20-Giôùi Ñuû Caùch Mua Baùn: Phaät taïi nöôùc Xaù-veä, luùc ñoù coù moät Phaïm chí maëc aùo Khaâm-baø-la nhuoäm Suùy-di-laâu laø ngöôøi quen bieát tröôùc kia vôùi Baït-nan-ñaø, Baït- nan-ñaø töø xa thaáy Phaïm chí maëc aùo naøy ñi ñeán lieàn khôûi taâm öa thích. Sau khi hoûi thaêm nhau veà söùc khoûe, Baït-nan-ñaø lieàn noùi vôùi Phaïm chí: “AÙo Khaâm-baø-la cuûa oâng raát ñeïp, neáu oâng coù theå ñoåi cho toâi, toâi seõ ñöa chieác aùo Khaâm-baø-la thöôøng naøy cho oâng”, Phaïm chí noùi: “Toâi ñang caàn duøng”, Baït-nan-ñaø noùi: “Phaùp Phaïm chí cuûa caùc oâng laø loûa hình khoâng coù ñöùc, caàn gì maëc y ñeïp”, Phaïm chí noùi: “Toâi caàn duøng ñeå naèm”, Baït-nan-ñaø noùi: “Tröôùc kia khi coøn laø baïch y chuùng ta laø baïn thaân thieát, khoâng coù vaät toát ñeïp naøo laø khoâng cho oâng; oâng cuõng vaäy, khoâng coù vaät toát ñeïp naøo laø khoâng cho toâi. Nay oâng ñaõ xuaát gia laïi coù taâm xeûn tham khoâng nhö ngaøy xöa nöõa hay sao?”. Nghe Baït-nan-ñaø traùch nhö vaäy neân Phaïm chí côûi aùo Khaâm-baø-la ñeïp cuûa mình ñöa cho Baït-nan-ñaø, Baït-nan-ñaø ñöa laïi aùo Khaâm-baø-la thöôøng cho Phaïm chí. Khi Phaïm chí trôû veà tinh xaù cuûa mình, caùc Phaïm chí khaùc troâng thaáy Phaïm chí naøy maëc aùo Khaâm-baø-la thöôøng lieàn hoûi: “Chieác aùo Khaâm- baø-la ñeïp cuûa oâng ñaâu roài”, ñaùp laø ñaõ ñoåi roài, lieàn hoûi ñoåi vôùi ai, ñaùp laø ñoåi vôùi Baït-nan-ñaø, lieàn hoûi vì sai laïi cuøng trao ñoåi, ñaùp: “Tröôùc kia khi coøn laø baïch y, chuùng toâi voán laø baïn thaân thieát neân môùi ñoåi vôùi nhau”, caùc Phaïm chí khaùc noùi: “OÂng bò Baït-nan-ñaø gaït roài”, Phaïm chí naøy noùi: “Neáu gaït thì taïi sao coøn cuøng trao ñoåi”, caùc Phaïm chí noùi: “AÙo Khaâm-baø-la nhuoäm Suùy-di-laâu raát quyù giaù khoâng phaûi aùo Khaâm-baø-la thöôøng coù theå saùnh ñöôïc”, Phaïm chí naøy noùi: “Duø bieát laø quyù giaù thì toâi cuõng ñaõ ñoåi roài”, caùc Phaïm chí khaùc noùi: “OÂng haõy mau ñeán ñoù ñoåi laïi aùo Khaâm-baø-la nhuoäm suùy-di-laâu, chôù ñeå chuùng toâi laäp moäc baûng trò toäi oâng”. Phaïm chí naøy sôï bò trò toäi neân voäi chaïy ñeán choã Baït-nan-ñaø noùi raèng: “Baït-nan-ñaø haõy traû laïi y Khaâm-baø-la nhuoäm Suùy-di-laâu cho toâi, y Khaâm-baø-la thöôøng naøy toâi traû laïi cho oâng”, Baït-nan-ñaø noùi laø ñaõ ñoåi vôùi nhau roài, Phaïm chí noùi: “OÂng ñaõ gaït toâi”, Baït-nan-ñaø noùi: “Neáu coù gaït ñoåi thì vieäc cuõng ñaõ quyeát ñònh roài”, Phaïm chí noùi: “AÙo khaâm- baø-la nhuoäm Suùy-di-laâu cuûa toâi raát quyù giaù, khoâng phaûi aùo khaâm-baø-la thöôøng cuûa oâng saùnh baèng ñöôïc”, Baït-nan-ñaø noùi: “quyù hay khoâng quyù thì cuõng ñaõ ñoåi roài”, Phaïm chí noùi: “Caùc baïn ñoàng hoïc cuûa toâi noùi neáu toâi khoâng ñoåi laïi ñöôïc aùo veà thì seõ laäp moäc baûng trò toäi toâi”, Baït-nan-ñaø noùi: “Laäp moäc baûng trò hay trò caùch gì khaùc cuõng khoâng can gì ñeán toâi, vieäc trao ñoåi ñaõ quyeát ñònh roài thì toâi khoâng traû laïi”. Phaïm chí naøy ñoøi ñoåi laïi khoâng ñöôïc, luùc ñoù nhöõng ngöôøi khoâng tin Phaät phaùp nghe roài lieàn quôû traùch: “Sa-moân Thích töû töï noùi laønh toát coù ñöùc, taïi sao ñaõ laø ngöôøi xuaát gia laïi ñi löøa gaït ngöôøi xuaát gia khaùc”; nhöõng ngöôøi tín kính Phaät phaùp thì laïi quôû traùch raèng: “Taïi sao goïi laø Tyø kheo maø laïi coøn ñuû caùch mua baùn”. Coù Tyø kheo thieåu duïc tri tuùc haønh haïnh ñaàu ñaø nghe
BOÄ LUAÄT TAÄP 4 bieát vieäc naøy taâm khoâng vui lieàn ñem vieäc naøy baïch Phaät, Phaät do nhaân duyeân naøy nhoùm hoïp Tyø kheo taêng roài hoûi Baït-nan-ñaø: “Thaày thaät ñaõ laøm vieäc naøy phaûi khoâng?” Ñaùp: “Thaät ñaõ laøm thöa Theá toân”, Phaät lieàn quôû traùch: “Taïi sao goïi laø Tyø kheo maø laïi coøn ñuû caùch mua baùn”, quôû traùch roài baûo caùc Tyø kheo: “Do möôøi lôïi neân keát giôùi cho caùc Tyø kheo, töø nay giôùi naøy neân noùi nhö sau: Neáu Tyø kheo ñuû caùch mua baùn thì phaïm Ni-taùt-kyø Ba-daät-ñeà. Noùi ñuû caùch mua baùn laø duøng vaät töông tôï ñoåi laáy vaät töông tôï hoaëc duøng vaät khoâng töông tôï ñoåi laáy vaät khoâng töông tôï. Töông tôï laø duøng baùt ñoåi baùt, duøng y ñoåi y, duøng thôøi döôïc ñoåi laáy thôøi döôïc, phi thôøi döôïc ñoåi laáy phi thôøi döôïc… Khoâng töông tôï laø duøng baùt ñoåi y, duøng y ñoåi baùt, duøng thôøi döôïc ñoåi laáy phi thôøi döôïc… Töôùng phaïm trong giôùi naøy laø neáu Tyø kheo vì lôïi mua roài maø khoâng baùn thì phaïm Ñoät-kieát-la, neáu vì lôïi coá yù baùn maø khoâng mua cuõng Ñoät-kieát-la; neáu vì lôïi coá yù mua roài baùn laïi thì phaïm Ni-taùt-kyø Ba-daät-ñeà, vaät naøy neân xaû. Neáu Tyø kheo duøng vaøng mua baïc, duøng baïc mua vaøng, duøng tieàn mua thoùc hay mua ñoà vaät khaùc coù theå aên ñöôïc thì moãi mieáng nuoát vaøo mieäng ñeàu phaïm Ñoät-kieát-la. Phaät noùi: “Töø nay neáu sau khi cuøng nhau trao ñoåi vaät, neáu ngöôøi kia hoái haän thì neân traû laïi vaø laáy laïi vaät cuûa mình”. Luùc ñoù Luïc quaàn Tyø kheo nghe Phaät noùi lôøi naøy roài sau khi ñoåi y vôùi ngöôøi khaùc maëc nöûa thaùng laøm cho hoaïi saéc lieàn ñoøi laïi, ngöôøi ñoåi tröôùc kia khoâng chòu traû laïi, Luïc quaàn lieàn cuøng ngöôøi kia tranh caûi vaø ñaùnh nhau. Caùc Tyø kheo ñem vieäc naøy baïch Phaät, Phaät noùi: “Noäi trong baûy ngaøy hoäi haän thì traû laïi, quaù baûy ngaøy thì khoâng neân traû laïi”. Luùc ñoù coù ngöôøi baùn vaûi ñem vaûi baùn, Luïc quaàn Tyø kheo ñöa ít tieàn ñoøi mua vaûi toát, ngöôøi baùn vaûi noùi: “Thaày côù sao ñöa ít tieàn maø ñoøi toâi baùn vaûi toát, neáu ngöôøi khoâng bieát giaù vaûi seõ cheâ vaûi cuûa toâi vaø ñoøi giaûm giaù”, Phaät noùi: “Khoâng ñöôïc giaûm giaù ñoøi baùn y toát, neáu giaûm giaù ñoøi baùn vaûi toát thì phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu thaät söï caàn mua vaät naøy thì haõy suy nghó kyõ roài noùi: “Toâi chæ coù bao nhieâu ñaây muoán mua vaät naøy”, noùi nhö theá cho ñeán Ba-laàn maø ngöôøi kia vaãn khoâng chòu baùn thì Tyø kheo neân tìm tònh nhôn nhôø hoï mua giuøm. Neáu tònh nhôn khoâng bieát giaù thì Tyø kheo neân noùi cho bieát ñaõ duøng ngaàn aáy tieàn ñeå hoûi mua, vaø daën tònh nhôn neân tính toaùn khi hoûi mua. Töø nay cho chuùng taêng mua y, chöa noùi ñeán Ba-laàn thì ñöôïc traû theâm giaù”, khi traû theâm giaù Tyø kheo taâm hoái nghó raèng: “Ta khoâng coù ñoaït y cuûa ngöôøi chöù”, Phaät noùi: “Noùi Ba-laàn chöa xong, traû theâm giaù khoâng phaïm”. Neáu Tyø kheo vì lôïi duøng tieàn ñoàng, tieàn chì, tieàn keõm… ñuû caùch mua baùn ñeàu phaïm Ni-taùt-kyø Ba-daät- ñeà. Tyø kheo ñuû caùch mua baùn, neáu ít thì neân xaû, neáu nhieàu vaø coù ñöôïc tònh nhôn ñoàng taâm thì neân noùi vôùi tònh nhôn raèng: “Ñaây laø vaät baát tònh neân toâi khoâng ñuôïc laáy caát, oâng neân laáy caát giuøm”, tònh nhôn laáy vaät roài
noùi vôùi Tyø kheo raèng: “Vaät naøy cho Tyø kheo” , Tyø kheo neân noùi: “Ñaây laø vaät baát tònh, neáu tònh toâi seõ thoï”. Neáu khoâng coù ñöôïc tònh nhôn ñoàng taâm neân ñem vaät baùu duøng laøm ngoïa cuï cho Taêng boán phöông roài vaøo trong Taêng baïch raèng: “Caùc Ñaïi-ñöùc, toâi ñaõ ñuû caùch mua baùn, nay phaùt loà khoâng daùm che daáu, xin saùm hoái”, Taêng neân hoûi: “Thaày ñaõ xaû vaät chöa?” Ñaùp laø ñaõ xaû, Taêng neân hoûi: “Thaày coù thaáy toäi khoâng?” Ñaùp laø thaáy toäi, Taêng neân noùi: “Thaày neân phaùt loà saùm hoái toäi naøy, sau khoâng ñöôïc taùi phaïm”. Neáu noùi chöa xaû, Taêng neân baûo xaû; neáu Taêng khoâng baûo xaû thì taát caû Taêng phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu vaät naøy taàm thöôøng ñoåi laáy vaät kia quyù giaù tuy coù lôïi nhöng neáu khoâng vì lôïi thì khoâng phaïm.