Phaåm 82: PHAÄT PHAÙP Baáy giôø, Cuï thoï Thieän Hieän baïch Phaät: –Baïch Theá Toân, neáu caùc phaùp laønh naøy laø phaùp cuûa Boà-taùt thì nhöõng gì laø phaùp cuûa Phaät? Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, phaùp cuûa Boà-taùt cuõng laø phaùp cuûa Phaät. Nghóa laø chö Boà-taùt giaùc ngoä töôùng cuûa taát caû phaùp. Do ñaây maø chöùng ñaéc trí Nhaát thieát töôùng, ñoaïn haún taát caû taäp khí vaø töông tuïc. Neáu vôùi taát caû phaùp, ngay trong moät saùt-na töông öng vôùi dieäu tueä, khi ñaõ thò hieän chöùng Ñaúng giaùc roài, thì cuõng chöùng ñaéc quaû vò Giaùc ngoä cao toät. Naøy Thieän Hieän, ñoù goïi laø hai phaùp sai bieät cuûa Boà-taùt vaø Phaät. Gioáng nhö hai vò Thaùnh, maëc daàu caû hai laø Thaùnh nhöng coù söï sai khaùc cuûa tu haønh höôùng ñeán vaø truï quaû ñaõ chöùng. Vaäy phaùp maø thaønh töïu chaúng leõ khoâng sai khaùc! Nhö vaäy naøy Thieän Hieän, neáu trong ñöôøng tu khoâng giaùn ñoaïn haønh taát caû phaùp maø chöa thoaùt khoûi aùm chöôùng, chöa ñeán bôø beân kia, chöa ñöôïc töï taïi, chöa ñaéc quaû thì goïi laø Boà-taùt. Neáu trong ñaïo loä giaûi thoaùt, tu haønh taát caû phaùp vaø thoaùt khoûi aùm chöôùng, ñaõ tôùi bôø beân kia, ñaõ ñöôïc töï taïi, ñaõ ñöôïc chöùng quaû môùi goïi laø Phaät. Ñoù laø söï sai khaùc giöõa Phaät vaø Boà-taùt. Do quaû vò coù khaùc neân phaùp khoâng theå khoâng khaùc nhöng khoâng theå noùi taùnh cuûa phaùp coù khaùc. Cuï thoï Thieän Hieän laïi thöa: –Baïch Theá Toân, neáu töï töôùng cuûa taát caû phaùp ñeàu khoâng thì taïi sao trong caùi khoâng cuûa töï töôùng coù caùc söï sai khaùc. Noùi ñaây laø ñòa nguïc, ñaây laø baøng sinh, ñaây laø ngaï quyû, ñaây laø ngöôøi, ñaây laø trôøi, ñaây laø baäc Chuûng taùnh, ñaây laø baäc Ñeä baùt, ñaây laø Döï löu, ñaây laø Nhaát lai, ñaây laø Baát hoaøn, ñaây laø A-la-haùn, ñaây laø Ñoäc giaùc, ñaây laø Boà-taùt, ñaây laø Nhö Lai? Baïch Ñöùc Theá Toân, nhöõng chuùng sinh ñaõ noùi nhö vaäy thì khoâng theå ñaéc vaø nghieäp hoï taïo cuõng khoâng theå ñaéc. Neáu nghieäp ñaõ taïo, ñaõ khoâng theå ñaéc thì quaû Dò thuïc kia cuõng khoâng theå ñaéc. Ñöùc Phaät daïy Thieän Hieän: –Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy, nhö lôøi oâng noùi! Töï töôùng cuûa taát caû phaùp ñeàu khoâng, trong caùi khoâng cuûa töï töôùng thì höõu tình ñaõ khoâng coù nghieäp cuûa quaû Dò thuïc cuõng khoâng coù; trong caùi khoâng, khoâng coù töôùng sai khaùc. Nhöng caùc höõu tình ñoái vôùi lyù khoâng cuûa töï töôùng caùc phaùp laïi bieát khoâng nhö thaät, cho neân taïo ra caùc nghieäp hoaëc thieän hoaëc aùc. Taïo nghieäp thieän ñöôïc taêng tröôûng thì sinh trong trôøi, ngöôøi; taïo nghieäp aùc taêng tröôûng thì ñoïa trong ba ñöôøng aùc. Trong nghieäp thieän, ñoái vôùi nghieäp thieàn ñònh maø taïo taùc taêng tröôûng thì ñöôïc sinh vaøo coõi Saéc giôùi hoaëc Voâ saéc giôùi. Do nhaân duyeân naøy maø caùc Ñaïi Boà-taùt tu haønh Boá thí ba-la-maät-ña cho ñeán Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña; an truù trong phaùp khoâng beân trong cho ñeán phaùp khoâng khoâng taùnh töï taùnh; an truù trong chaân nhö cho ñeán caûnh giôùi chaúng theå nghó baøn; an truù trong Thaùnh ñeá khoå, taäp, dieät, ñaïo; tu haønh boán Nieäm truï cho ñeán taùm chi Thaùnh ñaïo; tu haønh boán Tónh löï, boán Voâ löôïng, boán Ñònh voâ saéc; tu haønh taùm Giaûi thoaùt cho ñeán möôøi Bieán xöù; tu haønh phaùp moân giaûi thoaùt Khoâng, Voâ töôùng, Voâ nguyeän; tu haønh baäc Cöïc hyû cho ñeán baäc Phaùp vaân; tu haønh taát caû phaùp moân Ñaø-la-ni, taát caû phaùp moân Tam-ma-ñòa; tu haønh naêm loaïi maét, saùu pheùp thaàn thoâng; tu haønh möôøi löïc cuûa Nhö Lai cho ñeán möôøi taùm phaùp Phaät baát coäng; tu haønh phaùp khoâng queân maát, taùnh luoân luoân xaû; tu haønh trí Nhaát thieát, trí Ñaïo töôùng, trí Nhaát thieát töôùng.
Naøy Thieän Hieän, caùc Ñaïi Boà-taùt ñoái vôùi taát caû phaùp phaàn Boà-ñeà nhö vaäy phaûi tu khoâng giaùn ñoaïn, khoâng thieáu khuyeát, phaûi laøm cho noù vieân maõn. Khi vieân maõn roài, thì coù theå phaùt sinh ñònh Kim cang duï, thaân caän, hoã trôï Boà-ñeà vaø chöùng ñaéc quaû vò Giaùc ngoä cao toät, laøm nhöõng vieäc lôïi ích cho caùc höõu tình, khoâng cho hö hoaïi. Vì khoâng hö hoaïi, neân caùc höõu tình thoaùt khoûi caùc khoå naõo trong sinh töû. Cuï thoï Thieän Hieän laïi baïch Phaät: –Baïch Theá Toân, Phaät ñaõ chöùng ñaéc quaû vò Giaùc ngoä cao toät roài thì coù bò sinh töû trong caùc coõi khoâng? Ñöùc Phaät daïy: –Khoâng! Cuï thoï Thieän Hieän laïi thöa: –Baïch Theá Toân, Phaät chöùng ñaéc quaû vò Giaùc ngoä cao toät roài coù nghieäp ñen, nghieäp traéng, nghieäp traéng ñen, nghieäp chaúng phaûi traéng ñen khoâng? Phaät daïy: –Khoâng! Cuï thoï Thieän Hieän thöa tieáp: –Baïch Theá Toân, neáu Phaät khoâng coøn sinh töû trong caùc thuù vaø taïo nghieäp sai khaùc, nhö vaäy taïi sao neâu ra ñaây laø ñòa nguïc, ñaây laø baøng sinh, ñaây laø ngaï quyû, ñaây laø trôøi, ñaây laø ngöôøi, ñaây laø baäc Chuûng taùnh, ñaây laø baäc Ñeä baùt, ñaây laø Döï löu, ñaây laø Nhaát lai, ñaây laø Baát hoaøn, ñaây laø A-la-haùn, ñaây laø Ñoäc giaùc, ñaây laø Boà-taùt, ñaây laø Nhö Lai? Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, caùc loaøi höõu tình coù töï bieát, töï töôùng cuûa caùc phaùp laø khoâng hay khoâng? Thieän Hieän thöa: –Baïch Theá Toân, khoâng! Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, neáu caùc höõu tình töï bieát töï töôùng cuûa caùc phaùp laø khoâng thì ñoái vôùi quaû vò Giaùc ngoä cao toät, caùc Ñaïi Boà-taùt khoâng caàn phaûi caàu chöùng maø phaûi duøng phöông tieän thieän xaûo cöùu caùc höõu tình ra khoûi ñöôøng aùc sinh töû. Vì caùc höõu tình khoâng bieát töï töôùng cuûa caùc phaùp ñeàu khoâng, neân môùi bò luaân hoài trong caùc coõi, chòu voâ löôïng khoå. Cho neân caùc Ñaïi Boà-taùt ñaõ nghe Phaät noùi veà töï töôùng cuûa caùc phaùp ñeàu khoâng roài nhöng vì muoán laøm lôïi ích cho caùc höõu tình maø caàu chöùng quaû vò Giaùc ngoä cao toät; duøng phöông tieän thöôïng xaûo cöùu vôùt caùc höõu tình khôûi sinh töû trong coõi aùc. Thieän Hieän neân bieát, caùc Ñaïi Boà-taùt thöôøng nghó nhö vaày: “Chaúng leõ taát caû phaùp thuaät coù töï töôùng cuõng gioáng nhö nhöõng söï chaáp tröôùc cuûa phaøm phu hay sao? Vì do hoï phaân bieät ñieân ñaûo, neân trong caùi khoâng thaät coù maø sinh voïng töôûng thaät coù; nghóa laø, trong voâ ngaõ maø sinh voïng töôûng coù ngaõ, trong khoâng tình maø sinh voïng töôûng höõu tình; noùi roäng cho ñeán trong khoâng coù ngöôøi thaáy maø töôûng coù ngöôøi thaáy, trong khoâng coù saéc maø töôûng coù saéc, trong khoâng coù thoï, töôûng, haønh, thöùc maø töôûng laø coù thoï, töôûng, haønh, thöùc; cho ñeán trong taát caû phaùp höõu vi thì söùc phaân bieät, hö voïng, ñieân ñaûo caøng lôùn. Caùi khoâng thaät cho laø thaät, chaúng coù chaáp laø coù; do ñaây maø taïo ra thaân, khaåu, yù nghieäp; khoâng theå giaûi thoaùt ra khoûi sinh töû trong ñöôøng aùc. Ta neân cöùu vôùt ñeå chuùng ñöôïc giaûi thoaùt.” Nghó nhö vaäy roài, Ñaïi Boà-taùt haønh Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa, laáy caùc phaùp laønh maø giaùo hoùa hoï, khoâng ñi ngöôïc vôùi söï tu haønh cuûa caùc haïnh Boà-taùt vaø daàn daàn vieân maõn tö löông Boà-ñeà. Tö löông Boà-ñeà ñaõ vieân maõn roài, thì chöùng ñaéc quaû vò Giaùc
ngoä cao toät. Chöùng Boà-ñeà roài nhöng vì caùc höõu tình maø giaûng noùi, môû baøy phaân bieät, thieát laäp veà söï thaät cuûa boán Thaùnh ñeá. Noùi ñaây laø Thaùnh ñeá khoå, noùi ñaây laø Thaùnh ñeá taäp, ñaây laø Thaùnh ñeá dieät, ñaây laø con ñöôøng ñi ñeán Thaùnh ñeá dieät. Laïi ñem taát caû phaùp phaàn Boà-ñeà vaø duøng trí thoâng ñaït maø thaâu nhieáp taát caû trong boán Thaùnh ñeá. Laïi nöông vaøo taát caû phaùp phaàn Boà-ñeà, duøng trí vi dieäu thi haønh xaây döïng Phaät, Phaùp, Taêng baûo. Nhôø ba ngoâi baùu naøy xuaát hieän treân theá gian, laøm cho caùc loaøi höõu tình giaûi thoaùt sinh töû. Neáu caùc höõu tình khoâng quy y tin töôûng Phaät, Phaùp, Taêng baûo, seõ taïo ra caùc nghieäp aùc, bò luaân hoài trong caùc neûo, chòu voâ löôïng khoå. Cho neân phaûi quy y Phaät, Phaùp, Taêng baûo. Cuï thoï Thieän Hieän laïi baïch Phaät: –Baïch Theá Toân, vì nhôø Thaùnh ñeá khoå, taäp, dieät, ñaïo maø caùc loaøi höõu tình ñöôïc nhaäp Nieát-baøn; vì nhôø Thaùnh trí khoå, taäp, dieät, ñaïo maø caùc loaøi höõu tình ñöôïc Nieát-baøn. Ñöùc Phaät daïy: –Naøy Thieän hieän, chaúng phaûi do Thaùnh ñeá khoå, taäp, dieät, ñaïo maø caùc loaøi höõu tình nhaäp Nieát-baøn; chaúng phaûi do Thaùnh trí khoå, taäp, dieät, ñaïo maø caùc höõu tình nhaäp Nieát- baøn. Naøy Thieän Hieän, Ta noùi taùnh bình ñaúng cuûa boán Thaùnh ñeá töùc laø Nieát-baøn. Nhö vaäy Nieát-baøn khoâng do Khoå, taäp, dieät, ñaïo ñeá maø ñöôïc, khoâng do Khoå, taäp, dieät, ñaïo trí maø ñöôïc, chæ do Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña chöùng taùnh bình ñaúng môùi goïi laø ñöôïc Nieát-baøn. Cuï thoï Thieän Hieän thöa: –Baïch Theá Toân, nhöõng gì goïi laø taùnh bình ñaúng Khoå, taäp, dieät, ñaïo? Ñöùc Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, ñoái vôùi nôi naøo khoâng coù Khoå, taäp, dieät, ñaïo ñeá; khoâng coù Khoå, taäp, dieät, ñaïo trí thì goïi laø taùnh bình ñaúng cuûa boán Thaùnh ñeá. Taùnh bình ñaúng naøy töùc laø boán Thaùnh ñeá. Noù goàm taát caû chaân nhö, phaùp giôùi, phaùp taùnh, taùnh khoâng hö voïng, taùnh chaúng ñoåi khaùc, taùnh bình ñaúng, taùnh ly sinh, phaùp ñònh, phaùp truï, thaät teá, caûnh giôùi hö khoâng, caûnh giôùi chaúng nghó baøn, Phaät xuaát hieän ôû ñôøi hoaëc khoâng xuaát hieän ôû ñôøi; thì taùnh töôùng aáy vaãn thöôøng truï, khoâng hö hoaïi, khoâng bieán ñoåi. Nhö vaäy goïi laø tính bình ñaúng cuûa Khoå, taäp, dieät, ñaïo. Caùc Ñaïi Boà-taùt khi haønh Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa, laø coù yù muoán hieåu roõ taùnh bình ñaúng cuûa boán Thaùnh ñeá. Neáu ñaõ bieát taùnh bình ñaúng cuûa boán Thaùnh ñeá naøy roài thì goïi laø bieát roõ nhaân chaùnh veà taát caû Thaùnh ñeá seõ mau chöùng quaû vò Giaùc ngoä cao toät. Cuï thoï Thieän Hieän laïi thöa: –Baïch Theá Toân, vì sao Ñaïi Boà-taùt khi haønh Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa laïi muoán giaùc ngoä taùnh bình ñaúng cuûa boán Thaùnh ñeá naøy neân haønh Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa? Neáu moät khi bieát roõ taùnh bình ñaúng cuûa boán Thaùnh ñeá naøy, goïi laø giaùc ngoä chaân chaùnh veà taát caû Thaùnh ñeá, thì seõ khoâng rôi vaøo ñòa vò Thanh vaên, Ñoäc giaùc maø nhaäp vaøo Chaùnh taùnh ly sinh cuûa Boà-taùt? Ñöùc Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, caùc Ñaïi Boà-taùt khi haønh Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa, khoâng coù moät phaùp nhoû naøo maø khoâng thaáy nhö thaät. Khi thaáy bieát nhö thaät, veà taát caû caùc phaùp thì ñoái vôùi taát caû phaùp ñeàu khoâng choã ñaéc, vôùi taát caû phaùp khoâng choã ñaéc ñuùng nhö thaät thaáy, thì taát caû phaùp cuõng ñeàu khoâng. Nghóa laø nhö thaät thaáy bieát caùc phaùp ñöôïc thaâu nhieáp hay khoâng thaâu nhieáp trong boán Ñeá ñeàu laø khoâng. Khi thaáy nhö vaäy, thì coù theå nhaäp vaøo Chaùnh taùnh ly sinh cuûa Boà-taùt. Do nhaäp vaøo Chaùnh taùnh ly sinh cuûa Boà-taùt neân
truï ñöôïc trong baäc Chuûng taùnh cuûa Boà-taùt. Truï trong baäc Chuûng taùnh cuûa Boà-taùt roài, thì nhaát ñònh khoâng töø ñænh cao rôi xuoáng. Neáu töø cao rôi xuoáng thì seõ rôi vaøo ñòa vò Thanh vaên hoaëc Ñoäc giaùc. Caùc Ñaïi Boà-taùt aáy, an truï trong baäc Chuûng taùnh cuûa Boà-taùt maø phaùt sinh boán Tónh löï, boán Voâ löôïng, boán Ñònh voâ saéc. Caùc Ñaïi Boà-taùt aáy an truï trong ñòa Xa- ma-tha lieàn coù theå quyeát ñoaùn, choïn löïa taùnh cuûa taát caû phaùp vaø töø ñoù giaùc ngoä lyù cuûa boán Thaùnh ñeá. Baây giôø, maëc daàu Boà-taùt bieát hoaøn toaøn caùc khoå nhöng taâm khoâng sinh chaáp vaøo Khoå; maëc daàu ñoaïn tröø haún taäp nhöng khoâng khôûi duyeân chaáp vaøo Taäp; maëc daàu coù chöùng dieät nhöng taâm khoâng khôûi duyeân chaáp vaøo Dieät; maëc daàu coù khaû naêng tu ñaïo nhöng taâm khoâng khôûi duyeân chaáp vaøo Ñaïo chæ sinh taâm tuøy thuaän höôùng ñeán, ñeå nhaäp quaû vò Giaùc ngoä cao toät. Quan saùt nhö thaät, thaät töôùng cuûa caùc phaùp. Cuï thoï Thieän Hieän laïi thöa: –Baïch Theá Toân, Ñaïi Boà-taùt aáy laøm sao quan saùt thaät töôùng cuûa caùc phaùp? Ñöùc Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, caùc Ñaïi Boà-taùt aáy quaùn taát caû phaùp ñeàu laø khoâng; ñoù laø quan saùt thaät töôùng cuûa caùc phaùp. Cuï thoï Thieän Hieän laïi thöa: –Baïch Theá Toân, caùc Ñaïi Boà-taùt aáy laøm sao quan saùt caùc phaùp ñeàu khoâng? Ñöùc Phaät daïy: –Naøy Thieän Hieän, ñoái vôùi caùc phaùp, caùc Ñaïi Boà-taùt aáy quan saùt nhö thaät töï töôùng cuûa noù ñeàu khoâng. Nhö vaäy laø quan saùt caùc phaùp ñeàu khoâng. Ñaïi Boà-taùt aáy duøng Tyø-baùt- xaù-na 7vôùi töôùng nhö thaät, quaùn saùt thaáy caùc phaùp ñeàu khoâng, khoâng thaáy coù töï taùnh cuûa caùc phaùp truï vaøo taùnh cuûa noù; ñeå chöùng ñaéc quaû vò Giaùc ngoä cao toät. Vì sao? Vì quaû vò Giaùc ngoä cao toät cuûa chö Phaät vaø taát caû phaùp ñeàu laáy khoâng taùnh laøm töï taùnh; nghóa laø töø saéc cho ñeán thöùc, ñeàu laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø nhaõn xöù cho ñeán yù xöù, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø saéc xöù cho ñeán phaùp xöù, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø nhaõn giôùi cho ñeán yù giôùi, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø saéc giôùi cho ñeán phaùp giôùi cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø nhaõn thöùc giôùi cho ñeán yù thöùc giôùi, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø nhaõn xuùc cho ñeán yù xuùc, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø caùc thoï do nhaõn xuùc laøm duyeân sinh ra cho ñeán caùc thoï do yù xuùc laøm duyeân sinh ra, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø ñòa giôùi cho ñeán thöùc giôùi, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø nhaân duyeân cho ñeán taêng thöôïng duyeân, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; caùc phaùp do duyeân sinh cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø voâ minh cho ñeán laõo töû, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø Boá thí ba-la- maät-ña cho ñeán Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø phaùp khoâng beân trong cho ñeán phaùp khoâng khoâng taùnh töï taùnh, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø chaân nhö cho ñeán caûnh giôùi chaúng theå nghó baøn, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; Thaùnh ñeá khoå, taäp, dieät, ñaïo cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø boán Nieäm truï cho ñeán taùm chi Thaùnh ñaïo, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; boán Tónh löï, boán Voâ löôïng, boán Ñònh voâ saéc cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø taùm Giaûi thoaùt cho ñeán möôøi Bieán xöù, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; phaùp moân giaûi thoaùt Khoâng, Voâ töôùng, Voâ nguyeän, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø baäc Tònh quaùn cho ñeán baäc Nhö Lai, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø baäc Cöïc hyû cho ñeán baäc Phaùp vaân, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; taát caû phaùp moân Ñaø-la-ni, taát caû phaùp moân Tam- ma-ñòa cuõng laáy khoâng taùnh laøm töï taùnh; naêm loaïi maét, saùu pheùp thaàn thoâng, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø möôøi löïc cuûa Nhö Lai cho ñeán möôøi taùm phaùp Phaät baát
coäng, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; ba möôi hai töôùng toát, taùm möôi veû ñeïp cuûa baäc Ñaïi só, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; phaùp khoâng queân maát, taùnh luoân luoân xaû, cuõng laáy khoâng taùnh laøm töï taùnh; trí Nhaát thieát, trí Ñaïo töôùng, trí Nhaát thieát töôùng cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; töø quaû Döï löu cho ñeán Ñoäc giaùc Boà-ñeà, cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh; taát caû haïnh cuûa Ñaïi Boà-taùt cuõng laáy khoâng taùnh laøm töï taùnh; quaû vò Giaùc ngoä cao toät cuûa chö Phaät cuõng laáy khoâng taùnh ñeå laøm töï taùnh. Nhö vaäy, khoâng taùnh chaúng phaûi chö Phaät taïo ra, chaúng phaûi Ñoäc giaùc taïo ra, chaúng phaûi Boà-taùt taïo ra, chaúng phaûi Thanh vaên taïo, cuõng chaúng phaûi do baäc Truï quaû haønh höôùng taïo; chæ vì taát caû höõu tình khoâng thaáy nhö thaät veà taát caû phaùp ñeàu khoâng. Caùc Ñaïi Boà-taùt haønh Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa, duøng phöông tieän thieän xaûo theo söï giaùc ngoä cuûa mình maø giaûng noùi cho caùc höõu tình; ñeå hoï lìa boû chaáp tröôùc, maø giaûi thoaùt taát caû sinh, giaø, beänh, cheát, chöùng ñöôïc Nieát-baøn roát raùo an laïc.