, khi mình tự chọn mình học gì, vì sao mình học.
Thứ hai, hãy rèn thói quen tốt. Dậy sớm, tập thể dục, ăn uống điều độ, đọc sách, tiết kiệm một chút mỗi tháng. Những thói quen ấy, lúc hai mươi tuổi, làm thì dễ mà thấy chán. Nhưng đến ba mươi lăm tuổi, mình sẽ cảm ơn chính mình của ngày hai mươi đã làm những việc ấy. Thói quen tốt giống như hạt giống gieo mùa xuân, đến mùa thu mới thấy quả. Người trẻ nào cũng muốn quả ngọt ngay, nhưng đời không cho quả ngọt ngay. Đời cho quả ngọt cho người kiên nhẫn.
Thứ ba, hãy thương cha mẹ khi cha mẹ còn trẻ khỏe. Nhiều người trẻ nghĩ cha mẹ sẽ còn mãi, nên cứ mãi bận rộn với bạn bè, với công việc, với ước mơ của mình. Đến khi cha mẹ già yếu, mới giật mình. Nhưng lúc ấy, thời gian đã đi mất rồi. Tuổi hai mươi của mình cũng là lúc cha mẹ còn đủ sức đi chơi, còn ăn được ngon, còn cười được to. Đưa cha mẹ đi một chuyến, ăn với cha mẹ một bữa cơm ngon, nghe cha mẹ kể chuyện, những việc ấy làm ngay lúc này là quí nhất.
Và cuối cùng, hãy nhớ rằng tuổi hai mươi qua nhanh hơn mình tưởng. Không phải để mình hoảng sợ, mà để mình sống cho trọn từng năm. Mỗi năm hai mươi tuổi, hãy hỏi mình: năm nay mình học được gì? Mình đã giúp ai? Mình đã thương ai? Mình có sống đúng với lòng mình không? Nếu trả lời được những câu hỏi ấy, thì dù mười lăm năm trôi qua như một cái chớp mắt, mình cũng không phải nói câu: sao mới ngày nào tao còn hai mươi, mà giờ đã ba mươi lăm rồi, mà chẳng có gì trong tay.
Người bạn của tôi, sau buổi nói chuyện ấy, đã bắt đầu học ngoại ngữ. Anh bảo, muộn còn hơn không. Anh nói đúng. Muộn còn hơn không. Nhưng người đang hai mươi tuổi đọc bài này, hãy nhớ: bây giờ là lúc tốt nhất để bắt đầu. Đừng đợi đến ba mươi lăm tuổi mới nói câu muộn còn hơn không. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, với một việc nhỏ: đọc mười trang sách, chạy bộ mười phút, gọi điện về cho mẹ, dành dụm một trăm nghìn. Những việc nhỏ ấy, làm đều đặn, sẽ thành một tuổi hai mươi không hối tiếc. Và khi mình ba mươi lăm tuổi, mình sẽ nhìn lại và nói: mười lăm năm qua nhanh thật, nhưng mình đã sống trọn từng năm của nó.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư