KINH PHAÄT THUYEÁT CHUÙNG HÖÙA-MA-ÑEÁ QUYEÅN 5
Baáy giôø Ma-haï-naüng-ma laïi ñeán cöûa thaønh phía Baéc lôùn tieáng hoûi: Ngöôøi naøo ôû ñaây thöùc maø canh gaùc? Cam Loä Phaïn vöông ñaùp: Ta ñang thöùc ôû ñaây. Ma-haï-naüng-ma noùi: Neáu thöùc lo canh gaùc thì seõ khoâng coù sô soùt. Noùi xong lieàn noùi keä: Sôï nguû nhö leo nuùi Nhö bôi treân soâng bieån Caån thaän phoøng hieåm nguy Bôùt nguû cuõng nhö theá. Ma-haï-naüng-ma noùi keä xong beøn ñi tuaàn ñeán caùc khu chôï, caùc con ñöôøng khaùc trong thaønh ñeå nhaéc nhôû quan quaân phaûi luoân thöùc ñeå lo vieäc canh gaùc vaø noùi keä: Phaûi laøm theo ñuùng leänh Noùi thaät chôù doái traù Nhaø vua baäc toái thöôïng Vaãn thöùc lo canh giöõ. Noùi xong keä thì trôøi cuõng vöøa saùng. Ma-haï-naüng-ma ñeán taâu vua Tònh Phaïn: Ñaõ qua moät ngaøy ñeâm, trong ngoaøi ñeàu yeân tònh khoâng coù sai soùt gì, xin beä haï ra leänh quan quaân doác söùc canh gaùc ñuû baûy ngaøy ñeâm, cho ñeán khi Thaùi töû leân ngoâi Chuyeån luaân. Canh phoøng nhö theá ñöôïc saùu ngaøy ñeâm. Baáy giôø vua coõi trôøi
Ñao-lôïi quan saùt thaáy Thaùi töû vaãn muoán xuaát gia neân noùi keä: Laønh thay Ñaïi Tröôïng Phu Ñaáng Maâu-ni hoï Thích Seõ lìa nôi cung aám Tìm ñeán nôi sôn daõ Haønh troïn saùu Ba-la Chöùng Baäc Voâ Thöôïng Trí Cöùu vôùt moïi chuùng sinh Ñeàu böôùc leân bôø giaùc. Luùc aáy Thaùi töû ñang vui vôùi caùc cung taàn, chôït nghó: “Ta nay coù ba vôï, laïi theâm saùu vaïn theå nöõ, nhöng khoâng coù con laïi ñi xuaát gia, e chuùng sinh cho raèng Thaùi töû Taát-ñaït-ña khoâng phaûi laø baäc Tröôïng phu.” Vì nghó nhö theá, Thaùi töû lieàn cho Da-du thoï thai. Roài vì caùc cung taàn, Thaùi töû giaûng noùi veà thuyeát duyeân sinh vaø söï luaân hoài: –Neáu khoâng thaáy ñöôïc chaân taâm thì khoâng theå naøo chaám döùt ñöôïc sinh töû luaân hoài, neân neáu coøn gaàn guõi soáng chung vôùi nöõ nhaân thì chaúng khaùc naøo ñi treân löûa, seõ gaëp ngay söï ñau khoå lôùn, do ñoù maø loøng ta ñaõ nhaøm chaùn muoán ñöôïc xa lìa. Thaùi töû vöøa noùi xong nhöõng lôøi aáy thì moät theå nöõ mieäng traøo nöôùc daõi, tay chaân muùa may, toùc tai roái loaïn ngaõ ra baát tænh, khieán caùc cung taàn raát sôï haõi. Thaùi töû thaáy theá caøng theâm thöông xoùt, than thôû: –Khoå thay, sao hình aûnh caùi cheát vaãn xaûy ra ôû ñaây! Vaø Ngaøi noùi keä: Boãng choác bieán hoaïi töôùng aùc sinh Tay chaân co giaät mieäng phun daõi Thaáy caûnh voâ thöôøng thaân khoå ñau Ta nay quyeát chí caàu giaûi thoaùt. Noùi keä xong, Thaùi töû quan saùt chuùng sinh, thaáy taát caû ñeàu khoâng coù töôùng chaéc thaät veà ngaõ, nhaân, chuùng sinh, thoï giaû, nhö vaøo röøng Thi-ñaø khoâng coù gì ñaùng yeâu thích, nhö loäi trong buøn laày chæ theâm dô baån, nhö nuoâi raén ñoäc chaúng coù ích gì. Vaïn vaät hö aûo nhö
aùnh chôùp, nhö giaác moäng, hoaëc nhö boït nöôùc, bò voâ minh che laáp maø chuùng sinh khoâng bieát. Khi aáy vua Tònh Phaïn noùi veà boán giaác moäng cuûa Ngaøi vöøa thaáy. Moät laø thaáy vaàng traêng ñang ñaày thì bò khuyeát, hai laø thaáy maët trôøi môùi moïc boãng laën ôû phöông Ñoâng, ba laø mô thaáy nhieàu ngöôøi to lôùn ñeán quyø laïy, boán laø thaáy mình vöøa cöôøi vöøa khoùc. Coâng chuùa Da-du-ñaø-la cuõng noùi veà taùm giaác moäng cuûa mình vöøa traûi qua. Moät laø thaáy hoï haøng ly taùn, hai laø thaáy toøa ngoài an laønh bò hö hoaïi, ba laø vaøng ngoïc ñeo nôi tay bò vôõ vaø rôi khoûi tay, boán laø thaáy raêng ruïng, naêm laø thaáy maùi toùc roái loaïn vaø xoõa xuoáng, saùu laø thaáy ñaùm maây kieát töôøng bay khoûi cung ñieän, baûy laø thaáy maët traêng troøn bò nguyeät thöïc che, taùm laø thaáy maët trôøi moïc leân chöa cao boãng laïi laën xuoáng ôû phöông Ñoâng. Thaùi töû thì nhôù ñeán naêm giaác moäng cuûa mình: Moät laø thaáy saøng toøa vöõng nhö nuùi Tu-di naèm ngoài töï taïi. Hai laø thaáy hai tay, tay traùi ñôõ bieån Ñoâng coøn tay phaûi ñôõ bieån Taây, hai chaân thaû chìm xuoáng treân bieån Nam. Ba laø thaáy caây coái hoa quaû vaø caùc loaïi thaûo döôïc moïc cao vuùt ñuïng tôùi trôøi. Boán laø thaáy nhieàu loaïi chim mình traéng ñaàu ñen cuøng nhieàu loaïi chim nhoû khaùc ñuû maøu ñuû saéc töø boán phöông bay ñeán tröôùc maët, roài hieän ra moät maøu leã döôùi chaân Thaùi töû. Naêm laø thaáy nhöõng taûng ñaù lôùn nôi nuùi cao ñi kinh haønh, vöøa ñi vöøa ngoaùi laïi nhö troâng chôø. Thaùi töû suy nghó nhöõng giaác mô aáy baùo hieäu chaéc chaén Ngaøi seõ xuaát gia vaø chöùng ñöôïc quaû ñaïi Boà-ñeà. Coâng chuùc Da-du-ñaø-la ñem taùm giaác moäng aáy noùi vôùi Thaùi töû vaø xin ngöôøi ñoaùn xem laønh döõ theá naøo. Thaùi töû baûo: Thaáy thaân toäc ly taùn laø doøng hoï taïm xa nhau luùc ñaàu, nhöng sau laïi ñoaøn tuï. Thaáy toøa ngoài an laønh bò hö ñoå töùc laø toøa naøy vaãn coøn y nhö xöa. Thaáy voøng ngoïc treân tay rôi xuoáng töùc laø thaáy noù vaãn coøn ôû treân caùnh tay naøng. Thaáy raêng ruïng töùc laø khoâng coù chieác naøo ruïng caû. Thaáy toùc roái buoâng xoõa laø do töøng thaáy toùc xoõa maø coù. Thaáy ñaùm maây laønh bay khoûi cung töùc laø ñieàm laønh vì Ta vaãn ôû trong cung. Thaáy traêng bò ngaên che nhöng traêng vaãn ôû treân trôøi, coù gì ngaên che ñaâu. Thaáy maët trôøi moïc roài laën xuoáng trôû laïi vì luùc aáy laø nöûa
ñeâm thì maët trôøi ñaâu ñaõ moïc. Vaäy nhöõng giaác moäng ñoù ñeàu laø moäng laønh khoâng coù gì phaûi lo ngaïi. Noùi roài Thaùi töû töï nghó: “Taùm giaác moäng aáy laø ñieàm öùng vôùi vieäc Ta seõ xuaát gia.” Ngaøi beøn noùi vôùi coâng chuùa: Ta vì muoán giaûi thoaùt cho taát caû chuùng sinh neân seõ ñi vaøo nuùi röøng vôùi chí nguyeän tìm cho ñöôïc phöông phaùp giaûi thoaùt, Nieát-baøn. Da-du-ñaø-la noùi: Nhö Thaùi töû coù chí aáy thì thieáp xin nguyeän ñi theo. Luùc aáy caùc vò Ñeá Thích vaø Phaïm thieân thöa vôùi Thaùi töû: Laønh thay! Mau xa nguõ duïc, rôøi khoûi cung ñieän, laøm saùng toû chaân töôùng, chöùng Nhaát thieát trí. Boà-taùt noùi vôùi Ñeá Thích: Naøy Kieàu-thi-ca, Ta ôû trong cung nhö hoå trong hang, chung quanh Ta coù boán ñaïo binh canh giöõ, caùc cöûa trong cung ñeàu khoùa chaët, treo chuoâng caûnh giaùc canh gaùc nghieâm nhaët, laøm theá naøo maø ra ñöôïc? Vò trôøi Ñeá Thích noùi vôùi Boà-taùt: Haõy nhôù laïi voâ soá kieáp trong quaù khöù, Ngaøi ñaõ tu taäp vôùi haïnh nguyeän laø muoán cöùu khoå cho chuùng sinh vaø giaûi thoaùt moïi loaøi trong theá gian. Noùi xong, boán vò Ñaïi thieân vöông duøng thaàn löïc khieán cho moïi vieäc khoâng coøn trôû ngaïi. Ñeá Thích lieàn hoùa ra moät chieác thang baùu roài baûo vôùi vua Daï-xoa laø Ban-töùc-ca: Hieän Boà-taùt ôû treân laàu cao, oâng neân duøng thang naøy ñeán nghinh tieáp Ngaøi. Vua Daï-xoa vaâng lôøi laøm theo. Boà-taùt xuoáng laàu, ñi tìm Sang- na ñeå truyeàn chuaån bò ngöïa toát. Thaáy Sang-na ñang nguû, lieàn noùi keä: Laønh thay! Sang-na, ngöôi mau daäy Haõy thaéng con ngöïa Ca-tha-ca Ñöa Ta vaøo nuùi tu Phaät ñaïo Mong ñöôïc chöùng quaû Voâ thöôïng giaùc. Sang-na tænh giaác ngoài daäy, chaép tay thöa Boà-taùt: Coù vieäc gì gaáp gaùp maø nöûa ñeâm Ngaøi laïi baûo thaàn mau thaéng
ngöïa ñeå ñi xa? Vaû laïi trong cung khoâng coù giaëc giaõ troäm cöôùp, cuõng khoâng coù naïn nöôùc löûa, sao phaûi voäi vaäy? Boà-taùt noùi: Ngöôi tröôùc giôø luoân ngoan ngoaõn, nay sao coù yù cöôõng laïi ta? Sang-na thöa: Giôø môùi nöûa ñeâm, trôøi coøn taêm toái, con sôï coù ñieàu baát traéc maø ñaéc toäi. Boà-taùt khoâng noùi, yeân laëng ñi veà höôùng chuoàng ngöïa. Vò vua trôøi Ñeá Thích caàm ñuoác daãn ñöôøng cho Thaùi töû ñi ñeán nôi, daét con ngöïa chuùa ra. Ngöïa coù veû sôï haõi, hai chaân giaãm xuoáng ñaát, Boà-taùt phaûi duøng ñoâi tay phöôùc ñöùc cuûa mình voã leân ñaàu ngöïa noùi: Naøy Ca-tha-ca, ngöôi coù duyeân vôùi Ta, neáu ngöôi ñöa Ta ñeán Tuyeát sôn tu haønh, sau naøy Ta chöùng ñöôïc quaû voâ thöôïng Boà-ñeà, truyeàn baù chaùnh phaùp cöùu ñoä chuùng sinh, ngöôi seõ ñöôïc phöôùc raát lôùn. Ca-tha-ca nghe lôøi neân ngoan ngoaõn ñöùng yeân. Khi ñoù coù boán vò Ñaïi Thieân töû: Vò thöù nhaát teân laø Caâu-la, vò thöù hai teân laø OÂ-ba- caâu-la, vò thöù ba teân Ba-caâu-noã, vò thöù tö teân Ba-la-noã-xaù-phöôïc-ñeá ñeán tröôùc Boà-taùt chaép tay cung kính thöa: Hoâm nay chuùng toâi bieát Boà-taùt xuaát gia tu haïnh Boà-ñeà, chuùng toâi nguyeän ñi theo baûo veä. Boà-taùt hoûi: Caùc oâng coù ñuû thaàn löïc sao? Vò Thieân vöông thöù nhaát noùi: Coù ñaát vöõng chaéc ñôõ Ngaøi ñi. Vò thöù hai noùi: Ñi bieån thì coù bieån lôùn soâng daøi ñôõ Ngaøi ñi. Vò thöù ba thöa: Taát caû ñoài nuùi ñeàu giuùp ngöôøi ñi. Vò thöù tö thöa: Coù ñaát lôùn nuùi ñoài vaø soâng bieån giuùp Ngaøi ra ñi maø khoâng meät moûi. Nghe theá, Boà-taùt duøng chaân ñaët nheï leân ñaát khieán ñaïi ñòa chaán ñoäng. Boán vò Thieân töû aáy sôï haõi, khoâng ngôø Boà-taùt laïi coù uy löïc lôùn
nhö theá, lo laéng laøm theá naøo ñeå saùm hoái taï loãi vôùi Boà-taùt. Baáy giôø Sang-na thaáy thaàn löïc Boà-taùt nhö theá lieàn daét ngöïa ñeán tröôùc Ngaøi. Caùc vò Thieân vöông uy ñöùc cuøng vôùi chö Long thaàn ñeàu toû ra buoàn baõ vì saép phaûi xa rôøi Boà-taùt, khoùc loùc laøm leä rôi töø khoâng trung xuoáng. Sang-na noùi: Sao khoâng thaáy maây maø coù nöôùc möa rôi? Boà-taùt ñaùp: Khoâng phaûi möa, vì Ta saép xuaát gia, neân chö Thieân caûm ñoäng maø rôi leä. Sang-na nghe vaäy lieàn cung kính chaép tay ñöùng haàu. Boà-taùt nghó ñeán coâng ñöùc lôùn lao cuûa Phaät phaùp ñoái vôùi chuùng sinh, laïi nghó ñeán aân saâu cuûa cha meï, neáu ra ñi maø khoâng giaõ töø hai baäc sinh thaønh thì seõ khoâng troøn ñaïo hieáu. Nghó theá Thaùi töû lieàn vaøo cung vaø thaáy phuï vöông ñang ngon giaác. Ngaøi theo phía phaûi ñi quanh giöôøng vua moät voøng, roài chaép tay thöa: Hoâm nay con vaøo nuùi Tuyeát tu haønh ñeå caàu ñaïo Voâ thöôïng nhaèm cöùu vôùt muoân loaøi khoûi sinh, giaø, beänh, cheát, ñeå hoï ñöôïc giaûi thoaùt hoaøn toaøn. Noùi xong Thaùi töû töø taï ra ñi. Coù vò thaân toäc teân Ma-haï-naüng-ma nhìn thaáy Thaùi töû saép ñi neân buoàn thöông than khoùc: Sao Ngaøi nôõ rôøi boû vöông cung maø ra ñi? Thaùi töû noùi: Ta vì lôïi ích taát caû chuùng sinh neân ñi tìm caàu Phaät quaû. Ma-haï-naüng-ma noùi: Vua ñaõ ra leänh cho chuùng thaàn luoân canh phoøng, ngaên khoâng ñeå Thaùi töû rôøi boû cung caám. Thaùi töû ñaùp: Töø xöa Ta ñaõ phaùt taâm Boà-ñeà, traûi qua ba ñaïi a-taêng-kyø kieáp tu muoân haïnh ñeå caàu giaùc ngoä, ñoä thoaùt chuùng sinh. Vöông cung naøy khoâng phaûi laø choã ôû cuûa Ta. Ma-haï-naüng-ma nghe theá caøng theâm thöông xoùt, khoùc than: Thaät laø ñau ñôùn! Nieàm hy voïng cuûa vua ta ñaõ khoâng thaønh roài, coù vò tröôûng töû maø laïi töø boû cung caám ra ñi tu haønh!
Luùc aáy coâng chuùa Da-du-ñaø-la nghe ñöôïc thì hoaûng sôï ñeán noãi hoân meâ, ngaõ laên ra ñaát, choác laùt tænh laïi, noùi vôùi Thaùi töû: Do duyeân côù naøo maø hoâm nay Ngaøi boû thieáp ra ñi? Caùc phu nhaân Ngu-nhaøn-ca, Maät-lyù-nga-nhaï cuøng caùc cung taàn ñeàu khoùc loùc chaïy ñeán taâu vua Tònh Phaïn: Thaùi töû boãng döng muoán rôøi cung leân choán nuùi röøng, nhö coù ma quyû xui khieán khoâng theå naøo ngaên caûn ñöôïc. Mong nhaø vua duøng uy quyeàn ñeå ngaên Thaùi töû laïi. Vua nghe taâu beøn muoán ñeán ngaên Thaùi töû. Khi aáy caùc vò Ñeá Thích vaø caùc vò Thieân vöông ñaõ ñoùn Thaùi töû ñi ra ngoaøi thaønh. Beân phaûi Boà-taùt laø vua coõi trôøi Saéc giôùi hieän töôùng uy nghi, beân traùi Boà- taùt laø vua coõi trôøi Duïc giôùi tay caàm traøng phan, phía tröôùc coù voâ soá chö Thieân taáu nhaïc daãn ñöôøng, laïi coù traêm ngaøn vò Thieân töû töø hö khoâng tung raûi caùc loaøi hoa, nhö hoa Öu-baùt-la, hoa Caâu-maãu-na, hoa Baïch Lieân vaø hoa Maïn-ñaø-la vaø röôùi caùc loaïi höông nhö traàm höông, maït höông, chieân-ñaøn höông vaø nhieàu loaïi y phuïc dieäu kyø. Coøn coù nhöõng vò Thieân töû ca muùa, haùt xöôùng, nhöõng vò Thieân töû tay naâng chaân ngöïa, chieâm ngöôõng Boà-taùt, choác laùt ñaõ ñeán nuùi Tuyeát, caùch thaønh Ca-tyø-la möôøi hai do-tuaàn. Baáy giôø, Ñeá Thích cuøng caùc vò Ñaïi Phaïm thieân chaép tay thöa: Chö Thieân chuùng toâi ñaõ phaùt taâm tinh taán hoä veä Boà-taùt ñeán ñöôïc Tuyeát sôn. Sau naøy, khi Boà-taùt chöùng ñöôïc Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc, xin Boà-taùt haõy thöông maø nhieáp thoï ñoä thoaùt chuùng toâi. Noùi xong chö Thieân ñöùng sang beân phaûi chaép tay cung kính chieâm ngöôõng Boà-taùt. Boà-taùt lieàn noùi keä: Ta ñaït ñaïo Toái thöôïng Choã chö Phaät ñaõ ñaït Seõ ñoä thoaùt caùc oâng Vaø taát caû höõu tình. Noùi keä xong, Thaùi töû côûi muõ vaø y phuïc trao cho Sang-na, baûo: Ngöôi haõy ñem y phuïc vaø ngöïa naøy veà taâu vôùi phuï vöông Ta raèng neáu Ta khoâng chöùng ñöôïc ñaïo Boà-ñeà thì Ta seõ khoâng bao giôø
trôû veà. Tieáp ñoù, Ngaøi noùi baøi keä: Ngöôi ñem maõ vöông vaø y phuïc Mau veà laïi nöôùc Ca-tyø-la Ta ñeán Tuyeát sôn tu phaïm haïnh Khoâng chöùng Boà-ñeà quyeát khoâng veà. Sang-na nghe baøi keä cuûa Thaùi töû xong thì buoàn baõ, khoùc thöa: Trong nuùi coù bieát bao nhieâu hoå baùo, sö töû vaø thuù döõ, moät mình Thaùi töû laøm sao ôû ñöôïc? Vaû laïi, nuùi röøng caây coái, gai goùc ñaát ñaù chaäp chuøng, laøm sao mai chieàu Thaùi töû ñi laïi noãi? Thaùi töû noùi: Naøy Sang-na, sao ngöôi meâ muoäi theá? Thaân cuûa chuùng sinh laø do nghieäp caûm maø ra, töù ñaïi hoøa hôïp tan lìa, khoå giaø beänh cheát khi ñaõ ñeán thaân thì sang heøn, giaøu ngheøo, giaø treû, oaùn thaân... ñeàu khoâng thoaùt khoûi leõ voâ thöôøng. Theá thì vì sao tu haønh laïi sôï nguy nan? Sang-na thöa: Chí tu haønh cuûa Thaùi töû laø nhö theá, nhöng khi con veà, nhaø vua thaáy con maø khoâng thaáy Thaùi töû chaéc seõ sinh ñau khoå, neáu vua laâm beänh thì laøm theá naøo? Thaùi töû noùi: Ta nay xuaát gia tu ñaïo Boà-ñeà, thöïc haønh boá thí, trì giôùi, nhaãn nhuïc, tinh taán, thieàn ñònh, trí tueä, thaønh töïu ñöôïc Thaäp löïc, Töù voâ sôû uùy... Chaúng leõ khoâng ñem laïi toát ñeïp cho cha meï sao? Thaùi töû noùi roài, chaép tay ñaûnh leã, sau ñoù tay caàm kieám gioáng nhö laù caây Öu-baùt-la töï caét toùc mình neùm leân hö khoâng vaø ñöôïc Ñeá Thích vaän thaàn löïc tieáp nhaän toùc aáy cuøng vôùi caùc vò Thieân töû ñem veà nôi cung trôøi Ñao-lôïi, nhö phaùp cuùng döôøng. Nôi Thaùi töû caét toùc veà sau naøy caùc vò Baø-la-moân, tröôûng giaû, cö só coù tín taâm ñaõ xaây thaùp phuïng thôø. Caét toùc xong, Thaùi töû hoûi Sang-na: YÙ ngöôi theá naøo, coù theå ôû laïi ñaây cuøng Ta tu haønh khoâng? Sang-na thöa: Khoâng coù pheùp cuûa vua, con ñaâu daùm ôû laïi.
Baáy giôø Boà-taùt duøng baøn tay uy löïc vaø traêm ngaøn phöôùc ñöùc cuûa mình voã leân ñaàu maõ vöông Ca-tha-ca nguyeän chuùc cho noù, roài cho Sang-na trôû veà thaønh Ca-tyø-la. Sang-na ñi baûy ngaøy ñeâm, ñeán canh hai ngaøy thöù baûy thì veà ñeán vöôøn hoa ngoaøi thaønh. Vua sai cung nhaân vaø quyeán thuoäc ñeán hoa vieân ngheânh tieáp. Ñeán nôi, chæ thaáy ngöïa maø khoâng thaáy Thaùi töû, caùc cung nhaân vaø quyeán thuoäc ñeàu aøo ñeán oâm coå ngöïa than khoùc. Ngöïa Ca-tha-ca nghe khoùc than, loøng nhôù Thaùi töû neân buoàn thöông chaûy nöôùc maét, roài quay ñaàu nhìn qua hai beân, giaây laùt ngaõ ra taét thôû. Nhôø vaøo tuùc duyeân, neân ngöïa sinh vaøo nhaø Baø-la-moân, coù ñöôïc lôïi caên, nheï nghieäp, thoâng minh saùng trí. Sau naøy khi Thaùi töû thaønh Phaät, vò Baø-la-moân aáy lieàn ñeán nghe phaùp roài chöùng ñöôïc voâ sinh nhaãn. Luùc aáy Boà-taùt suy nghó: “Nay Ta ñaõ caét toùc thaønh töôùng moät Sa-moân, nhöng laøm sao coù ñöôïc aùo ca-sa?” Cuøng thôøi aáy, ôû thaønh A- naäu-ba-ma coù moät tröôûng giaû hoï haøng ñoâng ñuùc, cuûa caûi voâ soá chaúng khaùc gì baäc Tyø-sa-moân. Nhaø oâng coù möôøi ngöôøi con ñeàu ñuû phöôùc töôùng ñoan nghieâm, coù trí tueä, thoâng minh lanh lôïi vaø ñeàu vui thích vôùi cuoäc soáng xuaát gia, tònh tu phaïm haïnh, nhôø quan saùt thaáy vaïn vaät voâ thöôøng neân chöùng ñaïo quaû Duyeân giaùc. Sau khi ngöôøi cha maát, ngöôøi meï coù loøng tin saâu saéc, may moät chieác aùo ca-sa cuùng cho caùc vò Bích chi. Moät ngöôøi con thöa vôùi meï: Con chaúng bao laâu nöõa seõ vaøo Nieát-baøn, nay con nhaän ca-sa naøy cuõng khoâng söû duïng. Caùch ñaây khoâng xa, coù Thaùi töû Taát-ñaït-ña laø con vua Tònh Phaïn, chaúng bao laâu nöõa seõ thaønh Baäc Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc. Nay haõy duøng ca-sa naøy cuùng döôøng Boà- taùt, nhôø ñoù meï seõ ñöôïc phöôùc quaû lôùn lao. Noùi xong, vò Bích chi lieàn vaän thaàn thoâng bay treân khoâng trung bieán ra maây, saám, chôùp, gioù möa, roài hoùa löûa töï thieâu thaân maø vieân tòch. Baáy giôø vò laõo maãu saép qua ñôøi, lieàn ñöa ca-sa cho moät ngöôøi con gaùi baûo coâ ta ñem daâng cuùng Boà-taùt, khoâng ngôø khi coâ ta ñeán döôùi moät boùng caây thì mang beänh maø maát. Tröôùc khi qua ñôøi coâ ta treo aùo ca-sa treân moät caønh caây roài vaùi vôùi thaàn caây:
Ca-sa naøy nhôø thaàn daâng cho Thaùi töû Taát-ñaït-ña, con vua Tònh Phaïn. Vua Ñeá Thích bieát vieäc ñoù lieàn hoùa thaân thaønh moät ngöôøi ñi saên ñeán laáy ca-sa. Khi thaáy Thaùi töû ñi ñeán, oâng lieàn maëc vaøo maø ngoài beân ñöôøng. Thaùi töû tôùi nôi thaáy theá hoûi: Anh laø thôï saên sao laïi maëc aùo ca-sa? Coù theå cho Ta bieát ñöôïc khoâng? Ngöôøi thôï saên noùi: –AÙo ca-sa naøy toâi cuõng khoâng thích maëc, nay muoán cho Ngaøi, nhöng sôï ngöôøi ta cöôùp ñoaït laøm haïi tính maïng Ngaøi thoâi. Boà-taùt noùi: Caû theá gian naøy ñeàu bieát Ta, ngöôi cöù taëng ca-sa cho Ta, ñöøng lo ngaïi. Ñeá Thích lieàn hieän nguyeân hình suïp laïy xuoáng chaân Boà-taùt vaø daâng chieác ca-sa. Boà-taùt maëc vaøo thaáy khoâng vöøa, Ñeá Thích thaáy theá trong loøng sinh nghi ngôø, nhöng uy thaàn cuûa Boà-taùt ñaõ khieán cho ca- sa lieàn vöøa vôùi cô theå. Chö Thieân ôû cung Ñao-lôïi lieàn cung kính cuùng döôøng. Veà sau, caùc vò tröôûng giaû Baø-la-moân ñaõ laäp thaùp mieáu phuïng thôø taïi choã aáy, thöôøng coù chö vò Tyø-kheo ñeán ñoù leã baùi. Luùc baáy giôø Boà-taùt vôùi uy nghi ñaày ñuû ñang caát böôùc treân ñöôøng, thì chôït thaáy moät Tieân nhaân teân Baø-lyù-nga-phöôïc saéc maëc buoàn baõ, ñang laáy tay töï vaû maët mình. Boà-taùt hoûi: Sao ngaøi laïi töï ñaùnh mình nhö theá? Vò Tieân nhaân ñaùp: Toâi ôû döôùi boùng caây Ña-la naøy, tröôùc ñaây caây luoân coù raát nhieàu hoa traùi, muøi vò thôm ngon, nay boãng nhieân trôû neân khoâ heùo khieán toâi phieàn naõo. Boà-taùt noùi: Tieân nhaân ôû ñaây laø ñeå tu haønh, sao laïi vì caây khoâ heùo maø sinh phieàn naõo? Tieân nhaân nghe qua taâm chôït tænh ngoä, troâng thaáy moät vò Boà-taùt saéc töôùng ñoan nghieâm, sinh loøng caûm meán nhìn ngaém maõi, roài leân tieáng hoûi:
Ngaøi coù phaûi laø vò Boà-taùt xuaát gia khoâng? Boà-taùt ñaùp: OÂng thaät coù caùi nhìn saùng suoát. Tieân nhaân Baø-lyù-nga-phöôïc lieàn tröø döùt nghi hoaëc, ñöôïc phaùp nhaõn thanh tònh, lieàn môøi Boà-taùt ngoài roài duøng hoa traùi ñuùng phaùp maø cuùng döôøng. Ñöôïc moät luùc, Boà-taùt hoûi Tieân nhaân: Thaønh Ca-tyø-la caùch ñaây bao xa? Tieân nhaân thöa: Töø ñaây ñeán ñoù möôøi hai do-tuaàn. Boà-taùt suy nghó: “Nôi ñaây caùch thaønh khoâng xa maáy, neáu ngöôøi trong hoï Thích tìm ñeán seõ gaây phieàn haø.” Nghó xong, Boà-taùt lieàn töø bieät Tieân nhaân, vöôït qua soâng Khaéc-giaø ñeán thaønh Vöông xaù. Baèng söï kheùo leùo, Thaùi töû haùi nhöõng chieác laù caây taïo neân chieác bình baùt oâm vaøo ngöôøi vaø ñi vaøo trong thaønh khaát thöïc. Luùc aáy vua Daân-di- sa-la ñang ngoài treân laàu cao nhìn ra xa thaáy Boà-taùt thaân töôùng ñoan nghieâm, uy nghi tòch tónh, mình maëc ca-sa, tay caàm bình baùt laàn löôït ñeán töøng nhaø khaát thöïc, vua lieàn khen: Trong thaønh cuûa ta khoâng ai coù daùng veû uy nghi nhö vò Bí-soâ naøy! OÂng ta quyeát khoâng phaûi xuaát thaân töø taàng lôùp bình daân hoaëc doøng hoï bình thöôøng maø laø doøng doõi vua chuùa boû ngoâi xuaát gia tu haønh nhaèm dieät tröø nghieäp aùc giöõ gìn tònh haïnh. Sau khi khaát thöïc xong, Boà-taùt ra khoûi thaønh ñi vaøo trong nuùi, ñeå baùt treân ñaát, ngoài yeân nhaäp ñònh tö duy: “Vua Daân-di-sa-la thaáy Ta tu haønh taát coù yù khaùc.” Cuøng luùc ñoù, nhaø vua ñang noùi vôùi caùc vò ñaïi thaàn: Ta ôû treân laàu nhìn ra thaáy moät vò Bí-soâ thaân töôùng ñoan nghieâm, uy nghi ñónh ñaït, chaéc khoâng phaûi thuoäc haøng thöù daân hay haï toäc, vaäy caùc ngöôi tìm xem vò aáy ôû ñaâu vaø baùo cho ta bieát. Vò söù giaû ñöôïc phaùi ñi ñeán vuøng nuùi gaëp vò Bí-soâ aáy ñang an nhieân tónh toïa. Quoác vöông nghe tin beøn töï ñeán nôi nhìn thaáy Boà-taùt, trong loøng vui möøng, lieàn noùi: Töôùng maïo cuûa Ngaøi thaät ñoan nghieâm maø laøm Bí-soâ thaät khoâng hôïp. Ta coù cung ñieän laàu gaùc, cung taàn myõ nöõ, laïi giaøu sang
toät baäc, ta seõ trao cho ngöôøi söû duïng, chôù laøm Bí-soâ. Ngöôøi teân hoï laø gì? Thuoäc doøng toäc naøo? Haõy noùi cho ta bieát. Boà-taùt ñaùp: Gaàn Tuyeát sôn coù thaønh Ca-tyø-la, phuï vöông cuûa toâi thuoäc doøng Saùt-ñeá-lôïi, teân laø Tònh Phaïn, ñang cai trò thaønh aáy. Toâi lìa boû ngoâi vua laø ñeå tìm ñaïo Boà-ñeà. Nhö keû ngu si tham lam thì duø cuûa caûi, chaâu baùu ñaày trong boán bieån vaãn coøn cho laø khoâng ñuû, gioáng nhö löûa ñoát cuûi khoâ, taâm tham aùi cuõng nhö vaäy. Taâu Ñaïi vöông, toâi xem söï giaøu sang laø oan gia, nhö raén ñoäc, laø nguoàn coäi cuûa öu saàu lo sôï. Thöa Ñaïi vöông, giaû söû gioù lôùn thoåi rung chuyeån taát caû caùc nuùi, nhöng nuùi Tu-di thì khoâng theå rung chuyeån ñöôïc. Giaû söû cuûa caûi chaâu baùu trong theá gian cuøng vôùi thaønh quaùch, vôï con, voi ngöïa, toâi tôù... coù theå laøm meâ loaïn taâm taát caû chuùng sinh, nhöng taâm toâi vaãn khoâng rung ñoäng, chæ coù Nieát-baøn, giaûi thoaùt môùi laø cöùu caùnh chaân thaät. Vua Daân-di-sa-la hoûi: Nay Ngaøi ôû ñaây laø muoán caàu ñieàu gì? Boà-taùt traû lôøi: Toâi chæ caàu tìm ñaïo quaû Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Vua thöa: Neáu Ngaøi ñaéc ñaïo xin haõy tieáp ñoä toâi tröôùc. Boà-taùt öng thuaän neân vua raát vui möøng maø trôû veà thaønh. Baáy giôø Boà-taùt ñeán ñænh nuùi Thöùu, beân söôøn nuùi coù caùc Tieân nhaân tu phaïm haïnh, coù vò coù theå ñöùng moät chaân trong suoát moät ngaøy. Nghe theá, Boà-taùt cuõng ñöùng moät chaân, nhöng suoát trong hai ngaøy. Moät Tieân nhaân khaùc laïi duøng loái khoå haïnh baèng caùch phôi mình döôùi aùnh naéng gay gaét cuûa maët trôøi vaø traûi qua suoát moät ngaøy. Boà-taùt cuõng laøm ñöôïc nhö vaäy nhöng ñeán nhöõng hai ngaøy. Caùc vò Tieân nhaân kia ñeàu kinh ngaïc, thaùn phuïc, hoï cho nhö theá môùi thaät söï laø tu haønh, nhö theá môùi thaät söï laø Ñaïi Sa-moân. Boà-taùt hoûi: Caùc ngöôøi tu haønh nhö theá ñeå caàu ñieàu gì? Caùc Tieân nhaân traû lôøi, coù ngöôøi thì muoán leân trôøi laøm Ñeá Thích, coù ngöôøi thì muoán laøm Phaïm thieân, coù ngöôøi laïi muoán hoùa
thaân trong coõi ma giôùi. Boà-taùt suy nghó: “Höôùng tu cuûa caùc ñaïo só naøy ñeàu laø taø ñaïo, khoâng phaûi höôùng maø Ta caàn tìm. Boån nguyeän cuûa Ta laø muoán chöùng ñaéc Phaät quaû ñeå ñem laïi an vui cho taát caû chuùng sinh, ñaïo cuûa hoï khoâng chaân chính, Ta phaûi rôøi xa hoï.”