ÑAÏI TRANG NGHIEÂM KINH LUAÄN QUYEÅN 6
CHÖÔNG 31
Neáu ngöôøi coù coâng ñöùc thaät söï môùi xöùng ñaùng thoï nhaän söï cuùng döôøng. Neáu thaät khoâng coù coâng ñöùc thì khoâng xöùng ñaùng thoï nhaän söï cuùng döôøng vôùi tín taâm cuûa ngöôøi. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, trong doøng hoï Caâu-sa coù vò vua teân Chaân-ñaøn-ca-nò-tra, ñaùnh deïp phía Ñoâng xöù Thieân truùc. Sau khi bình ñònh ñaát nöôùc naøy, nhaø vua trôû veà nöôùc trong vinh quang laãy löøng vaø phöôùc löïc traøn treà. Giöõa ñöôøng, ñi ngang qua xöù Bình baùc, ñoaøn quaân döøng chaân taïm nghæ. Luùc ñoù, ñieàu maø taâm nhaø vua öa thích chæ coù phaùp Phaät; phaùp Phaät chính laø chuoãi anh laïc trang söùc quyù baùu. ÔÛ choã nghæ chaân, nhaø vua troâng thaáy xa xa coù moät ngoâi thaùp, vua cho laø thaùp Phaät, beøn cuøng moät ngaøn ngöôøi haàu ñeán choã ngoâi thaùp. Khi coøn caùch ngoâi thaùp khoâng xa, nhaø vua cuøng moïi ngöôøi xuoáng ngöïa, ñi boä ñeán. Ngaøi ñoäi muõ baùu coõi trôøi ñeå trang söùc treân ñaàu, ñeán choã thaùp quy maïng ñaûnh leã, noùi keä: Ñaáng lìa duïc chöôùng keát Ñaày ñuû trí Nhaát thieát ÔÛ trong caùc Tieân thaùnh Toái thöôïng chaúng ai baèng Hay vì caùc chuùng sinh Laøm ngöôøi baïn khoâng môøi Tieáng khen khaép theá gian Ñöôïc ba coõi toân troïng. Döùt boû haún ba coõi Phaùp do Nhö Lai noùi Treân heát trong caùc luaän Phaù deïp caùc luaän taø Nay con quy maïng leã A-la-haùn chaân thaät. Luùc aáy vò vua kia cuùi ñaàu kính leã, vì nghó nhôù coâng ñöùc cuûa Nhö Lai, khi ñang ñaûnh leã, thì ngoâi thaùp boãng suïp ñoå gioáng nhö bò ngoïn cuoàng phong thoåi saäp vôõ vuïn. Nhaø vua troâng thaáy vieäc aáy raát ñoãi sôï haõi, thaéc maéc, beøn noùi: –Ngoâi thaùp naøy khoâng coù ai ñeán gaàn ñuïng chaïm, taïi sao töï nhieân laïi ngaõ xuoáng tan naùt nhö vaäy? Söï bieán ñoåi khaùc thöôøng nhö theá naøy chaéc chaén laø coù nguyeân nhaân. Vua lieàn noùi keä: Trôøi Ñeá Thích soáng laâu Cuõng toân troïng nhö theá Chaép tay leã thaùp Phaät Ñeàu khoâng coù töôùng khaùc.
Theá Toân ñaïi oai ñöùc
Ñaáng toân troïng toái cao
Phaïm thieân ñeán kính leã
Phaät cuõng khoâng töôùng khaùc.
Thaân con keùm hôn kia
Khoâng vì con maø hoaïi
Laø söùc chuù thuaät naøy
Laøm ra vì chaùn ñaïo.
Vua noùi keä xong, vì thaáy thaùp suïp ñoå neân taâm vaãn coøn kinh sôï, beøn noùi:
–Xin söï bieán ñoåi khaùc thöôøng naøy ñöøng ñem ñeán tai hoïa, maø haõy ñem ñeán ñieàu toát laønh, laøm cho caùc chuùng sinh ñöôïc an oån. Töø tröôùc ñeán nay toâi ñaõ naêm voùc saùt ñaát leã kính traêm ngaøn ngoâi thaùp, nhöng chöa bao giôø thaáy vieäc hö hoaïi, daàu chæ laø moät haït buïi rôi. Khoâng bieát hoâm nay sao coù söï bieán ñoåi khaùc thöôøng nhö vaäy. Hieän töôïng nhö theá naøy toâi chöa töøng thaáy!
Vua lieàn noùi keä:
Caùc trôøi, A-tu-la
Cuøng chieán ñaáu vôùi nhau
Muoán phaù hoaïi nöôùc naøy,
Maïng soáng toâi khoâng troïn
E raèng coù giaëc thuø
Muoán huûy hoaïi nöôùc toâi?
Khoâng ñao binh, maát muøa
Cuõng khoâng coù taät dòch
Chaúng phaûi caû theá gian
Saép coù tai hoïa chaêng?
Ñaây laø ñieàm xaáu aùc
Phaûi chaêng phaùp saép dieät?
Baáy giôø, ngöôøi daân soáng trong ngoâi laøng gaàn thaùp thaáy vua laáy laøm laï thaéc maéc laï, lieàn taâu vua:
–Xin ñaïi vöông bieát cho, ñaây khoâng phaûi laø ngoâi thaùp Phaät.
Roài hoï noùi keä:
Ni-kieàn raát ngu si
Taø kieán thieâu ñoát taâm
Ñaây laø thaùp cuûa hoï.
Vua vôùi taâm leã Phaät
Ñöùc thaùp naøy moûng manh
Laïi khoâng coù xaù-lôïi
Khoâng kham nhaän vua leã
Cho neân môùi vôõ vuïn.
Vua Ca-nò-tra sinh taâm kính tin gaáp boäi ñoái vôùi thaùp Phaät, toaøn thaân noåi oác, buoàn vui laãn loän, nöôùc maét tuoân traøo, noùi:
Vieäc naøy thaät phaûi theá
Toâi töôûng thaùp Phaät, leã
Neân phaùp phaûi hö hoaïi
Vaät naëng voi khoûe chôû
Löøa laøm sao chôû noåi.
Phaät daïy: ba haïng ngöôøi
Neân xaây thaùp thôø hoï
Ni-kieàn maát taø ñaïo
Khoâng neân xaây thaùp thôø.
Ni-kieàn töû baát tònh
Khoâng neân nhaän ta leã.
Khi thaùp naøy ñoå naùt
Phaùt ra tieáng ñoäng lôùn
Duï nhö thaùp Ña töû.
Phaät ñeán choã Ca-dieáp
Ca-dieáp leã chaân Ngaøi
Laø Ñaïo Sö cuûa con
Phaät Theá Toân cuûa con
Phaät baûo Ca-dieáp raèng:
Neáu khoâng phaûi La-haùn
Maø nhaän leã cuûa thaày
Ñaàu vôõ laøm baûy maûnh
Nay toâi nhaân thaùp naøy
Nghieäm lôøi Phaät raát ñuùng.
Nhö loaïi goã ñaù naøy khoâng coù taâm thöùc maø coøn laøm minh chöùng cho Ni-kieàn, nghieäm bieát mình chaúng phaûi Baäc Nhaát Thieát Trí.
Nhaø vua thaáy vieäc naøy roài, ôû tröôùc moïi ngöôøi vui möøng hôùn hôû, sinh loøng kính tin gaáp boäi, dung nhan vui töôi, noùi theá naøy:
–Nam-moâ Baø-giaø-baø, Baäc Thaày giaûi thoaùt, taát caû chuùng ta ñeàu toân kính. Phaät
Thích-ca Maâu-ni phaùt ra tieáng roáng Sö töû, daïy raèng: “Ngoaøi phaùp naøy ra, khoâng coù Samoân vaø Baø-la-moân”. Lôøi Phaät chaân thaät khoâng coù nhaàm laãn. Coù caùc chuùng sinh moät chaân, hai chaân, khoâng chaân, nhieàu chaân, coù saéc, khoâng saéc, coù töôûng, khoâng töôûng cho ñeán phi töôûng, phi phi töôûng… trong caùc loaøi chuùng sinh naøy chæ coù Nhö Lai laø Baäc toân quyù hôn heát. Toùm laïi, nhöõng ñieàu Phaät ñaõ daïy hoâm nay ñeàu theå hieän roõ raøng. Taát caû ngoaïi ñaïo ñeàu nhö caây coû, huoáng gì laø giaùo chuû Ni-kieàn Phuù-lan-na Ca-dieáp.
Vua noùi keä:
Ta laø vua coõi ngöôøi
Khoâng nhaän noåi ta leã
Huoáng gì vua Chuyeån luaân
Vua A-tu-la thaûy.
Hoâm nay ngoâi thaùp naøy
Nhö bò voi ñaàu ñaøn
Duøng oai löïc ñoâi chaân
Giaãm ñaïp laøm vôõ vuïn.
Thaân coù boán thöù kieát
Neân goïi Ni-kieàn-ñaø
Nhö ngöôøi xua ñöôïc noùng
Khi trôøi raát noùng böùc,
Teân goïi Ni-ñaø-giaø
Nhö Lai Phaät Theá Toân
Ñoaïn ñöôïc taát caû kieát
Thaät laø Ni-ñaø-giaø
Ño ñoù neân hoâm nay
Caùc ñeä töû Ni-kieàn
Vaø caùc trôøi, ngöôøi khaùc
Ñeàu neân cuùng döôøng Phaät.
Phaät thuoäc doøng trí tueä
Tieáng khen vang roäng khaép
Cho neân thaùp mieáu Ngaøi
Trôøi, Ngöôøi, A-tu-la
Moät khi ñeán kính leã
Khoâng coù söï, nghieâng ñoäng,
Nhö duøng caùnh con muoãi
Maø quaït nuùi Tu-di
Tuy doác heát söùc löïc
Nuùi khoâng heà dao ñoäng.
Theá neân, neáu ngöôøi muoán ñöôïc phöôùc ñöùc lôùn, haõy neân leã baùi thaùp mieáu Phaät.
CHÖÔNG 32
Neáu ngöôøi coù hoïc vaán, tuy ñaõ huûy giôùi haïnh, nhöng nhôø naêng löïc hoïc vaán neân coù theå ñaéc ñaïo. Vì yù nghóa naøy cho neân haõy sieâng naêng hoïc vaán. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù moät thaày Tyø-kheo hoïc roäng ôû choã vaéng veû. Luùc ñoù, coù moät quaû phuï thöôøng hay lui tôùi choã thaày Tyø-kheo ñeå nghe noùi phaùp. Daàn daø thaày Tyø-kheo hoïc roäng sinh taâm ñaém nhieãm baø quaû phuï. Vì coù taâm ñaém nhieãm cho neân caùc phaùp laønh daàn daàn yeáu keùm, vì bò caùc keát söû cuûa taâm phaøm phu sai khieán neân thaày Tyø-kheo theà heïn vôùi ngöôøi phuï nöõ. Baø ta noùi: –Neáu baây giôø thaày boû ñaïo, hoaøn tuïc, toâi seõ laøm vôï thaày. Luùc baáy giôø, thaày Tyø-kheo hoaøn tuïc, sau khi hoaøn tuïc, khoâng chòu ñöôïc söï khoå naõo cuûa theá gian neân thaân theå gaày oám khoâng bieát laøm ngheà gì ñeå sinh soáng. Thaày chöa bieát phaûi tìm caùch naøo laøm ít maø ñöôïc nhieàu tieàn, beøn suy nghó: “Baáy giôø ta phaûi tìm caùch naøo ñeå sinh soáng ñaây? Chæ coù caùch laø moå deâ möôùn laø ít toán coâng maø ñöôïc nhieàu lôïi”. Nghó nhö vaäy, chaøng ta beøn ñi tìm loø moå deâ. Vì taâm phaøm phu deã hö hoûng, neân gaây ra nghieäp naøy, chaøng ta lieàn keát baïn vôùi ngöôøi haøng thòt. Trong luùc oâng ñang baùn thòt, coù moät ñaïo só khaát thöïc voán quen bieát vôùi oâng thaày tu xuaát naøy, neân ñang ñi treân ñöôøng, ñaïo só tình côø gaëp oâng ta ñaàu toùc buø xuø, maëc aùo xanh, treân mình dính ñaày maùu gioáng nhö Dieâm-la, La-saùt, tay caàm caùi caân thòt cuõng ñeàu dính maùu. OÂng ta ñang caân thòt ñeå baùn cho ngöôøi. Ñaïo só thaáy nhö vaäy, thôû daøi: “Ñöùc Phaät daïy thaät ñuùng! Taâm phaøm phu lao chao khoâng ngöøng, raát deã ñoåi thay. Ngöôøi naøy tröôùc ñaây sieâng tu hoïc vaán, giöõ gìn giôùi caám, khoâng hieåu taïi sao hoâm nay boãng nhieân laïi laøm vieäc naøy?!” Nghó xong, vò ñaïo só lieàn noùi keä:
Neáu khoâng ñieàu ngöïa yù Buoâng lung gaây ñieàu aùc Taïi sao khoâng hoå theïn Lìa boû phaùp ñieàu phuïc. Oai nghi vaø cöû chæ Laøm ngöôøi thích ngaém nhìn Chim muoâng vaø caàm thuù Nhìn thaáy khoâng kinh sôï, Böôùc ñi sôï giaãm kieán Taâm töø thöông chuùng sinh Taâm Töø bi nhö theá Baáy giôø boû ñaâu roài? Taâm phaøm phu baát ñònh, chính tính caùch ñoù cuõng laø cuûa Sa-moân hay Baø-la-moân. Theá neân Ñöùc Nhö Lai khoâng y cöù vaøo hình töôùng, heã ngöôøi naøo chaân thaät ñöôïc ñeá lyù thì goïi laø Sa-moân vaø Baø-la-moân. Ñaïo só laïi noùi keä raèng: Voã ngöïc maø töï xöng Cho mình thaät Sa-moân Do hoï chaúng ñieàu taâm Neân laøm ñieàu aùc naøy. Vò ñaïo só suy nghó: “Baây giôø, ta phaûi laøm caùch naøo ñeå cho anh ta ñöôïc giaùc ngoä? Nhö lôøi Ñöùc Phaät daïy, neáu khi chæ daïy ngöôøi, tröôùc heát phaûi laøm cho ngöôøi aáy phaùt khôûi loøng tin thanh tònh ñoái vôùi boán phaùp khoâng theå hö hoaïi. Boán phaùp khoâng theå hö hoaïi naøy coù coâng naêng laøm cho chuùng sinh thaáy ñöôïc Töù ñeá. Ta seõ noùi cho anh ta nghe veà caên baûn cuûa söï taïo nghieäp”. Nghó xong, ñaïo só lieàn noùi: –OÂng caân raát gioûi. Ngöôøi baùn thòt suy nghó: “Thaày Tyø-kheo naøy ñaõ khoâng mua thòt, laïi sao laïi baûo ta caân raát gioûi?”. Nghó roài, anh ta lieàn noùi keä: Thaày chaéc vì thöông ta Ñeán gaëp cöùu giuùp ta Thaày Tyø-kheo nhö vaäy Lìa chôï laâu, theo phaùp Thaáy ta laøm vieäc aùc Neân ñeán muoán cöùu ñoä Thaät laø baäc Hieàn thaùnh Laøm lôïi ích cho ta. Noùi keä xong, ngöôøi baùn thòt nhôù laïi ngaøy xöa, luùc coøn laøm Tyø-kheo ñaõ gaây ra caùc nghieäp, anh ta nhôù laïi ñoaïn kinh ñaõ tuïng ngaøy tröôùc: “Khoå nhoùm do loãi cuûa duïc, vò cuûa duïc”. Suy nghó xong, oâng ta lieàn neùm caây caân ra xa rôi xuoáng ñaát, sinh taâm nhaøm chaùn ñoái vôùi sinh töû, noùi vôùi thaày Tyø-kheo kia baèng lôøi keä: Vò duïc vaø loãi duïc Thöù naøo laø nhieàu nhaát Toâi duøng daây taøm quyù
Naém giöõ caân trí tueä
Caân nhaéc vieäc nhö vaäy
Taâm ñaõ ñöôïc thoâng suoát
Khoâng thaáy noù coù lôïi
Chæ thaáy duïc coù haïi,
Theá neân hoâm nay toâi
Phaûi neân döùt boû duïc
Ñi ñeán nôi Taêng phöôøng
Xin xuaát gia trôû laïi.
Toâi vì laøm theo duïc
Thaân heøn haï khoå ñau
Tuy thaân ñang coøn soáng
Maø nhö ñoïa ñöôøng aùc.
Xöa kia toâi xuaát gia
Loïc nöôùc roài môùi uoáng
Thöông giöõ maïng chuùng sinh
Chaúng coù taâm gieát haïi
Ngaøy nay nhö quyû döõ
AÊn tinh huyeát cuûa ngöôøi
Nay toâi thích saùt haïi
Thoùi quen khoâng theå boû.
Laønh thay! Lôøi Phaät daïy,
Gaàn guõi vôùi ngöôøi duïc
Vieäc aùc naøo cuõng laøm
Nay toâi bò duïc sai
Suy taøn ñeán noãi naøy.
Ñaáng Nhaát Thieát Trí daïy
Toâi chöa thaáy Töù ñeá
Töø ngaøy nay trôû ñi
Khoâng bao giôø buoâng lung,
Lôøi Ñöùc Theá Toân daïy
Tröôùc laø ngöôøi buoâng lung
Giôø ñaây xin chaám döùt
Nhö traêng ra khoûi maây
Chieáu saùng caû theá gian
Vì vaäy nay toâi seõ
Chuyeân taâm giöõ giôùi caám.
Giaû söû löûa chaùy ñaàu
Chaùy luoân caû y phuïc
Toâi vaãn maõi tinh taán
Tu haønh phaùp ñieàu phuïc
Ñoaïn keát söû khoù tröø
Chaéc chaén ñöôïc vaéng laëng.
Giaû söû caét gaân maïch
Hình haøi bò heùo khoâ
Chöa thaáy lyù Töù ñeá
Thì khoâng heà ngöng nghæ
Tröôùc dieät oaùn keát söû
Ñöôïc quaû baùo, thi aân.
Luùc ñoù, thaày Tyø-kheo bieát roõ taâm nieäm cuûa oâng thaày tu xuaát, ngoïn löûa trí tueä ñaõ baét ñaàu nhen nhuùm, beøn noùi keä:
Giôø neáu oâng xuaát gia
AÉt seõ ñöôïc giaûi thoaùt
Ca-leâ vaø Taêng-kieàm
Cho ñeán Chaát-ña-la
Caùc thaày Tyø-kheo naøy
Ñeàu baûy laàn thoâi tu
Sau xuaát gia trôû laïi
Chöùng ñöôïc quaû La-haùn.
Giôùi cuûa Phaät Theá Toân
OÂng cuõng khoâng huûy phaïm
OÂng khoâng khôûi taø kieán
Laïi coù trí hoïc roäng
Kheùo sinh taâm chaùn lìa
Tu taäp vui vaéng laëng,
OÂng coù ñeøn hoïc roäng
Gioù keát söû ñaõ taét
Tu hoïc roäng trôû laïi
AÉt ñeán nôi voâ uùy.
Bò nöôùc keát cuoán troâi
Neân nöông tu ñònh löïc
Tu ñònh ñöôïc söùc maïnh
Thaáy keát söû roõ raøng.
Do oâng thöôøng tu taäp
Neân thích phaùp xuaát gia
Taâm gaàn coâng ñöùc laønh
Bò keát söû huûy hoaïi
Tu taäp theo chaùnh ñaïo
Duøng yù loaïi keát söû
Nhö voi ñöùt daây naøi
Muoán ñi ñaâu tuøy yù.
Ngay khi ñoù, ngöôøi baùn thòt lieàn döùt boû nghieäp xaáu, xuaát gia trôû laïi noã löïc sieâng tu, chöùng quaû A-la-haùn.
CHÖÔNG 33
Neáu muoán trang nghieâm nghieäp laønh khoâng loãi thì phaûi sieâng tu caùc vieäc laønh.
Toâi töøng nghe:
Thuôû xöa, coù moät ngöôøi laøm ruoäng thoâng minh saùng daï, oâng cuøng caùc baïn daãn nhau vaøo thaønh, thaáy coù moät ngöôøi dung maïo khoâi ngoâ tuaán tuù, y phuïc chænh teà, trang söùc baèng ngoïc ngaø chaâu baùu xinh ñeïp, coù nhieàu ngöôøi theo haàu, taát caû ñeàu trang söùc voøng vaøng loäng laãy. Ngöôøi laøm ruoäng thoâng minh noùi vôùi caùc baïn:
–Khoâng toát! Khoâng toát!
Caùc baïn noùi:
–Ngöôøi coù oai ñöùc khoâi ngoâ nhö vaäy raát ñaùng ñöôïc kính yeâu. Coù gì ñaâu maø baïn cho laø khoâng toát? Ngöôøi laøm ruoäng noùi:
–Toâi töï cho mình laø khoâng toát chöù khoâng phaûi cho raèng ngöôøi kia laø khoâng toát. Vì ñôøi tröôùc toâi khoâng laøm coâng ñöùc, khieán cho ngaøy nay phaûi chòu thaân ngheøo heøn naøy, khoâng coù oai ñöùc, chaúng ñöôïc ai toân kính. Neáu tröôùc toâi coù tu phöôùc thì laøm gì maø khoâng saùnh kòp vôùi ngöôøi naøy! Theá neân baây giôø toâi phaûi gaéng söùc laøm ñieàu laønh, chaéc chaén ñôøi töông lai toâi seõ vöôït hôn ngöôøi naøy.
OÂng lieàn noùi keä:
Ngöôøi kia khoâng buoâng lung
Laøm laønh ñöôïc phöôùc lôïi
Coøn toâi do buoâng lung
Khoâng tu caùc coâng ñöùc
Theá neân nay ngheøo heøn
Thaáp keùm khoâng oai theá.
Toâi töï traùch, töï theïn
Neân noùi mình khoâng toát.
Toâi töï quaùn saùt mình
Ngheøo cuøng raát ñaùng thöông
Bò keát söû doái löøa
Bò buoâng lung laøm haïi
Töø nay trôû veà sau
Sieâng tu thí, giôùi, ñònh
AÉt khieán ñôøi töông lai
Doøng hoï, quyeán thuoäc toát
Ñeïp ñeõ, coù oai ñöùc
Giaøu sang, nhieàu keû haàu
Caùc vieäc khoâng theå cheâ
Ngöôøi ñôøi ñeàu toân kính.
Ñöøng nhö thaân hieän taïi
Töï aên naên khoâng kòp
Taâm aùc laøm haïi toâi
Khi doái ñeán ngheøo heøn.
Taâm töï hoái töï traùch
Tu thieän ñöôïc vui söôùng
Neáu khi gaây nghieäp aùc
Caùc thieän ñeàu khoâng sinh
Neáu giöõ taâm tu thieän
Ñaày ñuû moïi ñieàu vui.
Lôøi theá gian khoâng ngoa
Baùo thieän, aùc khaùc nhau
Phaät daïy: taùm Chaùnh ñaïo
Ñöa ngöôøi ñeán Nieát-baøn
Neáu taâm tham taøi lôïi
Giaøu sang vaø vinh hoa
Mong caàu cho ñôøi sau
Khoâng khoûi naïn giaø suy.
Toâi seõ gaéng tinh chuyeân
Höôùng veà nôi voâ uùy
Ví nhö hoïa só say
Veõ ñuû caùc hình töôïng
Tænh roài bieát laø xaáu
Huûy boû, veõ böùc khaùc,
Vì ñôøi tröôùc ngu si
Taïo ra thaân xaáu naøy
Nay xin dieät nghieäp aùc
Mong baùo toát töông lai
Thaáy quaû baùo xaáu roài
Ngöôøi hieåu bieát töï traùch.
CHÖÔNG 34
Neáu nghe noùi veà ñieàu thieän, haõy neân suy gaãm, chaéc chaén ñöôïc lôïi ích. Cho neân ngöôøi hieåu bieát thöôøng neân laéng nghe vaø laõnh thoï phaùp laønh nhieäm maàu. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, trong nöôùc Xaù-veä, Ñöùc Phaät cuøng Toân giaû A-nan ñi treân caùch ñoàng roäng, ôû beân bôø ruoäng thaáy coù kho baùu ñöôïc choân giaáu, Ñöùc Phaät baûo A-nan: –Ñaây laø raén ñoäc. A-nan baïch Phaät: –Vaâng, ñaây laø raén raát ñoäc. Baáy giôø, coù moät ngöôøi noâng daân ñang caøy ruoäng, nghe Phaät baûo A-nan laø coù raén ñoäc, oâng ta suy nghó: “Ta seõ ñeán xem vì sao maø Sa-moân cho laø raén ñoäc”. Ngöôøi noâng daân ñi thaúng ñeán beân bôø ruoäng, thaáy coù khoái vaøng roøng, oâng ta noùi moät mình: –Caùi maø Sa-moân baûo laø raén ñoäc chính laø vaøng roøng! OÂng ta lieàn gom heát soá vaøng naøy ñem veà ñeå trong nhaø. Ngöôøi noâng daân naøy tröôùc ñaây raát ngheøo khoå, côm aên, aùo maëc hoaøn toaøn thieáu huït, nhôø ñöôïc soá vaøng naøy maø trôû neân giaøu coù, côm aùo dö daät. Nhaø vua tra xeùt nghi ngôø chuyeän oâng ta boãng nhieân giaøu to, baét troùi nhoát vaøo nguïc. Soá vaøng nhaët ñöôïc tröôùc ñaây, ngöôøi noâng daân naïp heát cho vua maø vaãn khoâng thoaùt khoûi toäi, seõ bò töû hình. OÂng ta than lôùn: –Raén ñoäc A-nan! Raén raát ñoäc Theá Toân! Ngöôøi chung quanh nghe ñöôïc, ñem taâu vua. Nhaø vua cho goïi ngöôøi aáy ñeán hoûi: –Vì sao ngöôi noùi raén ñoäc A-nan, raén raát ñoäc Theá Toân?
Ngöôøi noâng daân ñaùp:
–Hoâm ñoù, toâi ñang caøy ruoäng, nghe Ñöùc Phaät baûo A-nan: “Ñaây laø raén ñoäc”. A-nan
ñaùp: “Vaâng! Ñaây raén raát ñoäc”. Baây giôø toâi môùi hieåu roõ raèng ñuùng thaät laø raén ñoäc.
Ngöôøi noâng daân lieàn noùi keä:
Lôøi Phaät daïy: khoâng hai
Baûo raèng laø raén ñoäc
A-nan baïch Theá Toân
Thaät laø raén raát ñoäc.
Söùc maïnh cuûa raén ñoäc
Nay toâi môùi chöùng bieát
Ñoái vôùi Phaät Theá Toân
Caøng kính tin hôn nöõa.
Nay toâi gaëp nguy khoán
Cho neân nhaéc lôøi Phaät.
Noïc ñoäc cuûa raén ñoäc
Chæ chích vaøo moät ngöôøi
Hoï haøng vaø vôï con
Toâi trai vaø tôù gaùi
Taát caû khoâng khoå naõo
Chæ moät ngöôøi gaùnh chòu
Coøn noïc ñoäc tieàn cuûa
Lan khaép caû quyeán thuoäc.
Nay ñoái vôùi tieàn taøi
Cuøng hoï haøng thaân thích
Toâi coi nhö raén ñoäc
Ñang noåi côn giaän döõ.
Ngöôøi trí haõy mau lìa
Nhö traùnh con raén ñoäc
Haõy mau caàu xuaát gia
Ñi vaøo nôi röøng nuùi.
Ai ngöôøi coù trí tueä
Thaáy nghe vieäc theá naøy
Maø coøn ñaém tieàn cuûa
Meâ loaïn hoaëc taâm ngöôøi
Nhö toâi töôûng lôïi lôùn
Deø ñaâu bò khoå ñau.
Nhaø vua nghe keä xong, bieát roõ taâm nieäm ngöôøi noâng daân ñaõ tin hieåu saâu xa lôøi Ñöùc
Phaät daïy. Vua beøn noùi keä:
Nay ngöôi ñaõ kính tin
Ñaáng Ñaïi Tieân thöông xoùt
Lôøi Ngaøi noùi chaân thaät
Chöa töøng coù hai lôøi.
Cuûa choân giaáu tröôùc ñaây
Ta traû heát laïi ngöôi
Ta laïi ñem cuûa caûi
Caáp döôõng theâm cho ngöôi.
Kính tin Ñöùc Ñieàu Ngöï
Vì Thieän Theä noùi thaät
Ñöôïc Ñaïi Phaïm kính tin
Baït-leâ, A-tu-la,…
Thieân vöông vaø Ñeá Thích
Ta ñaây vaø caùc vua
Haøo toäc, Baø-la-moân,
Saùt-lôïi ôû trong thaønh
Ai cuõng ñeàu kính tin
Baäc tri kieán toân thaéng.
Vì cuøng nhau kính tin
Hieän taïi ñöôïc hoa baùo
Tin ñieàu ñaùng tin nhaát
Neân ñöôïc quaû baäc nhaát.
CHÖÔNG 35
Nhöõng ngöôøi mong caàu lôïi loäc coù luùc ñöôïc, coù luùc khoâng. Ngöôøi coù taâm laønh chaân thaät thì khoâng mong caàu maø töï ñöôïc lôïi ích chaân thaät. Coøn ngöôøi khoâng coù taâm laønh chaân thaät vì mong ñöôïc lôïi thì phaûi khôûi taâm laønh chaân thaät. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa coù moät vò vua. Khi aáy, con cuûa quan phuï töôùng sôùm maát cha, vì coøn thô daïi neân chöa ñöôïc nhaän quyeàn thöøa keá. Tieàn taøi ñaõ heát, laïi khoâng coù ngöôøi höôùng daãn yeát kieán nhaø vua, ñöùa beù soáng thaät ngheøo khoå. Ngöôøi con daàn daàn khoân lôùn, coù taøi phuï töôùng, trò daân, xöû ñoaùn, taát caû ñeàu gioûi. Tuoåi vöøa tröôûng thaønh, ñang tuoåi traùng nieân, thaân hình cao lôùn, söùc löïc maïnh meõ, taøi ngheä ñaày ñuû, anh ta suy nghó: “Hieän giôø ta quaù ngheøo khoå, bieát phaûi laøm gì ñaây? Ta laïi khoâng theå laøm nhöõng ngheà thaáp heøn ñöôïc. Ta thaät voâ phöôùc, coù ñuû taøi ngheä maø khoâng ñöôïc thi thoá, laïi khoâng sinh trong nhaø thaáp heøn!”. Anh ta noùi keä: Nghieäp ñeán bieán ñoåi ta Môùi ngheøo khoán nhö vaäy Ngheà nghieäp cuûa meï cha Nay khoâng choã söû duïng Coøn ngheà nghieäp thaáp heøn Chaúng phaûi vieäc ta laøm. Neáu ta khoâng phöôùc ñöùc Neân sinh nhaø thaáp heøn Tuy sinh nhaø giaøu sang Nhöng khoán khoå nhö theá. Ngheà heøn raát deã hoïc Nhöng ta khoâng theå laøm Neân laøm ngheà aên troäm
Khieán ngöôøi khoâng hay bieát? Hay laøm ngheà aên cöôùp Che giaáu ngöôøi khoâng bieát Hoâng buoäc hai oáng teân Vaø caàm kieám thaät beùn Boù chaân, tay naém cung Caùc thöù ñeàu ñaày ñuû Gioáng nhö con sö töû Chaúng bieát sôï laø gì. Noùi keä xong, ngöôøi con cuûa quan phuï töôùng suy nghó: “Neáu nhö ta cöôùp cuûa ôû nhöõng nôi khaùc seõ laøm cho nhöõng ngöôøi ñoù ngheøo thieáu, chi baèng ta ñeán cöôùp cuûa vua”. Nghó roài, anh ta leûn vaøo cung, ñeán choã vua naèm. Nhaø vua bieát coù keû cöôùp nhöng sôï khoâng daùm leân tieáng. Keû cöôùp laáy y phuïc cuûa nhaø vua vaø laáy caùc chuoãi ngoïc gom laïi moät choã. Luùc ñoù, caïnh ñaàu vua coù moät caùi bình nöôùc keá beân, laïi coù tro. Bò côn ñoùi khaùt eùp ngaët, teân cöôùp cho raèng tro laø ñöôøng maät neân boû vaøo nöôùc khuaáy ñeå uoáng. Uoáng no neâ xong môùi bieát ñoù laø tro. Anh ta nghó: “Tro coøn coù theå aên ñöôïc, huoáng laø nhöõng vaät khaùc. Ta thaø aên coû chöù sao laïi cöôùp? Toå tieân ta töø xöa ñeán nay ñaâu coù laøm ngheà naøy!”. Teân cöôùp lieàn boû laïi heát caùc vaät roài quay veà nhaø. Nhaø vua thaáy teân cöôùp ñi ra maø khoâng mang theo vaät gì beøn khen raèng: “Laønh thay!”, lieàn goïi ngöôøi aáy laïi hoûi: –Vì sao ngöôi ñaõ laáy caùc vaät naøy roài boû laïi maø ñi tay khoâng ra nhö theá? Chaøng trai taâu: –Taâu ñaïi vöông, cho pheùp toâi ñöôïc noùi. Chaøng lieàn noùi keä: Vì sao laøm phi lyù Chæ vì ñoùi khaùt thoâi Nhôø nöôùc tro no loøng Theá neân döùt taâm cöôùp. Nay bieát ñoùi khaùt naøy Deã tìm caùch ngaên döùt Toâi uoáng nöôùc tro roài Neùm bình xuoáng döôùi ñaát Sinh hoå theïn, aên naên Khoâng coøn gaây ñieàu aùc. Xin ñaïi vöông bieát cho Toâi chaúng phaûi thöôøng daân Laø con quan phuï töôùng Do caûnh nhaø cuøng khoán Neân leûn vaøo cung vua Maø laøm vieäc phi phaùp. Töø nay trôû veà sau Thöôøng muoán uoáng nöôùc tro AÊn coû ñeå nuoâi soáng Khoâng laøm vieäc troäm caép. Toå tieân, gia ñình toâi
Voán thuoäc nhaø leã giaùo
Thaø huûy boû thaân naøy
Khoâng queân lôøi daïy xöa.
Vua thaáy vieäc naøy, khen ngôïi laø ñieàu chöa töøng coù. Khen ngôïi con doøng chaùu gioáng chaân thaät khoâng luoáng doái. Tuy coù loãi nhöng kòp thôøi söûa ñoåi ngay.
Vua beøn noùi keä:
Ngheøo naøn laøm nhuït chí
Boû maát taâm hoå theïn
Ngöôøi thaáp heøn xaáu xa
Nhanh choùng gaây nghieäp aùc
Duøng moùc phaùp nhaø mình
Cheá ngöï voi laøm caøn
Ngöôi ñaõ töï neùn loøng
Khoâng traùi pheùp gia giaùo
Laøm theo haïnh ngöôøi hieàn
Noi theo göông cha ngöôi.
Nay ngöôi boû taâm si
Laøm ñöôïc vieäc khoù laøm
Ta raát laø vui möøng
Phong ngöôi laøm phuï töôùng.
Khoâng caàn xem xeùt laïi
Ta ñaõ thaáy haïnh ngöôi
Taâm vöõng, chí maïnh meõ
Coù trí tueä, naêng löïc
Nay ta bieát raát roõ
Vieäc naøy thaät khoù coù
Taøi naêng hôn cha ngöôi
Nhôø taâm laønh chaân thaät.
Theá neân ngöôøi hieåu bieát haõy laøm ñieàu chaân thaät, khoâng neân luoáng doái.
CHÖÔNG 36 Hieän taïi, keát söû tuy khoâng coøn sinh khôûi, nhöng neáu chöa döùt heát keát söû thì keát söû cuõng coù luùc seõ xuaát hieän trôû laïi. Nhö ñoå nöôùc laïnh vaøo nöôùc soâi. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù moät vò thaày vaø moät ngöôøi ñeä töû. Vaøo moät ngaøy muøa ñoâng trong caên thaát aám aùp, hai thaày troø thaáy coù moät ñoáng löûa maø khoâng thaáy ngoïn löûa vaø khoùi. Thaày baûo ñeä töû: –Con coù thaáy löûa naøy khoâng coù ngoïn löûa vaø khoùi chaêng? Ngöôøi ñeä töû thöa: –Thöa con coù thaáy. Vò thaày baûo: –Con boû cuûi khoâ vaøo thì khoùi seõ boác leân ngay.
Laïi noùi:
–Duøng mieäng thoåi thì ngoïn löûa seõ boác leân.
Vò thaày vì ñeä töû noùi keä:
Löûa khoâng ngoïn löûa, khoùi
Taâm töø quaùn baát tònh
Hieän taïi kieát khoâng sinh
Nhö löûa khoâng ngoïn, khoùi
Neáu löûa gaëp cuûi khoâ
Ngoïn, khoùi ñoàng thôøi sinh,
Löûa taâm gaëp nhaân duyeân
Khi gaëp aùc tri thöùc
Khoùi giaän töùc lieàn sinh
Neáu khi thaáy saéc ñeïp
Löûa tham duïc boác cao,
Theá neân haõy döùt boû
Ñaày ñuû ba thöù minh
Ñeå döùt tham, saân, si
Neân rieâng tu tinh taán.
Minh haïnh tuùc döùt taâm
Coù keát söû khoâng moïc
Duï nhö ñöôøng thöôøng ñi
Caùc loaïi coû khoâng moïc,
Tham duïc vaø giaän töùc
Chöa gaëp duyeân khoâng khôûi
Goác reã chöa nhoå boû
Gaëp duyeân laïi phaùt khôûi,
Duï nhö beänh soát reùt
Boán ngaøy môùi tôùi cöû
Coù luùc hai, ba ngaøy
Gaëp duyeân laïi taùi phaùt,
Gioáng nhö ñònh theá tuïc
Taïm neùn kieát khoâng khôûi
Hoaøn toaøn khoâng töôùng beänh.
Duï nhö reã caây ñoäc
Khoâng nhoå, töôïc laïi sinh
Nhö ngöôøi theïn toùc baïc
Caïo luoân caû toùc ñen
Caïo toùc chaúng bao laâu
Toùc baïc moïc trôû laïi
Khoâng döùt haún keát söû
Vieäc aáy cuõng nhö vaäy.
Duïc kieát vaø giaän töùc
Cöûa Giôùi haïnh ngaên caám
Ñoái trò aån khoâng khôûi
Khoâng gaây nghieäp thaân, mieäng,
Naïn voïng töôûng sinh daàn Sau, keát söû laïi khôûi Huûy phaïm caùc giôùi haïnh Tham ñaém naêm thöù duïc Nhö raén troán vaøo hang Boø ra lieàn caén ngöôøi. CHÖÔNG 37 Boá thí vì giaûi thoaùt chöù khoâng vì vaät chaát cuûa caûi. Neáu vì vaät chaát, cuûa caûi thì khoâng goïi laø boá thí. Neáu vì giaûi thoaùt thì chöùng ñöôïc voâ sinh vaø ñöôïc vui Nieát-baøn. Theá neân ngöôøi hieåu bieát vì mong caàu giaûi thoaùt maø thöïc haønh boá thí. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù ngöôøi ñaøn-vieät ñeán Taêng phöôøng môû hoäi. Vò ñaïo nhaân quen bieát vôùi ñaøn-vieät thöa vôùi vò Thöôïng toïa: –Hoâm nay ñaøn-vieät cuùng döôøng moät böõa aên ngon, mong thaày haõy vui loøng noùi phaùp cho ñaøn-vieät nghe. Vò Thöôïng toïa ñaõ chöùng ñöôïc ba Minh, saùu Thoâng vaø taùm phaùp Giaûi thoaùt, bieát roõ taâm ngöôøi khaùc, neân quaùn saùt saâu xa lyù do vì sao maø thieát hoäi naøy, beøn bieát chæ vì muoán coù lôïi loäc veà vaät chaát maø ngöôøi ñaøn-vieät môû hoäi naøy. Baáy giôø, Thöôïng toïa daïy ngöôøi ñaøn-vieät naøy veà noãi khoå trong ba ñöôøng aùc. Ngaøi noùi: –Laønh thay! Laønh thay! Ñaøn-vieät hoâm nay oâng ñaõ thieát trai cuùng döôøng raát ñuùng thôøi. Saéc, höông, myõ vò… taát caû ñeàu ñaày ñuû, raát laø thanh tònh, trong ba ñöôøng aùc oâng khoâng thieáu ñöôøng naøo. Baáy giôø, vò ñaïo nhaân quen bieát thöa vôùi Thöôïng toïa: –Vì sao Thöôïng toïa laïi chuù nguyeän cho oâng ta, trong ba ñöôøng aùc ñeàu khoâng thieáu ñöôøng naøo? Thöôïng toïa noùi vôùi vò ñaïo nhaân: –Tuy ta giaø caû, noùi phaùp nhaàm laãn, nhöng ñaøn-vieät naøy khoâng giöõ giôùi, bò keát söû sai khieán. Ta quaùn saùt taâm ñaøn-vieät neân môùi noùi lôøi aáy. Vò ñaøn-vieät naøy cuùng döôøng laø mong ñöôïc caùi vui duïc vaø cuûa baùu, suùc sinh. Thöôïng toïa noùi keä: Ngöôøi thí sinh choã naøo Cuûa caûi raát laø nhieàu Vì yû nhieàu tieàn cuûa Laøm sinh khôûi kieâu maïn. Kieâu maïn vöôït phaùp ñoä Keû phaøm phu muø toái Vì vöôït quaù phaùp ñoä Neân ñoïa ba ñöôøng aùc, ÔÛ trong ba ñöôøng aùc Gioáng nhö nhaø cöûa mình Neáu sinh leân trôøi, ngöôøi Gioáng nhö nhaø ôû taïm.
Neân giöõ giôùi, boá thí
Ñeàu höôûng vui Nieát-baøn
Giöõ giôùi ñöôïc sinh Thieân
Thí seõ ñuû caùc vaät.
Boá thí vì giaûi thoaùt
AÉt seõ heát khoå ñau
Thí nhö troàng ngoù sen
Hoa laù thaûy ñeàu ñöôïc
Reã sen cuõng aên ñöôïc.
Tu boá thí, giöõ giôùi
Gaàn guõi röøng giaûi thoaùt
Vui söôùng duï hoa, laù
Reã sen duï giaûi thoaùt
Theá neân tu giôùi, thí
AÉt phaûi vì giaûi thoaùt
Khoâng vì lôïi theá gian.
CHÖÔNG 38
Ñöôïc laøm thaân ngöôøi laø khoù, lìa khoûi caùc naïn cuõng laø khoù. Neáu ñaõ xa lìa caùc naïn, thöôøng phaûi noã löïc tinh taán. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa coù moät chuù beù nghe trong kinh daïy: “Nhö con ruøa muø gaëp boïng caây noåi, vieäc naøy raát khoù.” Moät hoâm, chuù beù ñuïc moät mieáng vaùn laøm thaønh caùi loã coù theå ñuùt ñaàu vaøo, roài vaát mieáng vaùn xuoáng ao. Chuù beù loäi trong ao, cuùi ñaàu, ngaång ñaàu nhöõng mong chui vaøo loã mieáng vaùn. Do nöôùc ñaåy, mieáng vaùn troâi lình bình cho neân khoâng theå chui vaøo loã ñöôïc. Chuù beù lieàn nghó: “Thaät laø chaùn gheùt! Khoù thay ñöôïc laøm thaân ngöôøi. Ñöùc Phaät duøng bieån roäng meânh moâng laøm ví duï. Boïng caây noåi nhoû quaù maø con ruøa laïi bò muø khoâng thaáy ñöôøng, laïi traêm naêm môùi troài leân moät laàn, raát khoù gaëp gôõ. Ta ñang ôû trong caùi ao nhoû maø caùi loã vaùn laïi lôùn, mình coøn coù hai maét ñaày ñuû vaäy maø haèng ngaøy nhoâ ñaàu caû traêm laàn maø coøn khoâng gaëp ñöôïc loã vaùn, huoáng gì con ruøa kia muø laøm sao gaëp ñöôïc loã vaùn.” Chuù beù noùi keä: Bieån caû raát roäng lôùn Boïng caây noåi laïi nhoû Ruøa traêm naêm môùi noåi Raát laø khoù gaëp ñöôïc. Nay ta trong ao nhoû Loã vaùn noåi laïi to Ñaàu luoân troài leân nöôùc Coøn khoâng gaëp loã vaùn Ruøa muø gaëp caây noåi Chui ñöôïc raát khoù thay! Töø ñöôøng aùc laøm ngöôøi Khoù ñöôïc cuõng nhö vaäy Nay ta ñöôïc thaân ngöôøi Phaûi neân ñöøng buoâng lung. Haèng sa soá Ñöùc Phaät Chöa töøng gaëp bao giôø Hoâm nay ñöôïc nghe nhaän Lôøi cuûa Phaät Theá Toân Phaùp maàu do Phaät noùi Con nhaát ñònh tu haønh, Neáu kheùo leùo tu taäp Söï cöùu giuùp raát roäng Chaúng ngöôøi laøm, mình ñöôïc Theá neân töï tinh taán. Neáu rôi vaøo taùm naïn Laøm sao thoaùt khoûi ra? Nghieäp theá gian ñeo ñuoåi Bò rôi vaøo ñöôøng aùc
Nay ta nay neân xa laùnh
Ñöôïc thoaùt nguïc ba coõi.
Neáu khoâng thoaùt nguïc naøy
Laøm sao ñöôïc giaûi thoaùt?
Bao nhieâu ñöôøng suùc sinh
Voâ löôïng kieáp laâu daøi
Ñòa nguïc vaø ngaï quyû
Taêm toái, khoå naõo ñaày
Neáu ta khoâng gaéng tu
Laøm sao ra khoûi ñöôïc
Caùc ñöôøng aùc hieåm naïn?
Ngaøy nay ñöôïc thaân ngöôøi
Khoâng ra khoûi meù khoå
Chaúng lìa nguïc ba coõi
Phaûi sieâng tu phöông tieän
AÉt lìa nguïc ba coõi
Nay con xin xuaát gia
AÉt seõ ñöôïc giaûi thoaùt.
CHÖÔNG 39
Tieàn taøi khoù xaû boû. Neáu ngöôøi hieåu bieát tu taäp boá thí chuùt ít, chôù coù yù khinh thöôøng hoï. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, ôû nöôùc Tu-hoøa-ña coù vò vua teân Taùt-ña-phuø. Moät hoâm, vua ñi saên tình côø gaëp moät ngoâi thaùp, lieàn cuùng döôøng ngoâi thaùp aáy naêm ñoàng tieàn. Coù moät ngöôøi Chieânñaø-la töø xa troâng thaáy khen raèng: –Laønh thay! Vua lieàn sai ngöôøi ñeán baét ngöôøi naøy ñem ñeán choã vua. Nhaø vua hoûi: –Coù phaûi ngöôi thaáy ta cuùng döôøng ít cho neân cheâ cöôøi phaûi khoâng? Ngöôøi Chieân-ñaø-la taâu: –Xin ñöøng laøm toâi sôï, roài toâi seõ noùi: Tröôùc ñaây toâi laø teân cöôùp ôû nhöõng ñoaïn ñöôøng nguy hieåm. Toâi baét ñöôïc moät ngöôøi, haén ta voäi vaøng naém baøn tay laïi. Toâi suy nghó: “Ngöôøi naøy naém chaët tay, chaéc laø coù tieàn vaøng”. Toâi baûo môû tay ra, nhöng ngöôøi aáy khoâng chòu. Toâi caàm cung teân ñeå doïa haén ta vaø baûo môû tay ra, nhöng haén cuõng döùt khoaùt khoâng chòu. Toâi lieàn giöông cung veà phía haén. Chæ vì tham cuûa cho neân haén bò baén cheát. Gieát ngöôøi naøy xong, toâi laáy ñöôïc moät ñoàng tieàn ñoàng. Haén thaø tieác moät ñoàng tieàn chöù khoâng tieác thaân maïng. Nay ñaïi vöông khoâng bò ai eùp buoäc maø cuùng döôøng naêm ñoàng tieàn vaøo thaùp Phaät, cho neân toâi khen ngôïi: “Laønh thay!” Ngöôøi Chieân-ñaø-la leàn noùi keä: Giöông chieác cung thaät cong Ñònh haïi maïng haén ta Haén thaø maát thaân maïng Khoâng chòu maát moät tieàn. Toâi thaáy nhö ngöôøi naøy Boû maïng, khoâng boû tieàn Cho neân baây giôø toâi Thaáy coù ngöôøi boû tieàn Sinh yù töôûng ít coù Ngôïi khen vieäc khoù laøm. Khoâng thaáy coù ñao cung EÙp buoäc ñaïi vöông ñaây Cuõng khoâng coù sôï haõi Töï yù boû khoù boû. Khoå tìm môùi coù tieàn Cho neân hoâm nay toâi Thaáy coù ngöôøi xaû cuûa Sinh taâm chöa töøng coù. Toâi töï thaáy vieäc aáy Khoå maáy cuõng khoâng boû Xin ñaïi vöông bieát cho Taâm sinh tham khoù xaû.
CHÖÔNG 40
Kheùo quaùn saùt vieäc mình laøm thì ngay luùc aáy coù loãi laàm nhöng sau chaéc chaén ñöôïc nhieàu lôïi ích. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù moät thaày Tyø-kheo thöôøng bò troäm caép. Moät hoâm, thaày Tyø-kheo ôû trong nhaø ñoùng chaët caùc cöûa laïi. Teân troäm laïi ñeán goõ cöûa goïi. Thaày Tyø-kheo ñaùp: –Moãi khi thaáy ngöôi, ta raát kinh sôï. Ngöôi haõy ñöa tay vaøo phía trong, ta seõ cho ngöôi ñoà ñaïc. Teân troäm lieàn ñöa tay vaøo beân trong cöûa, thaày Tyø-kheo lieàn duøng daây troùi chaët tay haén ta vaøo caây coät, roài môû cöûa caàm gaäy ñaùnh cho haén moät traän. Xong traän ñoøn ñaàu tieân, thaày Tyø-kheo noùi: –Quy y Phaät. Teân troäm vì sôï quaù, noùi theo: –Quy y Phaät. Thaày Tyø-kheo ñaùnh gaäy thöù hai, noùi: –Quy y Phaùp. Teân troäm sôï cheát neân laïi noùi: –Quy y Phaùp. Thaày Tyø-kheo ñaùnh laàn thöù ba, laïi noùi: –Quy y Taêng. Teân troäm sôï quaù, cho neân noùi: –Quy y Taêng. Haén suy nghó: “Ñaïo nhaân naøy chæ quy y coù maáy laàn chöù neáu nhieàu nöõa thì chaéc chaén ta seõ cheát, khoâng coøn nhìn thaáy coõi ñôøi naøy nöõa”. Thaày Tyø-kheo môû troùi cho teân troäm, teân troäm vì bò ñaùnh cho neân thaân theå ñau nhöùc. Laâu laém haén môùi ñöùng daäy ñöôïc vaø xin ñöôïc xuaát gia. Coù ngöôøi hoûi: –Tröôùc ñaây anh laøm aên cöôùp ñaõ gaây ra bieát bao nhieâu vieäc aùc, vì lyù do gì maø nay laïi xuaát gia tu ñaïo nhö theá? Teân troäm ñaùp: –Toâi cuõng ñaõ suy xeùt söï lôïi ích cuûa phaùp Phaät, roài môùi xuaát gia. Hoâm nay toâi ñöôïc gaëp Thieän tri thöùc laáy gaäy ñaäp cho ba traän, chæ coøn moät chuùt nöõa laø maïng soáng khoâng coøn. Ñöùc Nhö Lai Theá Toân ñuùng laø Baäc Nhaát Thieát Trí. Neáu ngaøi daïy cho caùc ñeä töû boán laàn quy y thì maïng toâi coi nhö chaám döùt. Ñöùc Phaät coù leõ töø xa thaáy roõ söï vieäc naøy neân Ngaøi daïy caùc thaày Tyø-kheo xuaát gia chæ ñaùnh keû troäm ba laàn, cho toâi khoûi cheát. Theá neân, Ñöùc Theá Toân chæ daïy coù ba quy y chöù khoâng daïy boán quy y. Ñöùc Phaät xoùt thöông toâi cho neân daïy ba quy maø khoâng daïy boán quy. Teân troäm lieàn noùi keä: Haún Baäc Nhaát Thieát Trí Vì loøng thöông xoùt toâi Neân noùi ba quy y Khoâng daïy boán quy y Vì ôû trong ba coõi Neân Phaät daïy: Ba quy Neáu Ngaøi daïy ñeán boán
Toâi coøn ñaâu quy y.
Nay, toâi thaät ñaùng thöông
Thaân maïng döùt lieàn ñoù
Toâi thaáy Phaät Theá Toân
Nhìn xa söï vieäc naøy.
Sinh taâm chöa töøng coù
Lieàn boû haún taâm cöôùp
Coù ngöôøi giaûi vieäc thoâ
Coù keû ngoä vieäc teá.
Ngöôøi thoâ ngoä vieäc thoâ
Keû teá ngoä vieäc teá
Do vì taâm toâi thoâ
Neân giaûi ngoä vieäc thoâ
Toâi thaáu roõ vieäc naøy
Vì theá xin xuaát gia.