85. KINH CHAÂN NHAÂN1
Toâi nghe nhö vaày. Moät thôøi Ñöùc Phaät du hoùa taïi nöôùc Xaù-veä, trong röøng Thaéng, vöôøn Caáp coâ ñoäc. Baáy giôø Ñöùc Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: “Ta seõ noùi cho caùc ngöôi nghe veà phaùp chaân nhaân, vaø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân2. Haõy laéng nghe, haõy kheùo tö nieäm”. Caùc Tyø-kheo thoï giaùo laéng nghe. Phaät noùi: “Theá naøo laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân? ÔÛ ñaây coù moät ngöôøi thuoäc doøng doõi haøo quyù, xuaát gia hoïc ñaïo vaø nhöõng ngöôøi khaùc thì khoâng nhö vaäy. Ngöôøi aáy nhaân vì doøng doõi haøo quyù maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi nhaân bôûi doøng doõi haøo quyù maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng phaûi doøng doõi haøo quyù maø xuaát gia hoïc ñaïo, thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng ñeán phaùp vaø thöù phaùp3, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng, cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi ñoan chaùnh, khaû aùi, nhöõng ngöôøi khaùc khoâng ñöôïïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì mình ñoan chaùnh, khaû aùi maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do veû ñoan chaùnh khaû aùi naøy maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng ñoan chaùnh khaû aùi nhöng thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù moät ngöôøi huøng bieän, luaän gioûi, nhöõng ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì huøng bieän, luaän gioûi maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø ñieàu cuûa keû khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do taøi huøng bieän, luaän gioûi naøy maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng coù taøi huøng bieän, luaän gioûi, nhöng ngöôøi aáy thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi.
1. Töông ñöông Paøli M. 113. Sappurisa-suttaö. Bieät dòch, No.48. 2. Chaân nhaân phaùp No.18: hieàn giaû. Paøli: Sappurisa-dhamma, chaân nhaân phaùp, thieän nhaân phaùp thieän só phaùp. 3. Haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän ö phaùp, höôùng phaùp thöù phaùp Paøli: dhammaønudhamma-paææpanno saømicìpaææipannoanudhammacaøri; laø ngöôøi thöïc haønh phaùp vaø tuøy phaùp, thöïc haønh chaân chính, coù haønh vi tuøy thuaän phaùp.
Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi thuoäc haøng Tröôûng laõo, quen bieát vôùi vua, noåi tieáng vôùi moïi ngöôøi vaø coù ñaïi phöôùc, nhöõng ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì laø Tröôûng laõo, vì quen bieát vôùi vua, vì noåi tieáng vôùi moïi ngöôøi vaø coù ñaïi phöôùc maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do Tröôûng laõo, khoâng phaûi do quen bieát vôùi vua, noåi tieáng vôùi moïi ngöôøi vaø coù ñaïi phöôùc maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng phaûi laø Tröôûng laõo, khoâng quen bieát vôùi vua, khoâng noåi tieáng vôùi moïi ngöôøi vaø cuõng khoâng coù ñaïi phöôùc, nhöng ngöôøi aáy thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi tuïng kinh, trì luaät, hoïc A-tyø-ñaøm4, thuoäc laøu A-haøm5, hoïc nhieàu kinh saùch, ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì thuoäc laøu A-haøm, hoïc nhieàu kinh saùch neân quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do thuoäc laøu A-haøm, hoïc nhieàu kinh saùch maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng thuoäc laøu A-haøm, cuõng khoâng hoïc nhieàu kinh saùch, nhöng ngöôøi aáy thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi maëc y phaán taûo, nhieáp ba phaùp phuïc, trì y baát maïn6, ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì trì y baát maïn neân quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do trì y baát maïn naøy maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng trì y baát maïn nhöng thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi thöôøng ñi khaát thöïc, côm chæ ngang baèng naêm thaêng, chæ khaát thöïc haïn cuoäc nôi baûy nhaø, chæ aên moät böõa, quaù giôø ngoï khoâng uoáng nöôùc traùi caây7, ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì quaù giôø ngoï khoâng uoáng nöôùc traùi caây maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp thöôïng nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do söï quaù giôø ngoï khoâng uoáng nöôùc traùi caây naøy maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng döùt boû söï quaù giôø ngoï uoáng nöôùc traùi caây, nhöng ngöôøi aáy thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi ôû choã röøng vaéng sôn laâm, döôùi goác caây, hoaëc ôû nuùi cao hay nôi ñaát troáng, hoaëc nôi goø maû, hoaëc coù theå bieát thôøi; ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì bieát thôøi maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù khoâng phaûi laø phaùp chaân
4.
A-tyø-ñaøm thöôøng chæ Luaän taïng. Paøli: abhidhamma.
5.
Nguyeân trong baûn: A-haøm-moä thöôøng chæ Kinh taïng. Paøli: aøgama.
6.
Baát maïn y Paøli: amaøna-cìvara, y khoâng kieâu maïn, hay amanaøpa-cìvara, y xaáu xí?
7.
Baát aåm töông
nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Ta khoâng phaûi do söï bieát thôøi naøy maø ñoaïn tröø ñöôïc daâm, noä, si. Hoaëc coù ngöôøi naøo ñoù khoâng bieát thôøi nhöng ngöôøi aáy thöïc haønh phaùp nhö phaùp, tuøy thuaän phaùp, höôùng phaùp, thöù phaùp, do ñoù maø ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi vöøa ñöôïc Sô thieàn; ngöôøi kia nhaân vì ñöôïc Sô thieàn maø quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Veà Sô thieàn, Ñöùc Theá Toân noùi laø voâ löôïng chuûng loaïi, neáu coù keá chaáp thì goïi laø aùi8 vaäy. Do ñoù ngöôøi aáy ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Laïi nöõa, hoaëc coù ngöôøi ñöôïc ñeä Nhò, ñeä Tam, ñeä Töù thieàn; ñöôïc Khoâng xöù, Thöùc xöù, Voâ sôû höõu xöù, Phi höõu töôûng phi voâ töôûng xöù, ngöôøi khaùc khoâng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi kia nhaân vì ñöôïc phi höõu töôûng phi voâ töôûng xöù neân quyù mình khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Phaùp chaân nhaân xeùt nghó nhö theá naøy: ‘Phi höõu töôûng phi voâ töôûng, Ñöùc Theá Toân noùi laø voâ löôïng chuûng loaïi, neáu coù keá chaáp thì goïi ñoù laø aùi, do ñoù ngöôøi aáy ñöôïc cuùng döôøng cung kính’. Nhö vaäy, vò naøy thuù höôùng söï chöùng ñaéc phaùp chaân ñeá, nhöng khoâng quyù mình, khoâng khinh ngöôøi. Ñoù goïi laø phaùp chaân nhaân. “Caùc ngöôi haõy nhaän bieát phaùp chaân nhaân vaø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân. Sau khi bieát ñöôïc phaùp thöôïng nhaân vaø phaùp khoâng phaûi chaân nhaân roài, haõy döùt boû phaùp khoâng phaûi chaân nhaân vaø haõy hoïc phaùp chaân nhaân”. Giaøu, ñeïp trai, noùi gioûi, Tröôûng laõo, tuïng nhieàu kinh, Y, thöïc, tu nuùi, thieàn, Sau cuøng boá voâ saéc. “Caùc ngöôi neân hoïc nhö vaäy”. Phaät thuyeát nhö vaäy, caùc Tyø-kheo nghe Ñöùc Phaät thuyeát, hoan hyû phuïng haønh.
8. AÙi Toáng-Nguyeân-Minh: thoï (chaáp thuû). Paøli: paæhamajjhaønasamaøpattiyaø pi kho atammayataø, söï chöùng ñaït Sô thieàn ñöôïc noùi laø coù taùnh khoâng tham luyeán.