LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH
PHAÅM THÖÙ 12: PHAÅM PHAÏM CHÍ (phaàn sau)
152. KINH ANH VUÕ
153. KINH MAN-NHAØN-ÑEÀ
154. KINH BAØ-LA-BAØ ÑÖÔØNG
155. KINH TU-ÑAÏT-ÑA
156. KINH PHAÏM BA-LA-DIEÂN
157. KINH HOAØNG LOÂ VIEÂN
158. KINH ÑAÀU-NA
159. KINH A-GIAØ-LA-HA-NA
160. KINH A-LAN-NA
161. KINH PHAÏM-MA
LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH
152. KINH ANH VUÕ1
Toâi nghe nhö vaày. Moät thôøi Phaät du hoùa thaønh Vöông xaù, ôû trong röøng Truùc, vöôøn Ca-lan-ña2. Baáy giôø, Ma-naïp Anh Vuõ, con trai oâng Ñoâ-ñeà3, coù moät ít vieäc phaûi laøm neân ñeán troï taïi nhaø moät ngöôøi cö só trong thaønh Vöông xaù. Taïi ñaây, Ma-naïp Anh Vuõ con trai oâng Ñoâ-ñeà noùi vôùi ngöôøi cö só maø mình nguû troï: “Coù Sa-moân, Phaïm chí naøo, baäc Toâng chuû, baäc Thaày cuûa moïi ngöôøi, thoáng laõnh moät soá ñoâng ñoà chuùng, raát ñöôïc moïi ngöôøi toân kính, ñeå toâi tuøy thôøi ñeán thaêm vieáng, kính phuïng, hoaëc coù theå do khi kính phuïng ñoù maø ñöôïc hoan hyû chaêng?” Cö só ñaùp: “Coù. Naøy Thieân aùi4, coù Sa-moân Cuø-ñaøm, con doøng hoï Thích, lìa boû Thích toäc, caïo boû raâu toùc, khoaùc aùo ca-sa, chí tín, lìa boû gia ñình, soáng khoâng gia ñình maø hoïc ñaïo, chöùng quaû Voâ thöôïng Chaùnh giaùc5. Naøy Thieân aùi, oâng coù theå tuøy thôøi ñeán thaêm vieáng, kính phuïng, hoaëc coù theå do khi kính phuïng ñoù maø ñöôïc hoan hyû.” Ma-naïp Anh Vuõ laïi hoûi:
1.
Baûn Haùn, quyeån 11. Paøli, M. 99 Subhasuttaö.
2.
Baûn Paøli, Phaät taïi Xaù-veä: Saøvatthiyaö viharati.
3.
Anh Vuõ Ma-naïp Ñoâ-ñeà Töû Paøli: Subho maøòavo todeyyaputto, thanh nieân Shubha, con trai cuûa Todeyya.
4.
Thieân aùi Paøli: Devaønampiya, ngöôøi ñöôïc Trôøi thöông; thöôøng duøng ñeå xöng hoâ vôùi ngöôøi ngu khôø. Baûn Paøli: bhante: naøy oâng baïn.
5.
Trong baûn Haùn: Voâ thöôïng Chaùnh taän giaùc
326 TRUNG A-HAØM
“Sa-moân Cuø-ñaøm hieän nay ôû choã naøo? Toâi muoán ñeán gaëp.” Cö só ñaùp: “Sa-moân Cuø-ñaøm hieän ôû taïi röøng Truùc, vöôøn Ca-lan-ña, trong thaønh Vöông xaù. OÂng coù theå ñeán ñoù ñeå gaëp.” Khi aáy, Ma-naïp Anh Vuõ lieàn rôøi khoûi choã troï, nhaø cö só, thaúng ñeán röøng Truùc, vöôøn Ca-lan-ña. Ma-naïp Anh Vuõ töø xa troâng thaáy Ñöùc Theá Toân ôû giöõa röøng caây, töôùng maïo ñoan chaùnh, ñeïp ñeõ khaùc thöôøng, nhö aùnh traêng giöõa röøng sao saùng choùi, loùng laùnh nhö khoái nuùi vaøng, ñaày ñuû töôùng toát, voøi voïi oai nghi, caùc caên vaéng laëng, an ñònh, khoâng moät maûy may ngaên ngaïi, hoaøn toaøn töï cheá ngöï, laéng taâm tónh maëc. Sau khi thaáy nhö theá, Ma-naïp lieàn ñeán tröôùc Phaät vaø baïch: “Baïch Cuø-ñaøm, con coù ñeàu muoán hoûi, mong Ngaøi nghe cho con môùi daùm trình baøy.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, muoán hoûi, cöù tuøy yù.” Ma-naïp Anh Vuõ hoûi: “Baïch Cuø-ñaøm, nhö con ñöôïc nghe6, ‘Neáu soáng taïi gia thì ñöôïc hieåu bieát toát, bieát ñuùng nhö phaùp7. Ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo thì khoâng nhö vaäy.’ Con xin hoûi Cuø-ñaøm, vieäc ñoù nhö theá naøo?” Ñöùc Theá Toân ñaùp: “Naøy Ma-naïp, söï kieän ñoù khoâng nhaát ñònh8.” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, mong Ngaøi phaân bieät söï kieän naøy cho con ñöôïc roõ.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, haõy laéng nghe kheùo suy nghó, Ta seõ phaân bieät ñaày ñuû cho ngöôi roõ.” Ma-naïp Anh Vuõ vaâng lôøi laéng nghe. Ñöùc Phaät noùi:
6. Baûn Paøli: Braøhmaìa bho Gotama evam aøhaösu, “Caùc ngöôøi Baø-la-moân noùi nhö vaày...” 7. Haùn: tieän ñaéc thieän giaûi, taéc tri nhö phaùp Paøli: aøraødhako hoti óaøyaö dhammaö kusalaö, laø ngöôøi nhieät tình vôùi phaùp thieän ñuùng chaùnh lyù. 8. Baûn Paøli: vibhajjavaødo kho aham ettha maøòava naøham ekaösavaødo, Ta thuyeát coù phaân tích. Ta khoâng thuyeát phaùp theo moät chieàu.
KINH CHÍ BIEÂN 327
“Naøy Ma-naïp, neáu coù keû taïi gia hoaëc xuaát gia hoïc ñaïo naøo laøm ñieàu taø haïnh, thì Ta khoâng khen ngôïi ngöôøi ñoù. Vì sao vaäy? Neáu coù keû taïi gia hoaëc xuaát gia hoïc ñaïo laøm ñieàu taø haïnh, thì keû aáy khoâng ñöôïc hieåu bieát toát, khoâng bieát ñuùng nhö phaùp. Do ñoù, naøy Ma-naïp, neáu nhöõng keû taïi gia hoaëc xuaát gia hoïc ñaïo laøm ñieàu taø haïnh, thì Ta khoâng khen ngôïi keû aáy. “Naøy Ma-naïp, neáu coù keû taïi gia hoaëc xuaát gia hoïc ñaïo naøo thöïc haønh chaùnh haïnh, thì Ta khen ngôïi ngöôøi ñoù. Vì sao vaäy? Neáu coù keû taïi gia hoaëc xuaát gia hoïc ñaïo thöïc haønh chaùnh haïnh, thì keû aáy chaéc chaén ñöôïc hieåu bieát toát, bieát ñuùng nhö phaùp. Do ñoù, naøy Ma- naïp, neáu keû taïi gia hoaëc xuaát gia hoïc ñaïo thöïc haønh chaùnh haïnh, thì Ta khen ngôïi keû aáy. “Naøy Ma-naïp, Ta noùi nhö vaäy, noùi veà hai phaùp aáy, phaân bieät nhö vaäy, hieån thò nhö vaäy. Nhöng neáu coù Sa-moân, Phaïm Chí naøo coù naêng löïc, thaâm nhaäp kieân coá, chaáp chaët theo moät chieàu, vò aáy seõ noùi raèng, ‘Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø hö voïng’.” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, nhö con ñöôïc nghe, ‘Neáu ai soáng taïi gia thì coù lôïi ích lôùn, coù coâng ñöùc lôùn; ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo thì khoâng nhö vaäy9.’ Con xin hoûi Cuø-ñaøm, söï kieän aáy nhö theá naøo?” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, söï kieän aáy khoâng nhaát ñònh10.” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, mong Ngaøi phaân bieät söï kieän ñoù cho con ñöôïc roõ.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, haõy laéng nghe kheùo suy nghó, Ta seõ phaân bieät ñaày ñuû cho ngöôi roõ.” Ma-naïp Anh Vuõ vaâng lôøi laéng nghe. Ñöùc Phaät noùi:
9. Paøli: mahaææham idaö mahaøkiccaö mahaødhikaraòam mahaøsamaørambhaö gharaøcaøsakammaææhaønaö mahapphalaö hoti, söï nghieäp cuûa ngöôøi taïi gia caàn nhieàu kinh doanh, nhieàu vieäc phaûi laøm, nhieàu taùc vuï, nhieàu noã löïc, do ñoù, coù keát quaû to lôùn. 10. Xem cht.5 ôû treân.
328 TRUNG A-HAØM
“Naøy Ma-naïp, neáu soáng taïi gia coù tai hoaïn lôùn, coù ñaáu tranh lôùn, coù oaùn gheùt lôùn, nhöng laïi laøm ñieàu taø haïnh, thì seõ khoâng ñöôïc quaû baùo lôùn, khoâng ñöôïc coâng ñöùc lôùn11. Ví nhö ngöôøi laøm ruoäng, coù tai hoaïn lôùn, coù ñaáu tranh lôùn, coù oaùn gheùt lôùn, laïi laøm ñieàu taø haïnh, thì seõ khoâng ñöôïc quaû baùo lôùn, khoâng ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Nhö vaäy, naøy Ma-naïp, ngöôøi soáng taïi gia cuõng laïi nhö theá. “Naøy Ma-naïp, ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo ít coù tai hoaïn, ít coù ñaáu tranh, ít coù oaùn gheùt, nhöng laïi laøm ñieàu taø haïnh, thì seõ khoâng ñöôïc quaû baùo lôùn, khoâng ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Ví nhö ngöôøi buoân baùn, ít coù tai hoaïn, ít coù ñaáu tranh, ít coù oaùn gheùt, nhöng laïi laøm ñieàu taø haïnh, thì seõ khoâng ñöôïc quaû baùo lôùn, khoâng ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Nhö vaäy, naøy Ma-naïp, ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo cuõng laïi nhö theá. “Naøy Ma-naïp, ngöôøi soáng taïi gia coù tai hoaïn lôùn, coù ñaáu tranh lôùn, coù oaùn gheùt lôùn, nhöng laïi thöïc haønh chaùnh haïnh, thì seõ ñöôïc quaû baùo lôùn, ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Ví nhö ngöôøi laøm ruoäng coù tai hoaïn lôùn, coù ñaáu tranh lôùn, coù oaùn gheùt lôùn, nhöng laïi thöïc haønh chaùnh haïnh, thì seõ ñöôïc quaû baùo lôùn, ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Nhö vaäy, naøy Ma-naïp, ngöôøi soáng taïi gia cuõng laïi nhö theá. “Naøy Ma-naïp, ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo ít coù tai hoaïn, ít coù ñaáu tranh, ít coù oaùn gheùt, nhöng laïi thöïc haønh chaùnh haïnh, thì ñöôïc quaû baùo lôùn, ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Ví nhö ngöôøi buoân baùn, ít coù tai hoaïn, ít coù ñaáu tranh, ít coù oaùn gheùt, nhöng laïi thöïc haønh chaùnh haïnh, thì seõ ñöôïc quaû baùo lôùn, ñöôïc coâng ñöùc lôùn. Nhö vaäy, naøy Ma-naïp, ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo laïi cuõng nhö theá. “Naøy Ma-naïp, Ta noùi nhö vaäy, noùi veà hai phaùp aáy, phaân bieät nhö vaäy, hieån thò nhö vaäy. Nhöng neáu coù Sa-moân, Phaïm chí naøo coù naêng
11. Paøli: atthi maøòana kammaææhaønaö mahaææhaö mahaøkiccaö mahaødhikaraòam mahaøsamaørambhaö vipajjamaønaö appaphalaö hoti, coù söï nghieäp caàn nhieàu kinh doanh nhieàu vieäc phaûi laøm, nhieàu taùc vuï, nhieàu noã löïc, nhöng khoâng laøm toát, cho neân, keát quaû nhoû. Coù leõ, trong baûn Paøli: mahaøkicca (nhieàu nghóa vuï), trong baûn Haùn ñoïc laø mahaøcicha (nhieàu khoù nhoïc, ñaïi tai hoaïn). Paøli: mahaødhikaraòa, coù nghóa: söï vuï hay taùc vuï, cuõng coù nghóa tranh chaáp; baûn Haùn hieåu theo nghóa thöù ha (ñaïi ñaáu traùnh). Paøli: samaørambha, coù hai nghóa: noã löïc (do goác ñoäng töø rabh); hoaëc gaây toån haïi (do goác ñoäng töø radh); baûn Haùn hieåu theo nghóa sau (ñaïi taéng oaùn).
KINH CHÍ BIEÂN 329
löïc, thaâm nhaäp kieân coá, chaáp chaët theo moät chieàu, vò aáy seõ noùi raèng, ‘Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø hö voïng.’” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, caùc Phaïm chí kia chuû tröông coù naêm phaùp coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Neáu caùc Phaïm chí chuû tröông coù naêm phaùp coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc ñöôïc thieän; vaäy nay ngöôùi coù theå ôû giöõa ñaïi chuùng maø trình baøy laïi chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, ñoái vôùi con khoâng coù söï kieän khoâng theå. Vì sao vaäy? Vì Cuø-ñaøm hieän ñang ngoài ôû giöõa ñaïi chuùng naøy.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Vaäy ngöôi haõy trình baøy.” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, mong Ngaøi kheùo nghe cho. Baïch Cuø-ñaøm, Phaïm chí chuû tröông thöù nhaát laø phaùp Chaân ñeá, coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc ñöôïc thieän; phaùp thöù hai laø Tuïng taäp; phaùp thöù ba laø Nhieät haønh; phaùp thöù tö laø Khoå haïnh. Baïch Cuø-ñaøm, Phaïm chí chuû tröông phaùp thöù naêm laø Phaïm haïnh12 coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Neáu caùc Phaïm chí chuû tröông naêm phaùp naøy coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän; vaäy trong soá nhöõng Phaïm chí aáy, coù Phaïm chí naøo noùi nhö theá naøy: ‘Toâi ñoái vôùi naêm phaùp naøy, ngay trong ñôøi hieän taïi, sau khi ñaõ töï tri, töï giaùc, töï taùc chöùng, toâi noùi leân keát quaû cuûa chuùng.’?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Ñöùc Theá Toân: “Baïch Cuø-ñaøm, khoâng coù.” Theá Toân noùi: “Coù vò Toân sö hay Toå sö naøo, cho ñeán baûy ñôøi cha meï noùi nhö
12. Naêm phaùp theo Paøli: saccam (söï thaät), tapam (khoå haønh), brahmacariyam (tieát duïc hay phaïm haïnh), ajjhenam (tuïng ñoïc), caøga (thí xaû). Baûn Haùn thay caøga (thí xaû) baèng nhieät haønh.
330 TRUNG A-HAØM
theá naøy, ‘Toâi ñoái vôùi naêm phaùp naøy, ngay trong ñôøi hieän taïi, sau khi ñaõ töï tri, töï giaùc, töï taùc chöùng, toâi noùi leân keát quaû cuûa chuùng.’?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Ñöùc Theá Toân: “Baïch Cuø-ñaøm, khoâng coù.” Baáy giôø Ñöùc Theá Toân hoûi: “Naøy Ma-naïp, xöa kia coù nhöõng Phaïm chí tuoåi thoï heát, maïng chung, ñaõ tuïng trì kinh thö, ñaõ truyeàn baù kinh thö, ñaõ tuïng taäp kinh ñieån: moät laø Daï-tra, hai laø Baø-ma, ba laø Baø-ma-ñeà-baø, boán laø Tyø-xa- maät-ña-la, naêm laø Daï-baø-ñaø-kieàn-ni, saùu laø ÖÙng-nghi-la-baø, baûy laø Baø-tö-tra, taùm laø Ca-dieáp, chín laø Baø-la-baø, möôøi laø Baø-hoøa13. Nay caùc Phaïm chí ñoái vôùi caùc kinh ñieån aáy tuïng taäp, thoï trì, hoïc hoûi. Nhöng hoï coù noùi nhö theá naøy: ‘Toâi ñoái vôùi naêm phaùp naøy, ngay trong ñôøi hieän taïi, sau khi ñaõ töï tri, töï giaùc, töï taùc chöùng, toâi noùi leân keát quaû cuûa chuùng.’?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Ñöùc Theá Toân: “Khoâng coù. Nhöng caùc Phaïm chí aáy do tin maø thoï trì.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Trong caùc Phaïm chí, khoâng coù moät Phaïm chí naøo noùi nhö vaày, ‘Toâi ñoái vôùi naêm phaùp naøy, ngay trong ñôøi hieän taïi, sau khi ñaõ töï tri, töï giaùc, töï taùc chöùng, toâi noùi leân keát quaû cuûa chuùng.” Vaø cuõng khoâng coù vò Toân sö hay Toå sö naøo, cho ñeán baûy ñôøi cha meï noùi nhö theá naøy, ‘Toâi ñoái vôùi naêm phaùp naøy, ngay trong ñôøi hieän taïi, sau khi ñaõ töï tri, töï giaùc, töï taùc chöùng, toâi noùi leân keát quaû cuûa chuùng.’ “Xöa kia coù nhöõng Phaïm chí tuoåi thoï heát, maïng chung, ñaõ tuïng trì kinh thö, ñaõ truyeàn baù kinh thö, ñaõ tuïng taäp ñieån kinh: moät laø Daï- tra, hai laø Baø-ma, ba laø Baø-ma-ñeà-baø, boán laø Tyø-xa-maät-ña-la, naêm laø Daï-baø-ñaø-kieàn-ni, saùu laø ÖÙng-nghi-la-baø, baûy laø Baø-tö-tra, taùm laø Ca- dieáp, chín laø Baø-la-baø, möôøi laø Baø-hoøa. Nay caùc Phaïm chí ñoái vôùi caùc kinh ñieån aáy, tuïng taäp, thoï trì, hoïc hoûi, nhöng hoï khoâng noùi nhö vaày,
13. Danh saùch möôøi ñaïo só thôøi thöôïng coå: Daï-tra Baø-ma Baø-ma-ñeà- baø Tyø-xa-maät-ña-laDaï-baø-ñaø-kieàn-ni ÖÙng-nghi-la-baø Baø-tö-tra Ca-dieáp Baø-la-baø Baø-hoøa 惒 Danh saùch Paøli: Aææhaka, Vaømaka, Vaømadeva, Vessaømitta, Yamataggi, Aígìrasa, Vaøseææha, Kassapa, Bhaøradvaøjaø.
KINH CHÍ BIEÂN 331
‘Toâi ñoái vôùi naêm phaùp naøy, ngay trong ñôøi hieän taïi, sau khi ñaõ töï tri, töï giaùc, töï taùc chöùng, toâi noùi leân keát quaû cuûa chuùng.’ Theá thì naøy Ma- naïp, caùc Phaïm chí aáy haù khoâng vì söï kieän naøy maø trong söï tin töôûng coù thieáu caên baûn chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch: “Baïch Cuø-ñaøm, thaät söï khoâng caên baûn. Nhöng caùc Phaïm chí nghe roài thoï trì.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Ví nhö moät ñaùm ngöôøi muø daét nhau, ngöôøi tröôùc khoâng thaáy ngöôøi ôû sau, cuõng khoâng thaáy ngöôøi ôû giöõa; ngöôøi giöõa khoâng thaáy ngöôøi ôû tröôùc, cuõng khoâng thaáy ngöôøi ôû sau; ngöôøi ôû sau khoâng thaáy ngöôøi ôû giöõa, cuõng khoâng thaáy ngöôøi ôû tröôùc. Naøy Ma-naïp, Ta noùi caùc Phaïm chí cuõng nhö vaäy. Naøy Ma-naïp, tröôùc ngöôi noùi laø do tin, sau ñoù ngöôi noùi laø do nghe.” Ma-naïp Anh Vuõ lieàn töùc giaän Ñöùc Theá Toân, haèn hoïc, khoâng vui, phæ baùng Theá Toân, chæ trích Theá Toân, maï lî Theá Toân, vaø nghó raèng, ‘Caàn phaûi phæ baùng Cuø-ñaøm, caàn phaûi chæ trích Cuø-ñaøm, caàn phaûi haï nhuïc Cuø-ñaøm.’ Lieàn noùi vôùi Ñöùc Theá Toân: “Naøy Cuø-ñaøm, coù moät Phaïm chí teân laø Phaát-ca-sa-sa-la14, thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn15, noùi nhö theá naøy: ‘Neáu coù Sa-moân, Phaïm chí naøo cho raèng mình ñaõ thaáy, ñaõ bieát, ñaõ chöùng ñaéc phaùp Thöôïng nhaân16; sau khi nghe nhö vaäy, Ta beøn caû cöôøi, khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc. Ñoù laø söï laùo khoeùt, khoâng chaân thaät, khoâng ñuùng nhö phaùp. Laøm sao con ngöôøi sanh trong loaøi ngöôøi maø töï noùi laø ñöôïc phaùp Thöôïng nhaân? Neáu ai noùi raèng: Toâi bieát, toâi thaáy phaùp Thöôïng nhaân, thì söï kieän aáy laø khoâng hôïp lyù.” Khi aáy, Ñöùc Theá Toân lieàn nghó nhö theá naøy: “Ma-naïp Anh Vuõ, con oâng Ñoâ-ñeà phaãn noä ñoái vôùi Ta, haèn hoïc, khoâng vui, phæ baùng Ta,
14. Phaát-ca-sa-sa-la Paøli: Pokkarasaøti Opamaóóo Subhagavaniko, (ngöôøi Baø-la-moân teân laø) Pokkharasaøti Opamaóóo, soáng trong röøng Subha. 15. Haùn: taùnh tröïc thanh tònh hoùa chæ thuoäc moät doøng hoï Baø-la-moân thuaàn chuûng, khoâng lai taïp trong nhieàu ñôøi lieân tuïc. 16. Nhaân thöôïng phaùp Paøli: uttarimanussadhamma, phaùp cuûa con ngöôøi sieâu vieät.
332 TRUNG A-HAØM
chæ trích Ta, maï lî Ta, nghó raèng: ‘Caàn phaûi phæ baùng Cuø-ñaøm, caàn phaûi chæ trích Cuø-ñaøm, caàn phaûi haï nhuïc Cuø-ñaøm.’ Lieàn noùi vôùi Ñöùc Theá Toân: ‘Naøy Cuø-ñaøm, coù moät Phaïm chí teân laø Phaát-ca-sa-sa-la, thuoäc chuûng taùnh thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn, noùi nhö theá naøy: ‘Neáu coù Sa-moân, Phaïm chí naøo cho raèng mình ñaõ thaáy, ñaõ bieát, ñaõ chöùng ñaéc phaùp Thöôïng nhaân; sau khi nghe nhö vaäy, Ta beøn caû cöôøi, khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc. Ñoù laø söï laùo khoeùt, khoâng chaân thaät, khoâng ñuùng nhö phaùp. Laøm sao con ngöôøi sanh trong loaøi ngöôøi maø töï noùi laø ñöôïc phaùp Thöôïng nhaân? Neáu ai noùi raèng: Toâi bieát, toâi thaáy phaùp Thöôïng nhaân, thì söï kieän aáy laø khoâng hôïp lyù’.” Ñöùc Theá Toân bieát theá neân noùi: “Naøy Ma-naïp, coù phaûi Phaïm chí teân laø Phaát-ca-sa-sa-la, thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn, oâng aáy bieát ñieàu mong nghó trong taâm cuûa heát thaûy Sa-moân, Phaïm chí roài môùi noùi nhö theá naøy: ‘Neáu coù Sa-moân, Phaïm chí naøo cho raèng mình ñaõ thaáy, ñaõ bieát, ñaõ chöùng ñaéc phaùp Thöôïng nhaân; sau khi nghe nhö vaäy, Ta beøn caû cöôøi, khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc. Ñoù laø söï laùo khoeùt, khoâng chaân thaät, khoâng ñuùng nhö phaùp. Laøm sao con ngöôøi sanh trong loaøi ngöôøi maø töï noùi laø ñöôïc phaùp Thöôïng nhaân? Neáu ai noùi raèng: Toâi bieát, toâi thaáy phaùp Thöôïng nhaân, thì söï kieän aáy laø khoâng hôïp lyùchaêng?’” Ma-naïp Anh Vuõ ñaùp: “Baïch Cuø-ñaøm, Phaïm chí Phaát-ca-sa-sa-la, thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn, coù moät nöõ tyø teân laø Baát-ni17. Nhöng ñoái vôùi taâm nieäm cuûa nöõ tyø naøy, oâng coøn khoâng theå bieát, huoáng nöõa laø bieát taâm tö cuûa taát caû Sa-moân, Phaïm chí! Neáu cho raèng oâng aáy bieát, thì söï kieän naøy khoâng theå coù.” Theá Toân noùi: “Cuõng nhö ngöôøi sanh ra ñaõ muø; ngöôøi aáy noùi nhö theá naøy, ‘Khoâng coù maøu ñen, maøu traéng, cuõng khoâng thaáy maøu ñen, maøu traéng; khoâng coù saéc toát, saéc xaáu, cuõng khoâng thaáy saéc toát, saéc xaáu; khoâng coù saéc ngaén, saéc daøi, cuõng khoâng thaáy saéc ngaén, saéc daøi; khoâng coù saéc gaàn, saéc xa, cuõng khoâng thaáy saéc gaàn, saéc xa; khoâng coù saéc thoâ, saéc teá, cuõng khoâng thaáy saéc thoâ, saéc teá; vì ta khoâng bao giôø thaáy, khoâng bao
17. Baát-ni Paøli: ?
KINH CHÍ BIEÂN 333
giôø bieát, cho neân noùi khoâng coù maøu saéc.’ Ngöôøi muø baåm sinh kia noùi nhö vaäy laø ñuùng söï thaät chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Ñöùc Theá Toân: “Baïch Cuø-ñaøm, khoâng phaûi vaäy. Vì sao? Vì coù maøu ñen, maøu traéng, cuõng coù ngöôøi thaáy maøu ñen, maøu traéng; coù saéc toát, saéc xaáu, cuõng coù ngöôøi thaáy saéc toát, saéc xaáu; coù saéc ngaén, saéc daøi, cuõng coù ngöôøi thaáy saéc ngaén, saéc daøi; coù saéc gaàn, saéc xa, cuõng coù ngöôøi thaáy saéc gaàn, saéc xa; coù saéc thoâ, saéc teá, cuõng coù ngöôøi thaáy saéc thoâ, saéc teá. Neáu noùi, ‘Toâi khoâng heà thaáy, khoâng heà bieát, cho neân noùi khoâng coù maøu saéc,’ thì ngöôøi muø baåm sinh noùi nhö vaäy laø khoâng ñuùng söï thaät.” “Naøy Ma-naïp, Phaïm chí Phaát-ca-sa-sa-la, thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn; lôøi noùi cuûa oâng aáy coù khaùc gì haïng ngöôøi muø baåm sinh, khoâng coù maét kia chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Ñöùc Theá Toân: “Baïch Cuø-ñaøm, nhö muø vaäy.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Neáu xöa kia coù nhöõng Phaïm chí, tuoåi thoï heát, maïng chung, ñaõ tuïng trì kinh thö, ñaõ truyeàn baù kinh thö, ñaõ tuïng taäp ñieån kinh18; ñoù laø caùc Phaïm chí Thöông-giaø, Phaïm chí Sanh Vaên, Phaïm chí Phaát-ca-sa-sa-la vaø Ñoâ-ñeà, thaân phuï ngöôi 19 ; nhöõng ñieàu maø hoï noùi, ñöôïc chaáp nhaän hay khoâng ñöôïc chaáp nhaän? Chaân thaät hay khoâng chaân thaät? Coù cao, coù thaáp chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Ñöùc Theá Toân: “Neáu xöa kia coù nhöõng Phaïm chí, tuoåi thoï heát, maïng chung, ñaõ tuïng trì kinh thö, ñaõ truyeàn baù kinh thö, ñaõ tuïng taäp ñieån kinh, ñoù laø caùc Phaïm chí Thöông gia, Phaïm chí Sanh Vaên, Phaïm chí Phaát-ca-sa- sa-la vaø Ñoâ-ñeà, thaân phuï con; nhöõng ñieàu ñöôïc noùi aáy; thì theo yù con, hoï mong ñöôïc chaáp nhaän, khoâng mong khoâng ñöôïc chaáp nhaän; mong laø chaân thaät, khoâng mong khoâng phaûi laø chaân thaät; mong laø söï cao thöôïng, khoâng mong laø söï thaáp heøn.” Baáy giôø Ñöùc Theá Toân hoûi:
18. Paøli: Kosalakaø brahmaòa-mahaøsaøraø, caùc Baø-la-moân phuù haøo ôû Kosala. 19. Caùc Baø-la-moân Thöông-giaø Sanh Vaên Phaát-ca-sa-sa-la vaø Ñoâ-ñeà Paøli: Caíki, Jaønussoòi, Pokkharasaøti, Todeyya.
334 TRUNG A-HAØM
“Naøy Ma-naïp, Phaïm chí Phaát-ca-sa-sa-la, thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn; ñieàu maø oâng aáy noùi, haù khoâng phaûi laø khoâng ñöôïc chaáp nhaän, khoâng coù söï ñöôïc chaáp nhaän? Laø khoâng chaân thaät, khoâng coù söï chaân thaät? Haù khoâng phaûi laø raát thaáp heøn, khoâng coù caùi gì cao?” Ma-naïp Anh Vuõ thöa Ñöùc Theá Toân: “Thaät vaäy, baïch Cuø-ñaøm.” “Laïi nöõa, naøy Ma-naïp, coù naêm phaùp gaây chöôùng ngaïi, gaây che laáp, laøm cho muø, khoâng coù maét, coù theå dieät maát trí tueä, gaây ra söï nhoïc nhaèn voâ ích, khoâng chöùng ñaéc Nieát-baøn. Nhöõng gì laø naêm? Naøy Ma- naïp, phaùp thöù nhaát laø duïc, gaây chöôùng ngaïi, gaây che laáp, laøm cho muø, khoâng coù maét, coù theå dieät maát trí tueä, gaây ra söï nhoïc nhaèn voâ ích, khoâng chöùng ñaéc Nieát-baøn. Naøy Ma-naïp, saân nhueá, thaân kieán, giôùi thuû vaø thöù naêm laø nghi, gaây chöôùng ngaïi, gaây che laáp laøm cho muø, khoâng coù maét, coù theå dieät maát trí tueä, gaây ra söï nhoïc nhaèn voâ ích, khoâng chöùng ñaéc Nieát-baøn20. “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Ai bò naêm phaùp naøy laøm chöôùng ngaïi, che laáp, quaán chaët, ngöôøi aáy neáu muoán quan saùt yù nghóa lôïi ích cuûa mình, yù nghóa lôïi ích cuûa ngöôøi khaùc, yù nghóa lôïi ích cuûa caû hai, vaø bieát taát caû Sa-moân, Phaïm chí nghó gì trong taâm; söï kieän aáy khoâng theå coù. “Naøy Ma-naïp, Phaïm chí Phaát-ca-sa-sa-la, thuoäc chuûng taùnh thuaàn khieát, khoâng giaùn ñoaïn, bò nhieãm bôûi duïc, bò oâ ueá bôûi duïc, nhieãm duïc, xuùc duïc, say ñaém nôi duïc, vaøo trong duïc maø khoâng thaáy tai hoaïn, khoâng bieát söï xuaát yeáu vaø soáng theo duïc; vò aáy bò naêm phaùp naøy chöôùng ngaïi, che laáp, quaán chaët; vò aáy neáu muoán quaùn saùt yù nghóa lôïi ích cuûa mình, yù nghóa lôïi ích cuûa ngöôøi khaùc, yù nghóa lôïi ích cuûa caû hai, vaø bieát taát caû Sa-moân, Phaïm chí nghó gì trong taâm; söï kieän aáy khoâng theå coù. “Laïi nöõa, naøy Ma-naïp, coù naêm coâng ñöùc cuûa duïc, khaû aùi, khaû
20. Naêm phaùp chöôùng ngaïi, baûn Haùn: duïc, nhueá, thaân kieán, giôùi thuû kieán vaø nghi. Trong baûn Paøli, paóca nìvaraòaø (naêm trieàn caùi): kaømacchanda (duïc voïng), vyaøpaøda (saân haän), thìnamiddha (hoân traàm), uddhaccakukkucca (traïo cöû), vicikicchaø (nghi).
KINH CHÍ BIEÂN 335
nieäm, khaû yù, khaû laïc, coù khaùt aùi lieân heä saéc duïc, raát ñaùng ham muoán. Nhöõng gì laø naêm? Laø saéc ñöôïc thaáy bôûi maét, tieáng ñöôïc nghe bôûi tai, höông ñöôïc ngöûi bôûi muõi, vò ñöôïc neám bôûi löôõi, xuùc ñöôïc bieát bôûi thaân. Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Chuùng sanh do naêm coâng ñöùc cuûa duïc naøy cho neân phaùt sanh laïc, phaùt sanh hyû, chaúng coøn coù ñieàu gì ôû ngoaøi ñaây chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Theá Toân: “Quaû nhö vaäy, baïch Cuø-ñaøm.” Theá Toân hoûi: “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Löûa do coû, caây ñöôïc ñoát chaùy, vaø löûa khoâng do coû, caây maø ñöôïc ñoát chaùy; thöù löûa naøo coù ngoïn saùng toái thöôïng, toái dieäu, toái thaéng?” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, löûa khoâng do coû, caây maø ñöôïc ñoát chaùy; söï kieän naøy khoâng theå coù. Chæ coù theå coù do söùc maïnh cuûa Nhö yù tuùc. Baïch Cuø- ñaøm, löûa khoâng do coû, caây maø ñöôïc ñoát chaùy; löûa aáy coù ngoïn saùng toái thöôïng, toái dieäu, toái thaéng.” Theá Toân noùi: “Quaû nhö vaäy, quaû nhö vaäy! Neáu löûa khoâng do coû, caây maø ñöôïc ñoát chaùy söï kieän naøy khoâng theå coù. Chæ coù do söùc maïnh cuûa nhö yù tuùc, löûa khoâng do coû caây maø ñöôïc ñoát chaùy; thöù löûa aáy coù ngoïn saùng toái thöôïng, toái dieäu, toái thaéng. “Naøy Ma-naïp, ôû ñaây Ta giaû thieát raèng, cuõng nhö thöù löûa do coû caây maø ñöôïc ñoát chaùy, söï phaùt sanh hyû laïc cuûa chuùng sanh cuõng vaäy, laø do duïc, do phaùp aùc, baát thieän, khoâng ñaït ñöôïc laïc do xaû vaø tòch tónh. Naøy Ma-naïp, cuõng nhö thöù löûa khoâng do coû, caây maø ñöôïc ñoát chaùy; söï phaùt sanh xaû laïc cuûa chuùng sanh cuõng vaäy, laø do ly duïc, töø caùc phaùp thieän, khoâng ñaït ñöôïc laïc do xaû vaø tòch tónh.” Theá Toân laïi noùi: “Naøy Ma-naïp, ôû ñaây, moät Phaïm chí leã trai töï, haønh boá thí, nhöng coù moät ñoàng töû Saùt-lôïi töø phöông Ñoâng ñeán noùi nhö vaày, ‘Ta ôû trong ñaây ñöôïc choã ngoài baäc nhaát, nöôùc röûa baäc nhaát, aên uoáng baäc nhaát.’ Nhöng vì ôû ñoù khoâng ñöôïc choã ngoài baäc nhaát, nöôùc röûa baäc nhaát, noù beøn sanh oaùn haän, oâm loøng ganh gheùt. Hoaëc töø phöông Nam coù ñoàng töû Phaïm chí ñeán, noùi nhö vaày, ‘Ta ôû trong ñaây ñöôïc thöùc aên tònh dieäu.’
336 TRUNG A-HAØM
Nhöng ôû ñoù khoâng ñöôïc thöùc aên tònh dieäu, noù beøn sanh oaùn haän, oâm loøng ganh gheùt. Hoaëc töø phöông Taây coù ñoàng töû Cö só ñeán noùi nhö vaày, ‘Ta ôû trong ñaây ñöôïc thöùc aên doài daøo.’ Nhöng ôû ñoù khoâng ñöôïc thöùc aên doài daøo, noù beøn sanh oaùn haän, oâm loøng ganh gheùt. Hoaëc töø phöông Baéc coù ñoàng töû Coâng sö ñeán noùi nhö vaày, ‘Ta ôû trong ñaây aên no ñuû.’ Nhöng ôû ñoù khoâng ñöôïc aên no ñuû, noù beøn sanh oaùn haän, oâm loøng ganh gheùt. Naøy Ma-naïp, caùc vò Phaïm chí aáy thöïc haønh söï boá thí nhö vaäy, seõ giaû thieát nhöõng baùo öùng naøo?” Ma-naïp Anh Vuõ thöa: “Baïch Cuø-ñaøm, Phaïm chí khoâng thöïc haønh boá thí vôùi taâm nhö vaäy, khieán ngöôøi khaùc oaùn haän, oâm loøng ganh gheùt. Cuø-ñaøm neân bieát, Phaïm chí haønh söï boá thí vì do taâm thöông xoùt; do taâm thöông xoùt maø haønh söï boá thí thì ñöôïc ñaïi phöôùc.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, caùc Phaïm chí haù khoâng phaûi chuû tröông phaùp thöù saùu coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ ñaùp: “Quaû nhö vaäy, baïch Cuø-ñaøm.” Ñöùc Theá Toân hoûi: “Naøy Ma-naïp, neáu coù Phaïm chí chuû tröông naêm phaùp coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän; thì ngöôi thaáy phaùp aáy phaàn nhieàu ôû taïi ñaâu? Taïi gia chaêng? Xuaát gia hoïc ñaïo chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ ñaùp: “Baïch Cuø-ñaøm, neáu coù Phaïm chí chuû tröông naêm phaùp coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän; thì con thaáy phaùp aáy phaàn nhieàu ôû söï xuaát gia hoïc ñaïo, chöù khoâng phaûi ôû taïi gia. Vì sao? Vì taïi gia coù nhieàu coâng vieäc, coù nhieàu boån phaän phaûi laøm, coù nhieàu keát haän, coù nhieàu ganh gheùt ñaáu tranh, khoâng coù theå thaønh töïu söï thuû hoä, söï thaønh thaät. Baïch Cuø-ñaøm, ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo ít coâng vieäc, ít boån phaän phaûi laøm, ít coù keát haän, ít coù ganh gheùt, neân coù theå thaønh töïu söï thuû hoä, söï thaønh thaät. “Baïch Cuø-ñaøm, söï thaønh thaät aáy con thaáy phaàn nhieàu ôû xuaát gia hoïc ñaïo, chöù khoâng phaûi ôû taïi gia. Vì sao? Vì taïi gia coù nhieàu coâng vieäc, nhieàu boån phaän phaûi laøm, coù nhieàu keát haän, coù nhieàu ganh gheùt, ñaáu tranh, khoâng ñöôïc haønh söï boá thí, khoâng ñöôïc tuïng taäp, khoâng
KINH CHÍ BIEÂN 337
ñöôïc haønh khoå haïnh, khoâng ñöôïc soáng Phaïm haïnh. Baïch Cuø-ñaøm, ngöôøi xuaát gia hoïc ñaïo ít coù coâng vieäc, ít coù boån phaän phaûi laøm, ít coù keát haän, ít coù ganh gheùt, vò aáy coù theå haønh söï boá thí, coù theå tuïng taäp, coù theå haønh khoå haïnh, coù theå soáng Phaïm haïnh. “Baïch Cuø-ñaøm, Ngöôøi soáng Phaïm haïnh, con thaáy phaùp phaàn nhieàu ôû xuaát gia hoïc ñaïo chöù khoâng phaûi ôû taïi gia.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, neáu coù Phaïm chí chuû tröông naêm phaùp coù quaû baùo lôùn, coù coâng ñöùc lôùn, taïo phöôùc, ñöôïc thieän, Ta noùi söï kieän aáy töø taâm maø khôûi. Theá naøo goïi laø töø taâm maø khôûi? Neáu taâm khoâng keát, khoâng oaùn khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp laø do tu taäp nhöõng phaùp aáy. “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Neáu coù Tyø-kheo thuû hoä thaønh thaät, thì vò aáy do thuû hoä thaønh thaät cho neân ñöôïc hyû, ñöôïc duyeät. Naøy Ma-naïp, neáu coù hyû vaø duyeät töông öng vôùi thieän, Ta noùi söï kieän ñoù töø taâm maø khôûi. Theá naøo goïi laø töø taâm maø khôûi? Neáu taâm khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, laø do tu taäp nhöõng phaùp aáy. Nhö vaäy, vò aáy, ñöôïc haønh söï boá thí, ñöôïc söï tuïng taäp, ñöôïc söï haønh khoå haïnh, ñöôïc soáng Phaïm haïnh. Vò aáy do soáng Phaïm haïnh cho neân ñöôïc hyû, ñöôïc duyeät. “Naøy Ma-naïp, neáu coù hyû vaø duyeät töông öng vôùi thieän, Ta noùi söï kieän aáy töø taâm maø khôûi. Theá naøo goïi laø töø taâm maø khôûi? Neáu taâm khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, taâm aáy ñi ñoâi vôùi töø, bieán maõn moät phöông, thaønh töïu an truï; cuõng vaäy, hai, ba, boán phöông, töù duy, treân döôùi, bao truøm taát caû, taâm ñi ñoâi vôùi töø, khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, bieán maõn taát caû theá gian, thaønh töïu an truï; cuõng vaäy, vôùi bi vaø hyû. Taâm ñi ñoâi vôùi xaû, khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, bieán maõn taát caû theá gian, thaønh töïu an truï. “Naøy Ma-naïp, cuõng nhö coù ngöôøi kheùo thoåi tuø vaø. Neáu coù phöông naøo chöa nghe ñöôïc, ngöôøi aáy vaøo luùc nöûa ñeâm, leo leân nuùi cao, ñem heát söùc thoåi tuø vaø, phaùt ra aâm thanh vi dieäu, bieán maõn caû boán phöông; cuõng vaäy, Tyø-kheo taâm ñi ñoâi vôùi töø, bieán maõn moät phöông, thaønh töïu an truï; cuõng vaäy, hai, ba, boán phöông, töù duy, treân döôùi, bao truøm taát caû, taâm ñi ñoâi vôùi töø, khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá,
338 TRUNG A-HAØM
khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, bieán maõn caû theá gian, thaønh töïu an truï; cuõng vaäy vôùi bi vaø hyû. Taâm ñi ñoâi vôùi xaû, khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, bieán maõn taát caû theá gian, thaønh töïu an truï. “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? ÔÛ ñaây, coù ngöôøi caàu laøm Trôøi. Vì ñeå sanh leân trôøi, neân ngöôøi aáy thöïc haønh taâm töông öng vôùi tham lam, vaø nghó raèng, ‘Mong ta laøm vò Trôøi naøy, hay vò Trôøi khaùc.’ Laïi coù ngöôøi caàu laøm Trôøi; vì ñeå sanh leân trôøi, neân khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, taâm ñònh, yù xaùc quyeát, bieán maõn, thaønh töïu an truï, vaø nghó raèng. ‘Mong ta laøm vò Trôøi naøy, hay vò Trôøi khaùc.’ Ngöôi xem caùc ngöôøi ñoù, ai ñöôïc laøm vò Trôøi naøy hay vò Trôøi khaùc?” Ma-naïp Anh Vuõ ñaùp: “Baïch Cuø-ñaøm, neáu coù ngöôøi caàu laøm Trôøi; vì ñeå sanh leân trôøi, neân khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, taâm ñònh, yù xaùc quyeát, bieán thaønh töïu an truï, con xem ngöôøi aáy chaéc chaén ñöôïc laøm vò Trôøi naøy hay vò Trôøi khaùc.” Theá Toân hoûi: “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Neáu coù ngöôøi caàu Phaïm thieân. Vì ñeå sanh leân Phaïm thieân, neân thöïc haønh taâm töông öng vôùi tham lam, vaø nghó raèng, ‘Mong ta laøm vò Phaïm thieân naøy, hay vò Phaïm thieân khaùc.’ ÔÛ ñaây, laïi coù ngöôøi caàu Phaïm thieân. Vì ñeå sanh leân Phaïm thieân, neân khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, taâm ñònh, yù xaùc quyeát, bieán maõn, thaønh töïu an truï, vaø nghó raèng, ‘Mong ta laøm vò Phaïm thieân naøy hay vò Phaïm thieân khaùc.’ Ngöôi xem caùc ngöôøi ñoù, ai ñöôïc laøm Phaïm thieân naøy, hay Phaïm thieân khaùc?” Ma-naïp Anh Vuõ ñaùp: “Baïch Cuø-ñaøm, neáu ngöôøi naøy caàu Phaïm thieân, vì ñeå sanh leân Phaïm thieân, neân khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng saân nhueá, khoâng tranh chaáp, raát roäng, raát lôùn, voâ löôïng, kheùo tu taäp, taâm ñònh, yù xaùc quyeát, con thaáy raèng, ngöôøi naøy chaéc chaén ñöôïc laøm vò Phaïm thieân naøy, hay vò Phaïm thieân khaùc.” Ma-naïp Anh Vuõ laïi hoûi:
KINH CHÍ BIEÂN 339
“Cuø-ñaøm bieát con ñöôøng daãn ñeán Phaïm thieân21 chaêng?” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, nay Ta hoûi ngöôi, haõy tuøy theo söï hieåu bieát maø traû lôøi. Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Thoân Na-la-ca-la22 caùch chuùng hoäi naøy khoâng xa chaêng?” Ma-naïp AnhVoõ ñaùp: “Khoâng xa.” Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, yù ngöôi nghó sao? Ngöôi noùi vôùi moät ngöôøi trong chuùng hoäi naøy raèng: ‘OÂng haõy ñeán thoân Na-la-ca-la kia. Ñeán ñoù roài quay veà.’ Ngöôøi aáy vaâng lôøi ngöôi, nhanh choùng ñi ñeán thoân Na-la-ca- la; ñeán ñoù roài trôû veà. Sau khi ngöôøi aáy ñi vaø veà roài, ngöôi hoûi ñöôøng ñi, hoûi söï vieäc ñi vaø veà, ra vaø vaøo nôi thoân Na-la-ca-la, ngöôøi aáy haù laïi ñöùng im, khoâng theå traû lôøi chaêng?” Ma-naïp Anh Vuõ traû lôøi Ñöùc Theá Toân: “Khoâng vaäy, baïch Cuø-ñaøm.” Ñöùc Theá Toân noùi: “Naøy Ma-naïp, ngöôøi aáy ñi vaø veà nôi thoân Na-la-ca-la, khi ñöôïc hoûi veà ñöôøng ñi, coù theå ñöùng im, khoâng bieát traû lôøi. Nhöng neáu hoûi Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc veà con ñöôøng daãn ñeán Phaïm thieân thì hoaøn toaøn khoâng coù söï kieän giaây laùt im laëng, khoâng bieát traû lôøi.” Ma-naïp Anh Vuõ baïch Theá Toân: “Sa-moân Cuø-ñaøm khoâng chaáp tröôùc nôi söï teá töï chö Thieân; söï kieän aáy ñaõ troïn ñuû. Bôûi vì khi ñöôïc hoûi veà con ñöôøng daãn ñeán Phaïm thieân thì Ngaøi coù theå traû lôøi nhanh choùng. “Baïch Theá Toân, con ñaõ hieåu. Baïch Thieän Theä, con ñaõ roõ. Nay con xin töï quy y Phaät, Phaùp vaø Tyø-kheo Taêng. Mong Theá Toân nhaän con laøm Ö-baø-taéc, keå töø hoâm nay quy y cho ñeán luùc maïng chung.” Ñöùc Phaät thuyeát nhö vaäy, Ma-naïp Anh Vuõ sau khi nghe Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
21. Haùn: Phaïm ñaïo tích Paøli: brahmaønaö sahavyataøya maggaö, con ñöôøng daãn ñeán coäng truù vôùi Phaïm thieân. 22. Na-la-ca-la thoân Paøli: Naôakaøra, thoân phuï caän Xaù-veä.
340 TRUNG A-HAØM