KINH PHAÄT THUYEÁT CHUÙNG HÖÙA-MA-ÑEÁ QUYEÅN 7
Baáy giôø taïi cung trôøi Phaïm thieân, coù hai vò Phaïm thieân töû suy nghó: “Nay ôû coõi Nam thieäm-boä chaâu coù Ñöùc Phaät Theá Toân ra ñôøi, vöøa thaønh ñaïo treân bôø soâng Ni-lieân, gaàn hoà OÂ-loâ-vó-la, Ñöùc Theá Toân aáy ñang ngoài kieát giaø döôùi coäi Boà-ñeà ñaõ baûy ngaøy ñeâm nhaäp vaøo Chaùnh ñònh.” Hai vò Phaïm thieân aáy beøn noùi vôùi nhau: Chuùng ta coù ñaïi thaàn löïc, trong thôøi gian co duoãi caùnh tay coù theå ñeán ñöôïc nôi ñoù, vaäy nay chuùng ta haõy mau tôùi ñoù duøng lôøi keä ca ngôïi Phaät vaø xin Ngaøi chuyeån Phaùp luaân cöùu vôùt chuùng sinh. Noùi xong, hai vò lieàn ñeán choã Phaät, cung kính nhieãu haønh, leã baùi, roài ñöùng tröôùc Phaät, moät vò noùi keä thöa thænh: Xin Phaät döïng goác ñaïo Cöùu chuùng sinh theá gian Neân noùi phaùp Toái thöôïng Ñeå trí thaâm nhaäp phaùp. Vò Phaïm thieân kia cuõng noùi keä thænh: Khuoân maët nhö traêng troøn Taâm tònh, khoâng phieàn naõo Xin noùi phaùp vi dieäu Laøm an vui theá gian Hai vò Phaïm thieân kia noùi keä xong lieàn bieán maát. Luùc aáy Ñöùc Theá Toân ra khoûi ñònh, quan saùt khaép theá gian roài noùi keä: Nhöõng thuù vui trong coõi theá gian Cho ñeán nieàm vui ôû coõi trôøi Ñem so nieàm vui döùt tham duïc Möôøi saùu phaàn khoâng ñöôïc moät phaàn.
Laïi noùi tieáp keä: Gaùnh naëng khoå cuûa ñôøi Khoå vì khoâng boû meâ Neáu buoâng gaùnh naëng khoå AÉt ñöôïc Toái thöôïng laïc. Theá Toân laïi noùi tieáp: Döùt ñöôïc tham aùi ôû theá gian Taát caû phieàn naõo töï tieâu tröø Bieát ñöôïc phieàn naõo thoaùt luaân hoài Seõ ñöôïc nieàm vui trong giaûi thoaùt. Suoát trong baûy ngaøy ñeâm, Ñöùc Theá Toân ngoài kieát giaø nhaäp ñònh, trong thôøi gian aáy ngöôøi khoâng aên uoáng gì caû. Ngaøi vöøa xuaát ñònh noùi keä xong, boãng coù moät laùi buoân teân Boá-taùt-baø-leâ-ca ñang chuyeån naêm traêm coã xe haøng sang nöôùc khaùc ñeå baùn, ñi ngang qua gaàn nôi Ñöùc Phaät thieàn ñònh. Voán coù thieän caên neân oâng ta thöôøng suy nghó: “Laøm theá naøo ñeå coù nhöõng baïn laønh vaø quyeán thuoäc toát.” Boãng oâng ta nghe coù ngöôøi noùi: Ñöùc Theá Toân nhaäp ñònh luoân baûy ngaøy khoâng aên uoáng, ngoài döôùi coäi Boà-ñeà beân bôø soâng Ni-lieân, gaàn hoà OÂ-loã-vó-la. Ngaøi ñaõ chöùng Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Ngöôøi laùi buoân thaàm nghó raèng Ñöùc Phaät chính laø baäc Thieän höõu ñem laïi lôïi ích cho anh ta neân voäi vaøng ñeán ñoù daâng nhöõng thöùc aên ngon boå nhaát ñeå cuùng döôøng Phaät. Baáy giôø coù moät vò trôøi bieát ñöôïc taâm nguyeän cuûa Boá-taùt-baø-leâ- ca, beøn xem xeùt ngöôøi laùi buoân vaø nhöõng haøng hoùa oâng ñang ñem ñi baùn. Quan saùt xong vò aáy ñeán baïch Phaät: Hoâm nay seõ coù ngöôøi laùi buoân teân laø Boá-taùt-baø-leâ-ca bieát Theá Toân tu haønh ñaéc ñaïo ôû ñaây neân ñeán cuùng döôøng, mong caàu phöôùc baùo an vui, lôïi ích. Noùi xong, vò trôøi lieàn bieán maát. Luùc aáy Boá-taùt-baø-leâ-ca cuøng caùc baïn thaân cuøng ñi trong ñoaøn töï tay naáu nhöõng thöùc aên thôm ngon, tinh khieát, vôùi taám loøng thaønh
ñem ñeán cuùng döôøng Ñöùc Phaät. Ñi chöa tôùi nôi, oâng ta laïi nghó: “Nay ta ñem thöùc aên daâng leân cuùng döôøng chaéc theá naøo cuõng ñöôïc nghe Phaät thuyeát phaùp toái thöôïng. Chuùng ta nhôø gieo nhaân naøy haún seõ ñöôïc quaû toát.” Ñeán nôi, ngöôøi laùi buoân cung kính cuùi ñaàu leã xuoáng chaân Phaät, roài ñöùng leân chieâm ngöôõng Ngaøi vaø thöa: –Baïch Ñöùc Theá Toân, con cuøng caùc thaân höõu ñaõ laøm caùc thöùc aên ñem ñeán cuùng döôøng. Xin Ngaøi thöông xoùt nhaän cho. Ñöùc Phaät nhaän lôøi, nhöng chöa duøng. Vì luùc môùi thaønh ñaïo, Ngaøi chöa coù baùt ñeå thoï thöïc neân nghó: “Neáu Ta khoâng duøng baùt ñeå thoï nhaän caùc moùn cuùng döôøng, Ma vöông, ngoaïi ñaïo seõ cheâ cöôøi maø noùi raèng chaúng leõ trong quaù khöù, caùc Baäc Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc vì lôïi ích cho moïi chuùng sinh, laïi thoï söï cuùng döôøng nhö vaäy sao?” Khi Ñöùc Phaät vöøa khôûi nieäm nhö theá, Phaïm thieân lieàn baïch Phaät: Baïch Theá Toân, caùc Baäc Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc trong quaù khöù vì lôïi ích cho chuùng sinh, ñeàu duøng baùt ñeå thoï laõnh caùc thöùc aên cuùng döôøng cuûa tín thí. Luùc aáy Theá Toân khôûi nieäm muoán coù moät caùi baùt, boán vò Ñaïi thieân vöông bieát taâm yù cuûa Ngaøi neân moãi vò ñaõ duøng nhöõng thöù ñaù quyù sai caùc thôï gioûi trong thôøi gian ngaén taïo ñöôïc caùc chieác baùt raát thanh tònh, toát ñeïp khoâng gì baèng. Sau khi laøm xong, boán vò Thieân vöông ñoàng nhau caàm bình baùt ñeán daâng cho Ñöùc Phaät. Tôùi nôi, boán vò cuùi ñaàu ñaûnh leã Phaät roài ñöùng sang moät beân chieâm ngöôõng ngöôøi vaø ñoàng leân tieáng thöa vôùi Ñöùc Phaät: Chuùng con moãi ngöôøi ñaõ duøng ñaù quyù taïo thaønh chieác baùt, nay cuøng nhau ñem ñeán daâng leân Ñöùc Phaät. Cuùi mong Ñöùc Theá Toân thöông chuùng con maø nhaän cho. Baïch xong caùc vò ñeàu ñöùng chôø yù chæ cuûa Phaät. Khi aáy Ñöùc Phaät töï nghó: “Boán vò Thieân vöông ñeàu daâng baùt, neáu Ta nhaän baùt cuûa moät vò thì ba vò kia seõ khoâng vui, neân nay Ta seõ nhaän caû boán caùi.” Sau khi nhaän cuùng boán chieác baùt, Ngaøi laïi nghó: “Ta chæ duøng moät chieác baùt, nay neân duøng chieác baùt naøo tröôùc?” Nghó theá roài, Ñöùc Phaät lieàn duøng thaàn löïc hôïp boán chieác baùt thaønh moät, tuy hôïp laïi
nhöng vaãn giöõ nguyeân hình moät chieác baùt. Vì lôïi ích cho muoân loaøi, Ñöùc Phaät caàm baùt ñeán thoï nhaän thöù aên cuùng döôøng cuûa ngöôøi laùi buoân Boá-taùt-baø-leâ-ca. Thoï thöïc xong, Ñöùc Phaät noùi vôùi ngöôøi laùi buoân: Hoâm nay Ta vì oâng maø noùi phaùp Tam quy, oâng neân chuù yù laéng nghe. Boá-taùt-baø-leâ-ca vaâng lôøi ñöùng yeân laõnh hoäi. Ñöùc Theá Toân daïy: Tam quy goàm coù quy y Phaät, quy y phaùp vaø quy y Taêng-giaø trong töông lai. Troïn ñôøi oâng phaûi heát loøng giöõ gìn chôù coù sai phaïm. Boá-taùt-baø-leâ-ca thöa: Baïch Ñöùc Theá Toân, con nay xin quy y Phaät, quy y Phaùp vaø quy y Taêng-giaø trong töông lai, troïn ñôøi khoâng daùm sai phaïm. Ñöùc Theá Toân noùi vôùi Boá-taùt-baø-leâ-ca: –Tuøy hyû boá thí chaéc chaén höôûng ñöôïc phöôùc quaû. OÂng ñaõ laø ngöôøi töï yù boá thí nhaát ñònh seõ ñöôïc an vui, moïi ñieàu mong caàu seõ ñöôïc thaønh töïu, töông lai cuõng seõ chöùng quaû Nieát-baøn. Naøy Boá-taùt- baø-leâ-ca, ngöôi tu haïnh boá thí, laøm ñieàu phöôùc lôïi, trôøi, ngöôøi vaø caû Ma vöông cuõng khoâng theå meâ hoaëc ñöôïc. Neáu tu taäp thieàn ñònh, trí tueä nöõa thì seõ dieät ñöôïc nguoàn goác cuûa khoå ñau, chöùng ñöôïc quaû thaùnh. Boá-taùt-boà-leâ-ca nghe lôøi Phaät daïy xong, taâm yù voâ cuøng vui möøng, phaùt nguyeän caû trong ñôøi vò lai seõ luoân nhôù nghó khoâng bao giôø queân. Sau khi phaùt nguyeän roài, oâng lieàn ñaûnh leã Phaät vaø lui ra. Baáy giôø Ñöùc Phaät sau khi thoï laõnh söï cuùng döôøng cuûa ngöôøi laùi buoân Boá-taùt-baø-leâ-ca roài, lieàn ñem thöùc aên ñeán bôø soâng Ni-lieân, traûi coû laøm choã ngoài vaø thoï thöïc. AÊn xong, röûa baùt, boãng Ñöùc Theá Toân caûm thaáy trong ngöôøi khoâng ñöôïc thoaûi maùi. Vì sao vaäy? Chính vì Ngaøi muoán cho chuùng sinh bieát roõ thaân naøy laø huyeãn aûo neân môùi thò hieän vieäc aáy. Luùc aáy Ma vöông sôï Ñöùc Phaät ra ñôøi giaùo hoùa chuùng sinh thoaùt khoûi khoå naõo nôi ba coõi thì caûnh giôùi cuûa mình seõ trôû neân vaéng veû, neân thöôøng chôø dòp thuaän lôïi ñeå ñeán nhieãu loaïn Phaät. Nay bieát Phaät ñang khoù ôû trong ngöôøi, Ma vöông lieàn rôøi khoûi ma cung ñeán choã
Ñöùc Phaät noùi: Thöa Baäc Thieïân Theä, Ngaøi nay phaùt beänh, giôø vaøo Nieát-baøn saép tôùi. Nay toâi tôùi ñeå thænh Phaät nhaäp Ñaïi Nieát-baøn. Phaät bieát Ma vöông muoán laøm loaïn taâm, neân baûo Ma vöông: Giôø Nieát-baøn cuûa Ta vaãn chöa ñeán, Ta nay coøn chôø caùc haøng ñeä töû chöùng quaû Thanh vaên coù trí tueä saùng suoát, hieåu roõ phaùp Phaät, quaûng dieãn phaùp töôùng cuøng vôùi caùc haøng Tyø-kheo, Tyø-kheo-ni, Öu- baø-taéc, Öu-baø-di... ñeàu tu haønh phaïm haïnh vaø nhieàu chuùng sinh trong thieân haï, cho ñeán caùc vò trôøi ñeàu ñöôïc chöùng quaû giaûi thoaùt. Ñeán luùc ñoù Ta môùi vaøo Nieát-baøn. Ma vöông nghe Ñöùc Phaät noùi theá, bieát laø Ngaøi chöa vaøo Nieát- baøn neân trong loøng buoàn baõ, xaáu hoå maø boû ñi. Khi ñoù Ñeá Thích bieát trong ngöôøi Ñöùc Phaät khoâng ñöôïc khoûe, neân töø thieân cung thaân haønh xuoáng coõi Nam thieäm-boä chaâu ñeán röøng Ñaïi Ha-leâ-laëc caùch coäi Boà-ñeà khoâng xa haùi nhöõng traùi Ha-leâ-laëc ngon nhaát ñem ñeán choã Ñöùc Phaät, cuùi ñaàu ñaûnh leã, chieâm ngöôõng vaø thöa: Baïch Ñöùc Theá Toân, con ñöôïc bieát thaùnh theå cuûa Theá Toân khoâng ñöôïc khoûe neân ñeán coõi Thieäm-boä chaâu naøy haùi nhöõng quaû Ha- leâ-laëc coù maøu saéc toát töôi, höông vò thôm nhaát, coù theå chöõa ñöôïc beänh aáy, ñem ñeán ñaây xin Phaät töø bi nhaän cho. Ñöùc Theá Toân nhaän vaø aên nhöõng traùi caây aáy xong, thaân theå khoûe maïnh nhö xöa. Ñöùc Phaät lieàn an uûi, khen ngôïi trôøi Ñeá Thích. Vua trôøi töø taï trôû veà thieân cung. Baáy giôø Theá Toân rôøi coäi Boà-ñeà ñeán cung ñieän cuûa Long vöông Maãu-töùc-laân-na. Tôùi nôi Ngaøi ngoài kieát giaø nhaäp ñònh beân moät coäi caây. Trong suoát baûy ngaøy ñeâm Ñöùc Phaät nhaäp ñònh luoân coù möa. Long vöông thaáy trôøi möa tuoân, gioù thoåi, bieát Ñöùc Phaät ñang thieàn ñònh, bieát roõ veà thôøi tieát naøy, sôï gioù möa haïi ñeán thaân Phaät, laïi sôï caùc loaøi saâu boï quaáy nhieãu thaùnh theå neân duøng thaân mình quaán quanh ngöôøi Phaät, ñaàu bieán thaønh loïng che cho Ñöùc Phaät, traûi qua baûy ngaøy ñeâm khoâng rôøi. Luùc Ñöùc Phaät xuaát ñònh, Long vöông cuõng thu hình laïi vaø trôû veà long cung, duøng caùc loaïi hoa höông trang dieåm
thaân roài ñeán choã Phaät ñaûnh leã thöa: –Baïch Ñöùc Theá Toân, möa gioù trong baûy ngaøy vöøa qua vaø caùc loaïi coân truøng coù nhieãu loaïn ñeán thaân Ngaøi khoâng? Thaùnh theå Ngaøi coù ñöôïc an vui khoâng? Ñöùc Phaät lieàn noùi keä ñaùp: Ta quan saùt theá gian Taát caû khaép muoân loaøi Neáu khoâng bò xaâm haïi Seõ vui möøng sung söôùng. Lìa duïc ñoaïn phieàn naõo Vui aáy lôùn hôn nhieàu Ñieàu phuïc ñöôïc voâ minh AÁy, nieàm vui toái thöôïng. Sau khi noùi keä traû lôøi Long vöông, Ñöùc Phaät lieàn trôû laïi coäi Boà-ñeà trong baûy ngaøy ñeâm ngoài kieát giaø nhaäp ñònh quaùn saùt lyù möôøi hai duyeân sinh. Ngaøi noäi quaùn: “Do nguyeân nhaân caên baûn naøo maø coù söï sinh? Ñoù laø do voâ minh duyeân haønh, haønh duyeân thöùc, thöùc duyeân danh saéc, danh saéc duyeân luïc nhaäp, luïc nhaäp duyeân xuùc, xuùc duyeân thoï, thoï duyeân aùi, aùi duyeân thuû, thuû duyeân höõu, höõu duyeân sinh, sinh duyeân laõo töû, saàu bi khoå öu naõo. Do nhaân aáy maø tích tuï taát caû noãi khoå lôùn nhö vaäy. Neáu caên baûn phieàn naõo khoâng khôûi leân thì taát caû möôøi hai nhaân duyeân ñeàu dieät. Ñoù laø khi voâ minh dieät thì haønh dieät, haønh dieät thì thöùc dieät, thöùc dieät thì danh saéc dieät, danh saéc dieät thì luïc nhaäp dieät, luïc nhaäp dieät thì xuùc dieät, xuùc dieät thì thoï dieät, thoï dieät thì aùi dieät, aùi dieät thì thuû dieät, thuû dieät thì höõu dieät, höõu dieät thì sinh dieät, sinh dieät thì laõo töû, saàu bi khoå öu naõo cuõng dieät. Hieåu roõ quaù trình sinh dieät nhö theá thì dieät ñöôïc caùc khoå naõo lôùn ñang tích tuï.” Trong baûy ngaøy ñeâm nhaäp ñònh, Ñöùc Phaät ñaõ quan saùt roõ veà lyù möôøi hai duyeân sinh. Vöøa ra khoûi chaùnh ñònh, Ngaøi lieàn noùi keä: Laéng loøng quaùn saùt caùc töôùng khoå Bieát roõ caùc phaùp coù nguyeân nhaân Neáu bieát töôùng khoå khoâng phaùt sinh
Töï nhieân taát caû aùi duïc döùt. Laéng loøng quaùn saùt aùi höõu vi Bieát phaùp höõu vi laø voâ cuøng Neáu bieát phaùp höõu vi khoâng sinh Töï nhieân tröø taát caû aùi duïc. Laéng loøng quan saùt nhaân duyeân sinh Bieát phaùp duyeân sinh laø voâ taän Neáu bieát duyeân sinh khoâng phaùt khôûi. Töï nhieân taát caû aùi duïc döùt. Laéng loøng quan saùt phaùp höõu laäu Môùi bieát phaùp höõu laäu voâ cuøng Neáu bieát phaùp höõu laäu khoâng sinh Töï nhieân taát caû aùi duïc döùt. Laéng loøng quan saùt phaùp nhö thò Bieát phaùp nhö thò laø khoâng sinh Nhö maët trôøi chieáu khaép theá gian Ñi ñöùng treân khoâng, khoâng trôû ngaïi. Laéng loøng quan saùt caùc töôùng khoå Bieát taát caû khoå ñeàu khoâng sinh Phaù tröø phieàn naõo chöùng Nieát-baøn Nhö Phaät haøng phuïc chuùng ma quaân. Noùi keä xong, Ñöùc Phaät laïi noùi tieáp: Neáu coù chuùng sinh naøo ñoaïn ñöôïc luaân hoài, bieát caùc phaùp saâu xa, thoâng toû taát caû ngoân töø vi dieäu, nhöõng ngöôøi nhö theá laø baäc Trí, Ta seõ vì nhöõng ngöôøi ñoù maø noùi, vì nhöõng ngöôøi aáy maø daïy cho hoï hieåu. Nay Ta ôû moät mình nôi nuùi röøng, nöông theo phaùp aáy ñeå tu haønh, tìm thaáy nieàm vui trong vieäc tu taäp. Theá Toân noùi xong beøn ñi ñöùng töï taïi khoâng gì raøng buoäc, khoâng thuyeát phaùp, cuõng khoâng coù yù ñònh seõ thuyeát phaùp. Baáy giôø vua trôøi cai quaûn coõi Ta-baø laø Ñaïi phaïm Thieân vöông bieát Theá Toân khoâng thuyeát phaùp cuõng khoâng coù yù ñònh thuyeát phaùp, lieàn suy nghó: “Nhö theá thì theá gian seõ bò hoaïi dieät! Vì sao? Vì Nhö Lai xuaát hieän ôû theá gian khaùc naøo nhö hoa Öu-ñaøm laâu laém môùi nôû
moät laàn. Nay Ñöùc Phaät khoâng thuyeát phaùp, töï vui vôùi phaùp mình vöøa ñaït, seõ khieán taát caû nhöõng keû tham duïc vui thích theo taø phaùp, khoâng ñöôïc giaùc ngoä, theá thì laøm sao theá gian khoâng bò huûy dieät? Ta nay phaûi töï thaân ñeán choã Ñöùc Phaät, heát loøng khuyeán thænh Ñöùc Phaät thuyeát phaùp ñoä sinh.” Nghó xong, Ñaïi phaïm Thieân vöông rôøi khoûi Phaïm giôùi trong khoaûnh khaéc thôøi gian co duoãi caùnh tay ñaõ ñeán choã Ñöùc Phaät, ñöùng tröôùc Ñöùc Phaät noùi keä: Ra ñôøi nöôùc Ma-giaø Baäc Voâ Caáu thuôû xöa Ñeàu môû cöûa Cam loä Thuyeát phaùp ñoä chuùng sinh. Ñöùc Theá Toân baûo: Phaùp cuûa Ta raát saâu xa khoù gaëp, khoù hieåu, neáu Ta voäi noùi ra chaéc seõ bò tieâu hoaïi. Vì sao? Vì taát caû nhöõng keû ham thích taø phaùp, nhöõng keû nhieàu tham duïc trong theá gian seõ khoâng öa thích nghe theo neân khoâng theå giaùc ngoä. Vì sao vaäy? Vì noäi taâm nhöõng keû tham duïc aáy luoân bò maøn ñen toái che laáp. Ñaïi Phaïm vöông thöa: Baïch Ñöùc Theá Toân, chuùng sinh ôû theá gian coù sinh coù laõo, coù ngöôøi caên tính thoâng minh lanh lôïi, coù ngöôøi caên tính keùm coûi chaäm luït hoaëc coù keû trung caên, töôùng maïo thì coù xaáu coù ñeïp nhöng cuõng coù ngöôøi deã caûm hoùa, nhöõng keû phaøm phu coù ít phieàn naõo traàn lao. Baïch Theá Toân, nhö loaøi hoa sen xanh hoaëc traéng sinh ra, phaùt trieån vaø taøn uùa trong nöôùc, coù hoa nhoâ leân khoûi maët nöôùc, coù hoa khoâng nhoâ leân khoûi maët nöôùc. Cuõng nhö theá, baïch Theá Toân, neáu Theá Toân khoâng vì muoân loaøi maø noùi phaùp vi dieäu thì hoï seõ ñeàu rôi vaøo caùc ñöôøng döõ. Cuùi xin Ñaáng Thieân Theä haõy ban phaùp baûo, haõy röôùi cam loä! Luùc aáy Ñöùc Theá Toân yeân laëng nhaän lôøi khuyeán thænh cuûa Ñaïi phaïm Thieân vöông. Ngaøi duøng Phaät nhaõn quaùn saùt chuùng sinh trong theá gian coù treû coù giaø, coù keû lôïi caên, coù ngöôøi ñoän caên, cho ñeán keû ôû baäc giöõa hoaëc baäc döôùi, dung maïo ñeïp xaáu, deã caûi hoùa hoaëc khoù caûi hoùa, coù keû ít phieàn naõo hoaëc raát ít phieàn naõo... roài Ngaøi tö duy:
“Vôùi caùc chuùng sinh aáy, neáu Ta khoâng giaûng noùi caùc phaùp vi dieäu thì hoï seõ khoâng bieát nguoàn goác cuûa khoå ñau, seõ deã rôi vaøo caùc ñöôøng döõ.” Sau khi quan saùt thaáy roõ nhö theá, Ñöùc Theá Toân khôûi taâm töø bi muoán giaûng noùi dieäu phaùp. Tröôùc heát Ngaøi noùi keä: Ta nay tuoân möa phaùp cam loä Thaám nhuaàn chuùng sinh, keû thích nghe Töø nay coõi ñôøi ñöôïc dieäu phaùp Neáu gaëp aùc ma khoâng quaûng dieãn. Khi aáy Ñaïi phaïm Thieân vöông nghe Ñöùc Phaät noùi keä, bieát roõ Ñöùc Phaät seõ giaûng noùi phaùp maàu neân trong loøng vui möøng khoân xieát, lieàn cuùi ñaàu ñaûnh leã chaân Phaät, nhieãu quanh Phaät ba voøng roài caùo lui. Baáy giôø Ñöùc Phaät suy nghó: “Ngöôøi naøo seõ ñöôïc nghe Ta giaûng dieäu phaùp tröôùc tieân?” Ngaøi beøn nhôù laïi: “Ngaøy tröôùc, Tieân nhaân A- la-naõ Ca-la-ma töøng cuùng döôøng vaø caàu chuùc cho Ta khi Ta ñi ngang qua nôi vò aáy ñang tu taäp. Vaäy Ta haõy ñeán thuyeát phaùp cho ngöôøi ñoù tröôùc.” Boãng coù vò Phaïm thieân ñeán baïch vôùi Phaät: Tieân nhaân A-la-naõ Ca-la-ma vaø caùc baïn oâng ñaõ maát vöøa ñuùng baûy ngaøy. Nghe lôøi aáy, Ñöùc Phaät lieàn caát tieáng than: Luaät voâ thöôøng ôû theá gian thaät ñaùng sôï. Ngaøi laïi nghó: “Nhöõng Tieân nhaân kia thaät baïc phöôùc, khoâng ñöôïc nghe chaùnh phaùp.” Luùc aáy Ñöùc Phaät laïi nhôù ñeán Loã-naïi-la Ca-la-ma töû cuõng ñaõ töøng cuùng döôøng vaø chuùc tuïng Ngaøi. Khi Phaät vöøa nghó ñeán ñoù boãng coù vò La-traù ñeán baïch Phaät: Loã-naïi-la Ca-la-ma Töû cuõng ñaõ qua ñôøi. Ñöùc Theá Toân nghe baùo lieàn than: Phaät phaùp khoù ñöôïc nghe, oâng ta thaät laø baïc phöôùc! Ñöùc Phaät laïi nghó ñeán naêm ngöôøi khi Phaät môùi rôøi vöông cung vaøo röøng tu khoå haïnh thì naêm ngöôøi aáy ñaõ tìm ñeán cuùng döôøng, giuùp ñôõ neân muoán thuyeát phaùp cho hoï tröôùc tieân. Luùc aáy Theá Toân duøng
Thieân nhaõn thanh tònh quaùn xem naêm ngöôøi ñoù hieän giôø ôû ñaâu, thì thaáy naêm ngöôøi ñang ôû vöôøn Loäc daõ, thuoäc nöôùc Ba-la-naïi. Ngaøi lieàn rôøi khoûi coäi Boà-ñeà ñi ñeán nôi aáy. Giöõa ñöôøng, Ñöùc Phaät gaëp moät vò Tieân nhaân teân OÂ-ba-nga ñang ñi ngöôïc chieàu. Vò aáy troâng thaáy Theá Toân thaân töôùng cao moät tröôïng saùu, thaân saéc vaøng choùi, töôùng thaät ñoan nghieâm ñaëc bieät, vöôït haún ngöôøi theá gian, ngaïc nhieân trong giaây laùt roài vò aáy noùi: Hôõi Ngaøi Cuø-ñaøm, Ngaøi coù thaân töôùng tuyeät ñeïp, trong saùng thanh tònh, toûa ra aùnh saùng nhö vaøng roøng, coõi ñôøi khoâng coù, do nguyeân nhaân gì Ngaøi xuaát gia? Tu taäp theo phaùp moân naøo? Ai laø thaày cuûa Ngaøi? Nay Ngaøi ñi veà ñaâu? Ñöùc Theá Toân lieàn noùi keä ñaùp: Ta tu khoâng coù thaày ÔÛ ñôøi khoâng baïn löõ Ngoä phaùp Chaùnh ñaúng giaùc Laø Thaày cuûa trôøi ngöôøi, Bieát caùc phaùp theá gian Khoâng nhieãm cuõng khoâng döùt Ñaày ñuû Nhaát thieát trí Haøng phuïc chuùng ma quaân. Tieân nhaân OÂ-ba-nga noùi: Thöa Cuø-ñaøm, neáu ñuùng nhö lôøi Ngaøi vöøa noùi thì ñoù chính laø quaû vò Phaät. Ñöùc Phaät noùi: Vì Ta ñaõ ngoä ñöôïc chaân lyù, caùc laäu hoaëc phieàn naõo ñeàu taän dieät, haøng phuïc ñöôïc caùc nghieäp chöôùng vaø toäi baùo neân coù hieäu laø Phaät. Tieân nhaân laïi hoûi: Thöa Cuø-ñaøm, nay Ngaøi ñi ñaâu? Ñöùc Phaät baûo: Ta ñeán thaønh Ba-la-naïi ñeå troåi leân tieáng troáng phaùp, chuyeån ñaïi phaùp luaân, nhöõng ñieàu maø ngöôøi ôû theá gian chöa töøng noùi, laïi cuõng giaûng noùi veà nhöõng lôøi daïy cuûa chö Phaät trong quaù khöù ñeå theá
gian bieát maø xa rôøi duïc voïng. Ñöùc Phaät noùi theá roài, Tieân nhaân OÂ-ba-nga ñaûnh leã Phaät vaø tieáp tuïc tuïc leân ñöôøng. Khi Ñöùc Phaät ñeán vöôøn Loäc daõ, naêm ñaïo só ôû ñaáy laø Saùi-theá-leâ- ca, Ma-hoäc-leâ-ca, Maït-hoäc-leâ-ca, Phöôïc-baùt-la-haï vaø Naõ-vó-baø-la-ña môùi vöøa taém röûa xong, thoa daàu leân thaân theå, doïn baøy thöùc aên vaø cuøng nhau ngoài chuaån bò thoï trai. Boãng naêm ngöôøi nhìn thaáy Ñöùc Theá Toân töø xa ñi ñeán, nhaän ra Ngaøi, ñeàu ngaïc nhieân, noùi vôùi nhau: Thaùi töû ñaõ tu khoå haïnh treân röøng mong thaønh Phaät nhöng roài thoaùi chí, nay laïi ñeán tìm chuùng ta. Chuùng ta cöù ngoài yeân ñöøng ñöùng leân ngheânh tieáp. Töø xa, Ñöùc Phaät ñaõ bieát thaùi ñoä cuûa hoï, nhöng Ngaøi vaãn ñieàm nhieân ñi tôùi, thaân hình Phaät söøng söõng nhö kim sôn, caùc töôùng toân quyù, an laønh hieän ra ñaày ñuû, uy ñöùc lôùn lao khoâng ai saùnh baèng. Naêm ngöôøi aáy thaáy Ñöùc Phaät ñeán gaàn vôùi oai ñöùc coøn taêng hôn tröôùc, taát caû ñeàu khoâng theå ngoài yeân, voäi ñöùng leân ngheânh tieáp. Naêm ngöôøi cuøng noùi: Laønh thay! Môøi Ngaøi ngoài. Roài thì keû doïn choã ngoài, ngöôøi thì laáy nöôùc röûa chaân, keû daâng aùo, ngöôøi chaép tay ñöùng haàu. Naêm ngöôøi haàu haï Ñöùc Phaät gioáng nhö luùc tröôùc. Ñöùc Theá Toân sau khi an toïa, ung dung noùi vôùi naêm ngöôøi: Naêm ngöôøi caùc oâng khi môùi nhìn thaáy Ta lieàn baøn vôùi nhau laø neân toû ra xem thöôøng Ta. Caùc oâng chaúng hieåu bieát gì caû! Caùc oâng ñeàu laø ngöôøi trong hoï cuûa Ta, phaûi nghe nhöõng lôøi Ta chæ daïy. Caùc oâng khoâng neân khinh maïng Nhö Lai. Vì sao? Neáu khinh maïng Nhö Lai seõ khoâng ñaït lôïi ích gì caû, maø sau naøy seõ maõi maõi gaëp khoå ñau. Naêm ngöôøi aáy baïch Phaät: Tröôùc kia Phaät laø ngöôøi coù uy nghi hôn heát trong ñôøi, laïi coù pheùp tu raát maàu nhieäm, sau tu khoå haïnh ñöôïc trí Voâ thöôïng vaø söï thanh tònh toái thaéng, thoâng ñaït dieäu phaùp. Luùc tröôùc Ngaøi thöôøng ñoäc cö tu taäp, nay Ngaøi tu taäp ôû nôi naøo? Ñöùc Phaät noùi:
Naøy naêm vò, neáu Ta nay nhaän taát caû ñoà cuùng döôøng, boá thí cuûa chuùng sinh nhöõng thöùc aên uoáng quyù giaù nhö chaùo söõa, aên uoáng xong thì taém röûa, thoa daàu thôm leân thaân theå, caùc caên trong saïch, thaân töôùng oai nghieâm ñeïp ñeõ, ngaém nhìn saéc daùng tröôùc sau raát laø töôi vui, nhö theá thì caùc oâng cho laø ñaõ thaáy Ta hay laø chaúng phaûi thaáy Ta? Saùi-theá-leâ-ca thöa: Ñuùng nhö vaäy. Luùc tröôùc naêm ngöôøi chuùng toâi thöôøng ñi khaát thöïc, luùc Ñöùc Theá Toân ñeán thì ba ngöôøi ñi khaát thöïc, coøn hai ngöôøi thì phuïc vuï Ngaøi, hoaëc hai ngöôøi ñi khaát thöïc thì ba ngöôøi phuïc vuï, luoân thay ñoåi phuïc vuï sieâng naêng khoâng moûi meät. Nhaân ñoù Ñöùc Phaät daïy: Coù hai ñieàu maø ngöôøi tu haønh khoâng ñöôïc laøm. Hai ñieàu ñoù laø gì? Ñoù laø taâm tham ñaém saéc duïc, aáy laø coäi nguoàn cuûa luaân hoài, chaúng phaûi laø phaùp cuûa baäc Thöôïng nhaân. Neáu coù ngöôøi naøo coù theå töï thaân giöõ ñoan chaùnh, tu taäp khoå haïnh, nhö theá ngöôøi aáy khoâng bò meâ chaáp vôùi caùc phaùp naêm uaån, ba ñoäc, duøng con maét trí tueä ñeå quan saùt thì döùt ñöôïc luaân hoài, lìa caû khoå vaø vui, ñi theo Trung ñaïo. Laïi phaûi tu taäp theo taùm con ñöôøng chaân chaùnh, ñoù laø Chaùnh kieán, Chaùnh tö duy, Chaùnh ngöõ, Chaùnh nghieäp, Chaùnh maïng, Chaùnh caàn, Chaùnh nieäm vaø Chaùnh ñònh thì seõ ñaït ñöôïc thaàn thoâng, chöùng quaû Nieát-baøn. Theo ñuùng neûo Trung ñaïo tu taäp seõ ñaït Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Nhöõng ñieàu ñoù Ta ñaõ thöïc hieän moät caùch ñaày ñuû, roát raùo. Baáy giôø Ñöùc Theá Toân laïi quan saùt thaáy naêm ngöôøi naøy coù theå thoï laõnh phaùp, lieàn baûo vôùi hoï: Ñaây laø Khoå, caùc oâng phaûi bieát. Naêm ngöôøi luùc aáy tö duy, duøng tueä nhaõn quaùn phaùp aáy, thaáy roõ trong ñôøi quaù khöù ñaõ töøng ñöôïc nghe thaáy, taâm Boà-ñeà phaùt sinh neân ñöôïc hieåu roõ hoaøn toaøn. Ñöùc Phaät laïi noùi: –Ñaây laø Taäp (Nguyeân nhaân gaây khoå), caùc oâng neân döùt tröø. Naêm ngöôøi laïi tö duy veà chaân lyù thöù hai naøy, duøng tueä nhaõn xem xeùt trong ñôøi quaù khöù ñeàu ñaõ töøng nghe thaáy, neân taâm Boà-ñeà
phaùt sinh vaø ñöôïc hieåu roõ. Ñöùc Phaät laïi daïy tieáp: Ñaây laø Dieät, chaân lyù maø caùc oâng caàn phaûi chöùng ngoä. Naêm ngöôøi suy nghó, duøng tueä nhaõn quan saùt chaân lyù aáy, thaáy trong quaù khöù ñaõ töøng nghe bieát, trí giaùc phaùt sinh neân ñöôïc hieåu roõ hoaøn toaøn. Cuoái cuøng Ñöùc Phaät daïy: Naøy caùc oâng, ñaây laø Ñaïo, töùc con ñöôøng ñöa ñeán giaûi thoaùt, maø caùc oâng caàn phaûi tu taäp. Naêm ngöôøi suy nghó, duøng tueä nhaõn xem xeùt con ñöôøng tu taäp aáy, cuõng thaáy trong ñôøi quaù khöù ñaõ töøng nghe bieát, do ñoù trí giaùc phaùt sinh neân ñöôïc lieãu ngoä. Ñöùc Theá Toân laïi daïy: Chaân lyù thöù nhaát laø Khoå, Ta ñaõ hieåu roõ. Taäp, nguyeân nhaân cuûa khoå, Ta ñaõ ñoaïn tröø. Dieät laø chaân lyù maø Ta ñaõ chöùng ngoä. Ñaïo laø nhöõng con ñöôøng Ta ñaõ tu taäp. Chính do phaùt hieän ra nhöõng chaân lyù aáy vaø tu taäp theo ñoù maø Ta ñaõ thaønh töïu ñöôïc Phaät ñaïo. Caùc oâng caàn phaûi hoïc taäp. Ta ñaõ bieát khoå, döùt tröø caùc nguyeân nhaân gaây khoå (Taäp), chöùng ñaït caûnh an vui (Dieät), baèng vieäc tu taäp theo nhöõng con ñöôøng chaân chính (Ñaïo). Neáu caùc oâng giaùc ngoä ñöôïc con ñöôøng chaân thaät cuûa Töù ñeá thì töï nhieân hieåu roõ lyù Trung ñaïo khoâng phieàn naõo, khoâng giaûi thoaùt, khoâng coù trí, khoâng coù tueä, khoâng coù Boà-ñeà, khoâng phaûi baát sinh, cuõng khoâng truï vaøo töôùng Sa-moân, Baø-la-moân cho ñeán caùc coõi Phaïm thieân, Ma, Trôøi, Ngöôøi, xa rôøi caùc töôûng ñieân ñaûo, taâm yù an vui, seõ chaéc chaén chöùng ñöôïc quaû Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Sau ñoù Ñöùc Phaät ñaõ ba löôït chuyeån phaùp luaân, giaûng noùi veà möôøi hai haønh, thì Toân giaû Caâu-ni döùt boû traàn caáu, ñaït ñöôïc phaùp nhaõn thanh tònh. Luùc aáy taùm vaïn trôøi, ngöôøi cuõng ñaït ñöôïc phaùp nhaõn thanh tònh. Sau khi ñaõ ngoä ñaïo, naêm vò aáy lieàn baïch Phaät: Chuùng con muoán xuaát gia tu theo Phaät phaùp, xin Ñöùc Phaät thöông maø chaáp nhaän.
Ñöùc Nhö Lai lieàn vui veû noùi: Hay laém! Caùc Tyø-kheo. Naêm ngöôøi lieàn töï caïo boû raâu toùc, maëc aùo ca-sa, trôû thaønh Sa- moân. Luùc ñoù Ñöùc Phaät daïy cho nhoùm cuûa Toân giaû Caâu-ni: Naøy caùc oâng, saéc uaån laø thöôøng hay voâ thöôøng, laø khoå hay khoâng phaûi khoå, laø khoâng hay phi khoâng, laø höõu ngaõ hay voâ ngaõ? Boán uaån kia: Thoï, töôûng, haønh, thöùc cuõng nhö vaäy chaêng? Toân giaû Caâu-ni thöa: Baïch Ñöùc Theá Toân, con xem xeùt naêm uaån: saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc ñeàu laø phaùp voâ thöôøng, khoå, khoâng, voâ ngaõ. Khi ñoù naêm vò Tyø-kheo nghe Ñöùc Phaät giaûng veà naêm uaån lieàn döùt ñöôïc caùc laäu vaø chöùng baäc Voâ hoïc (A-la-haùn). Ñöùc Phaät laïi noùi: Naøy caùc oâng, vieäc Ta laøm ñaõ xong, phaïm haïnh ñaõ troïn. Ta ñaõ döùt haún taùi sinh, maõi maõi khoâng coøn bò luaân hoài. Ta vaø caùc oâng laø saùu ngöôøi seõ laø phöôùc ñieàn ñeä nhaát ôû theá gian, ba ngoâi baùu ngaøy nay ñaõ ñuû. Khi Ñöùc Theá Toân noùi phaùp nhö theá, coù moät vò Daï-xoa teân laø Boà-ma beøn lôùn tieáng xöôùng leân: Hoâm nay ôû nöôùc Ba-la-naïi, trong vöôøn Loäc daõ, nôi ôû cuûa caùc Tieân nhaân, Ñöùc Phaät vì loøng töø maãn ñaõ ba laàn chuyeån Phaùp luaân, giaûng noùi Töù ñeá vaø Thaäp nhò haønh, vì ñem laïi lôïi ích cho caû coõi theá gian vaø xuaát theá gian, coõi Phaïm thieân, Ma giôùi, Trôøi, Ngöôøi, Sa-moân, Baø-la-moân. Luùc aáy boán vò Thieân vöông cuûa coõi Tam thaäp tam thieân vaø chö Thieân chuùng cuøng nhau truyeàn vang khieán caùc vò trôøi ôû coõi Phaïm thieân ñeàu nghe bieát roõ Theá Toân ñaõ ôû nöôùc Ba-la-naïi, trong vöôøn Loäc daõ, nôi ôû cuûa caùc Tieân nhaân ba laàn chuyeån phaùp luaân, Tam baûo ñaõ xuaát hieän ôû theá gian laøm lôïi laïc cho khaép trôøi ngöôøi cuøng caùc loaøi höõu tình. Khi ñoù ñaïi ñòa chaán ñoäng, khoâng trung röïc saùng, caùc vò Phaïm thieân, Ñeá Thích vaø chö Thieân... moãi vò ñeàu caàm caùc thöù traøng phan, baûo caùi ñoàng ñeán choã Phaät, tung xuoáng caùc loaïi thieân hoa vi dieäu nhö möa, troáng trôøi vang löøng, ca nhaïc ngôïi khen… ñeå cuùng döôøng Phaät.
Sau ñoù taát caû ñeàu vui möøng cung kính leã Phaät lui ra.