📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Bát Gỗ Đàn Hƣơng

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 26,831 ký tự · ~24 phút đọc
🏠 📜

Tại kinh thành Rājagaha (Vƣơng Xá) có ngƣời triệu phú đi tắm sông, nhặt đƣợc một khúc gỗ đàn hƣơng chỉ còn lõi, rất quý. Ông thuê thợ khắc tiện đẽo thành một chiếc bình bát. Sau khi chuốt mài, đánh bóng, vân gỗ hiện ra màu hồng đào rất đẹp. Ông thích thú ngắm nhìn mãi. Bạn ông lấy làm lạ, hỏi: - Ngài triệu phú có ý định làm vị sa-môn khất sĩ chăng? - Không phải! - Hay muốn làm một tác phẩm nghệ thuật, chƣng cho đẹp mắt, ngắm cho vui mắt? - Cũng không phải! Trầm ngâm một chút, ông triệu phú giải thích: - Theo truyền thống gia tộc, khi làm xong mọi bổn phận ở đời rồi, tôi phải xuất gia, theo gót một đoàn sa-môn, bà-lamôn nào đó. Nay tôi cũng đã trọng tuổi, chƣa nói chuyện xuất gia, nhƣng tôi cũng muốn tìm một giáo phái nào đó để nƣơng tựa. Nhƣng hiện nay, từ các nƣớc liên bang cộng hòa bên bờ bắc sông Gaṅgā, sang bờ nam, tại kinh thành này, ông giáo chủ nào cũng tự xƣng là Phật, là đại thánh, là đại A-la-hán cả. Vậy mình biết tin ai bây giờ? Ngƣời bạn gật đầu:

342 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

- Quả vậy! Nhƣng tôi nghe nói, sa-môn Gotama là Phật thiệt đấy! Ông coi, đức vua Bimbisāra (Bình-sa) đâu phải là con ngƣời cả tin, không có trí, thế mà đã quy y làm môn hạ sa-môn Gotama? Rồi triều đình, cả Veḷuvana (Trúc Lâm) và cả quy mô đại tịnh xá nữa? Vị triệu phú mỉm cƣời: - Cả các lão thần, các danh gia vọng tộc, cả chàng thánh y Jīvaka và cả vƣờn xoài của hắn ta nữa? - Đúng thế! - Nhƣng tôi chƣa tin – Ông triệu phú lắc đầu - Vậy nên, tôi cho đẽo chiếc bát quý trọng này rồi móc trên đầu chót những cây tre dựng cao mƣời tầm cây thốt nốt; rồi cho gia nhân đánh trống, bố cáo khắp mọi nơi rằng: “Vị nào có thể bay lên để lấy chiếc bát trầm đỏ thì chúng tôi mới tin vị ấy là bậc A-la-hán. Tất cả gia đình, quyến thuộc, bạn hữu chúng tôi sẽ làm môn hạ vị ấy, giáo phái ấy!” Chuyện không mấy chốc lan xa khắp nơi. Mọi ngƣời tò mò tìm đến xem chuyện hƣ thực. Quả là chiếc bát đỏ rực treo cao tít trên mây xanh. Ngƣời kéo đến ngày càng đông. Và du sĩ, đạo sĩ, sa-môn, bà-la-môn cũng kéo đến rất đông. Ngƣời ta bàn tán về chiếc bát quý. Ngƣời ta bàn tán không biết ai là ngƣời có thần thông trên đời này? Rồi chiếc bát kia sẽ lọt vào tay giáo phái nào? Giáo chủ của sáu giáo phái hữu danh đƣợc kể tên là Makkhali Gosāla, Pakudha Kaccāyana, Nigaṇṭha Nāṭaputta, Ajita Kesambala, Sañjaya Velaṭṭhaputta hiện rải rác đầy khắp các quốc độ Bắc Nam sông Gaṅgā. Họ có đồ chúng rất đông. Chuyện bát trầm đã đến tai họ. Gia đình triệu phú đã rất khó chịu khi phải tiếp đoàn này rồi đoàn khác. Ai đến cũng chỉ để thuyết phục ông, rằng là nên dâng cúng bình bát ấy cho giáo chủ chúng tôi. Giáo chủ chúng tôi là bậc A-la- hán, xứng đáng thọ nhận bình bát quý giá ấy. Rằng là, chẳng lẽ nào một vị A-la-hán lại đến đây trổ thần thông vì một vật Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 343

ngoại thân? Rằng là, A-la-hán là bậc thƣợng nhân, hành động bay lên lấy bát xem ra chẳng đẹp mắt chút nào! Nói gì thì nói, ông triệu phú không dễ gì bị thuyết phục. - Lời nói của tôi là một chiếc đinh to, đóng trên đầu ngọn tre rồi, quý ngài cứ bay lên đấy mà nhổ! Đã năm sáu ngày qua đi, thế là không có một vị A-la- hán nào trên đời này sao? Nghe nói có một giáo chủ tìm đến, sau khi thuyết phục không đƣợc, ngài định sử dụng thần thông, vừa nhớm bay lên thì ngƣời đệ tử bên cạnh đã nhanh tay kéo y lại, nói rằng:“Cái bát này thật không xứng để thầy làm nhƣ vậy. Thôi, ông triệu phú đã không chịu dâng – còn có vẻ cảnh cáo – thì sau này đừng có hối tiếc đấy!” Đến ngày thứ bảy, trƣởng lão Mahā Moggallāna (Đại Mục-kiền-liên) và đại đức Piṇḍolabhāradvāja vân du hành hóa ở xa về. Sau khi đi khất thực vừa đủ dùng, hai vị ven theo một sƣờn núi vào thành. Trên đƣờng, nghe ngƣời ta bàn tán bên tai về chuyện cái bát đàn hƣơng trên đầu mƣời ngọn tre của ông triệu phú; lại có vẻ chê cƣời một số sa-môn, bà- la-môn không có tài, lại đến thuyết phục dâng bát. Họ cũng hoài nghi nhƣ ông triệu phú là trên thế gian này không có vị A-la-hán nào đâu... Bƣớc lên một mỏm núi cao để nhìn bao quát thành phố, trƣởng lão Mahā Moggallāna nói với vị tỳ-khƣu trẻ đang đứng ở bên cạnh: - Ông nghe đấy! Ngƣời ta đã hoài nghi nhƣ thế, đâu có sai, phải không? Đại đức Piṇḍolabhāradvāja đƣa tay chỉ trang viện ông triệu phú ở tít dƣới xa; và cái bát, chỉ là một cái chấm nhỏ nhƣ đầu mũi kim, treo cao trên đầu ngọn tre cùng với một đám đông ngƣời đang ngồi, đứng lố nhố trông nhƣ đàn kiến, rồi nói: - Họ đấy! Đối với họ, với chúng sanh ngu muội, ai sử dụng thần thông lấy đƣợc cái bát treo cao ấy thì mới là bậc 344 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

A-la-hán thứ thiệt! Tội nghiệp không! Trƣởng lão Mahā Moggallāna mỉm cƣời: - Dƣờng nhƣ ông muốn cho họ một bài học phải không? - Trƣớc mặt trƣởng lão, đệ tử... Nét mặt vị đại đức trẻ đỏ lựng lên - đệ tử đâu dám thế! - Ông còn nghĩ rằng, hãy hiển lộng thần oai cho dân chúng Vƣơng Xá thành, cả ngoại đạo, cả ông triệu phú kia biết khả năng đệ tử của đức Tôn Sƣ. Vả chăng, nó còn lợi lạc, tạo duyên lành cho cả hằng trăm ngƣời quy y theo Phật đạo nữa, có phải thế không? Thấy vẻ lúng túng của vị tỳ-khƣu trẻ, trƣởng lão Mahā Moggallāna nói: - Thôi đƣợc rồi! Ta cho phép ông đấy. Giả dụ nhƣ đức Tôn Sƣ có la rầy thì để ta gánh chịu cho! Đại đức Piṇḍolabhāradvāja tuy đắc ngũ thông nhƣng chƣa có thánh quả, tâm vẫn còn lăng xăng, ham vui; đƣợc lời của vị Đệ nhị đại đệ tử nhƣ mở tấm lòng. Ông cúi đầu xá chào trƣởng lão rồi nhanh nhƣ cánh chim én, nhảy lên một tảng đá cao, nhiếp tâm vào định tứ thiền, xuống cận hành, khởi tƣởng, trú tƣởng, làm kiên cố tƣởng. Lát sau, nhƣ cánh chim đại bàng, ông bay lên, tảng đá to cao hơn cả cái nhà bị hút dính dƣới chân - rồi cứ thế, cánh đại bàng bay ba vòng quanh thành Vƣơng Xá. Bên dƣới thành phố, dân chúng xôn xao, ngƣớc lên trời chỉ trỏ. Lát sau, một số nơi đã tỏ ra hoảng loạn, họ sợ tảng đá rớt xuống, sập nhà cửa và chết ngƣời nên chạy tới chạy lui có vẻ bất an. Biết vậy, khi đến gần nhà ông triệu phú, đại đức Piṇḍolabhāradvāja khẽ nghiêng ngƣời, lắc chân một cái là tảng đá lớn kia đƣợc trả về vị trí cũ trên núi. Thuận tay, rƣớn ngƣời, đại đức lấy chiếc bát trên đọt tre cao mƣời tầm thốt nốt, rồi nhƣ cánh chim ƣng vàng bay đến cửa nhà ông triệu phú. Ở đây, mọi ngƣời đang trố mắt, sững sờ. Thoáng sau, cả gia đình ông triệu phú mừng vui, hớn hở ra đón chào vị A-la-hán trẻ tuổi! Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 345

- Tôi là đệ tử đức Thế Tôn! Tôi không phải là bậc A-lahán cao quý, xin ông triệu phú, cả nhà và mọi ngƣời hiểu cho nhƣ vậy! Đại đức Piṇḍolabhāradvāja hai ba lần phân bua, thanh minh. Nhƣng ông triệu phú không cần biết điều đó, thỉnh mời vào nhà, xếp đặt chỗ ngồi cao quý nhất. Cả nhà quỳ xuống đảnh lễ. Gia nhân, kẻ làm công và mọi ngƣời tìm đến, xúm quanh, vòng trong, vòng ngoài bàn tán ồn ào nhƣ buổi chợ đông. - Có vị A-la-hán thật sự trên thế gian này rồi! Xin ngài cho chúng đệ tử đƣợc cúng dƣờng! Ông triệu phú xin thỉnh lại cái bát đàn hƣơng, đặt vào đấy vật thực thƣợng vị loại cứng, loại mềm. Thọ nhận xong, vị tỳ-khƣu trẻ tuổi nghiêm trang nói: - Hãy đến Trúc Lâm tịnh xá, quỳ bên chân đức Đạo Sƣ – ngài dạy nhƣ thế nào thì cứ y nhƣ vậy mà thọ trì – tôi chỉ là ngƣời mới tu học sơ cơ, xin quý vị biết cho nhƣ vậy! Nói thế xong, sợ mọi ngƣời phiền nhiễu, đại đức Piṇḍolabhāradvāja chợt biến mất tại chỗ và có mặt ngay tại khu rừng trúc với thời gian nhƣ viên lực sĩ co duỗi cánh tay. Biến cố vừa rồi làm xáo động cả thành phố. Một đồn mƣời, mƣời đồn trăm. Không mấy chốc, cả gốc cây, cục đá, bụi cỏ trên mọi hang cùng ngõ hẻm đều đã biết chuyện ấy. Thế rồi, từng đoàn ngƣời, từng đoàn ngƣời kéo về Veḷuvana nhƣ trẩy hội. Đức Thế Tôn, lúc ấy, sau mùa an cƣ, vừa từ Maṅkulapabbata về Trúc Lâm, đang tiếp chuyện với thần y Jīvaka Komārabhacca. Chuyện là, sau một thời gian khá dài vắng mặt, đức Phật thấy có một vài sự đổi khác trong sinh hoạt ở đây, chuyện tốt có, chuyện xấu có. Việc đầu tiên là tôn giả Uruvelākassapa và đồ chúng tìm đến đảnh lễ, nói là đức vua Seniya Bimbisāra đã hứa khả 346 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

dâng cúng một khu rừng cách đây không bao xa để thành lập ni viện. Tôn giả Mahā Kassapa cũng hoan hỷ cho biết là một số nam nữ đạo sĩ khổ hạnh cực đoan của Nigaṇṭha Nāṭaputta đã đƣợc tôn giả cảm hóa, trong đó có Bhaddākapilāni, ngƣời vợ cũ hiện đang đợi chờ sự giáo giới của đức Tôn Sƣ. Gần một tuần lễ, đức Phật và các vị trƣởng lão thay nhau đến khu rừng mới, nơi ni viện vừa mới thành lập. Đức Phật đã làm lễ xuất gia cho ni giới sau đó bàn giao công việc cho ni trƣởng Gotamī và một số giáo thọ, tỳ-khƣu-ni học thức, biết việc, quen việc từ Vesāli sang. Cơ sở lều xá đã đƣợc tôn giả Uruvelākassapa, tôn giả Mahā Kassapa và chúng đệ tử chuẩn bị từ trƣớc nên số lƣợng công việc kể ra cũng không nhiều lắm. Tôn giả Sāriputta dƣờng nhƣ phải thƣờng trực để giáo giới ni chúng tập sự. Tôn giả Mahā Moggallāna thì đƣợc đức Phật giao phó những công việc riêng, lúc ở gần, lúc ở xa; nhƣng đa phần là cho phép ngài sử dụng thần thông để cảm hóa hoặc hàng phục những ngƣời hữu duyên nhƣng rắn mắt, cứng cỏi. Có một chuyện tình cảm tế nhị mà đức Phật cũng không quên dặn tôn giả Ānanda là tạo sự gặp mặt giữa ni trƣởng Gotamī, tỳ-khƣu-ni Yasodharā, sa-di Rāhula, đại đức Nanda, các tôn giả ông hoàng quý tộc và một số gia đình Sākya thân thiết. Gặp nhau, họ mừng vui lắm, nhƣng xem ra cũng thanh thản, nhẹ nhàng. Tại giảng đƣờng Trúc Lâm, vài ba lần giáo giới thƣờng lệ đến hội chúng tỳ-khƣu, sau đó là buổi gặp mặt tất cả chƣ vị trƣởng lão, đức Phật nói: - Trong số tỳ-khƣu mới nhập chúng, Nhƣ Lai nhận thấy có một số vị ngũ quan khuyết tật, trông không có tăng tƣớng, có thể làm mất đức tin cho các hàng cƣ sĩ tại gia – là tại làm sao? Tôn giả Mahā Kassapa, bậc niên trƣởng, đại diện cho các trƣởng lão thƣa trình: Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 347

- Trong hội chúng của các ngài Kassapa thờ thần lửa thuở trƣớc, thƣờng đi hành hóa ở xa, lâu lâu hóa độ đâu đó một vài ngƣời, nghe nói trƣớc đây họ là đạo sĩ tóc búi, có ở tại Uruvelā. Do nể tình đồng đạo cũ, các ngài đã thu nhận. Đệ tử thấy họ ăn nói, đi đứng còn lung tung, nhƣng xét ra, đức Tôn Sƣ chƣa có quy định gì về điều ấy! Đức Phật gật đầu: - Phải rồi! Nhƣ Lai không thể trách các vị đƣợc! Đấy là việc thứ nhất cần nên chấn chỉnh - Đức Phật nhìn quanh một lát – Còn việc thứ hai nữa. Trƣớc đây, lúc Nhƣ Lai giảng pháp, dẫu cả ngàn ngƣời nhƣng cũng im lặng nhƣ tờ. Nhƣng mấy hôm vừa rồi, Nhƣ Lai nhận thấy trong hội chúng, nhiều kẻ đứng lên, ngồi xuống, đi ra, đi vào, nhúc nhích, nhấp nhổm khá tùy tiện; lại có rất nhiều cử động thô tháo ở nơi tay chân, thân mình; đây đó lại có tiếng ho, tiếng khạc nhổ, tiếng hắt xì hơi, tiếng gãi ngứa, tiếng cào tay rột rạt... là tại làm sao vậy nhỉ? Tôn giả Vappa trình thƣa: - Bạch đức Thế Tôn! Những điều đức Tôn Sƣ thấy hoàn toàn đúng. Tất cả số tỳ-khƣu ấy đều đa phần là bệnh nhân. Họ mắc đủ thứ bệnh. Kể từ khi thánh y Jīvaka Komārabhacca nổi danh thơm về tài chữa bệnh đã lan xa nhiều quốc độ. Ngƣời ta lũ lƣợt tìm đến trang viện của thánh y xin chữa hằng chục thứ bệnh khác nhau. Họ ngồi, nằm la liệt đầy sân, đầy vƣờn. Thánh y Jīvaka Komārabhacca từ chối, nói rằng, ông ta đã đầu tắt, mặt tối lo cho hoàng gia, đức Phật và tăng chúng - đã không có đƣợc chút ít nghỉ ngơi, lấy đâu ra thì giờ để chữa bệnh cho mọi ngƣời. Tuy nhiên, họ không chịu đi. Sau phải nhờ một số quân đội hoàng gia mới giải tán đƣợc. Đức Phật yên lặng lắng nghe. Ngài tuy biết mọi chuyện nhƣng muốn để chƣ trƣởng lão trình bày, sau đó, chính họ phải có biện pháp giải quyết. 348 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Tôn giả Assaji thƣa tiếp: - Số nam bệnh nhân ở đấy, họ khôn ngoan tìm đến các trƣởng lão xin xuất gia, cốt ý để đƣợc Jīvaka chữa bệnh. Một số sau khi lành bệnh liền hoàn tục. Số chƣa lành bệnh hiện còn ở đây. Đa phần không có tâm tu, tục khí còn quá nặng nề. Chƣ trƣởng lão và các vị giáo thọ hiện đang rất quan tâm về điều ấy! Đức Phật lại gật đầu: - Phải rồi! Nhƣng các vị cứ nói tiếp đi! Tôn giả Kimbila thƣa tiếp: - Mới đây, Jīvaka Komārabhacca phát hiện có nhiều chứng bệnh rất nguy hiểm, muốn gặp đức Thế Tôn để trình bày cho cặn kẽ để sớm có biện pháp hữu hiệu ngăn ngừa... Đức Phật nói: - Cả việc ấy Nhƣ Lai cũng chƣa chế định. Ừ, rồi Nhƣ Lai sẽ nói chuyện với Jīvaka. Nhƣng hiện tại, trƣớc mắt, một vị tỳ-khƣu trong giáo hội thanh tịnh mà lé mắt, chột mắt, đi khập khiễng, cụt một tay, cụt một chân, cổ ngoẹo một bên, ngƣời lùn tịt, sứt tai, sứt mũi, bƣớu cổ, câm điếc... nghĩa là ngũ quan bất toàn, kỳ hình dị dạng thì chƣ vị trông có đƣợc không? - Thƣa, không đƣợc! - Còn nữa! Rồi cái tịnh xá Trúc Lâm này, đến một lúc nào đó sẽ biến thành bệnh viện với các vị tỳ-khƣu mang bệnh cùi, bệnh lao, bệnh động kinh... thì trông có đƣợc chăng? - Thƣa, không đƣợc! Đức Phật nhìn các vị trƣởng lão rồi tiếp: - Giáo pháp Nhƣ Lai đƣợc xây dựng trên nhân quả, có nhân, có duyên mới có quả. Khi nào có một việc phát sanh mà ai cũng thấy đó là xấu thì ngăn chặn điều xấu ấy, dập tắt nhân ấy, đã trở thành giới điều, trở thành luật tắc. Việc vị tỳkhƣu toàn hảo ngũ quan, tăng tƣớng – là điều kiện để cho Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 349

thọ đại giới, vậy là đã trở thành luật xuất gia tỳ-khƣu. Việc vị tỳ-khƣu phải hoàn toàn khỏe mạnh, vô bệnh là điều kiện cho thọ đại giới, vậy là đã trở thành luật xuất gia tỳ khƣu! Các vị thấy có đúng không? - Thƣa, phải vậy! - Thế thì bây giờ, chƣ vị trƣỏng lão sẽ họp bàn với nhau, soạn thảo với nhau về tất thảy mọi điều kiện toàn hảo, viên mãn về luật xuất gia tỳ-khƣu. Hai nội dung lƣợc dẫn mới chỉ là gợi ý sơ khởi, Nhƣ Lai biết, các vị sẽ đƣa ra đƣợc một liệt kê toàn bích hơn nhiều! Tôn giả Sāriputta tán thán: - Đúng là sự thấy biết của bậc Toàn Tri Diệu Giác! Chúng đệ tử nắm bắt rất rõ. Các điều kiện xuất gia còn có khả năng ngăn chặn kẻ mang công mắc nợ, kẻ trốn lính, bọn trộm cƣớp trốn luật pháp, bọn á nam á nữ, bọn bị hình phạt đóng dấu lên trán, bọn bị cáo thị tầm nã; nghĩa là còn nhiều lắm, bạch đức Tôn Sƣ! - Ừ, đúng vậy! Nhƣ Lai biết! Bây giờ các vị hãy làm việc đi, có Sāriputta và Mahā Kassapa chủ trì. Nhƣ Lai sẽ làm việc với Jīvaka Komārabhacca, ông ta đã đến rồi đấy! Và quả đúng nhƣ thế, lúc ấy, Jīvaka với cỗ xe hai ngựa đang đi vào Trúc Lâm tịnh xá. Đức Phật chăm chú lắng nghe thánh y Jīvaka Komārabhacca trình bày tình trạng nguy hiểm do một số bệnh nhân lợi dụng tìm cách giả mạo, trộm tƣớng xuất gia. Trong số ấy, có một số bệnh đƣợc coi là nan y, bất trị; có một số bệnh lại lây lan truyền nhiễm rất nhanh, nếu chƣ tỳ- khƣu không có kiến thức vệ sinh phổ thông thì nguy hại cho cả giáo hội. Xin đức Thế Tôn cho mở lớp học này. Đáng lƣu ý nhất là có một số bệnh - phải gọi là bệnh nghiệp mà ông ta đang nghiên cứu - liên hệ đến việc bệnh nhân cần phải thay tâm đổi tánh; phải biết tu tập, phải biết bố thí, trì giới... mới có công năng giải tan ác nghiệp trƣớc đây! 350 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Jīvaka Komārabhacca nói rằng, bọn chúng đa phần do trọng nghiệp thuở trƣớc còn dƣ sót, tự bản thân lại đang sống trong các ác, bất thiện pháp thì thƣợng đế cũng không cứu chúng đƣợc. Đệ tử lại càng không thể. Muốn thoát khỏi tình trạng hiện nay là phải trả họ trở về nhà... Chính lúc đang nói chuyện ngang đây thì dân chúng hiếu kỳ đã kéo đến làm huyên náo cả Trúc Lâm. Vị tỳ-khƣu thị giả trình bày lại câu chuyện chiếc bát gỗ đàn hƣơng và đại đức Piṇḍolabhāradvāja đã sử dụng thần thông ra sao. Ngay lúc ấy, tôn giả Mahā Moggallāna cũng vừa dẫn vị đại đức ấy đến đảnh lễ đức Phật và trình diện ngài. Buổi chiều, sau thời pháp lệ thƣờng, đức Phật giáo giới rộng rãi đến hội chúng, có cả chƣ vị trƣởng lão và đầy đủ cả tăng ni hai viện: - Chuyện sử dụng thần thông để lấy chiếc bát gỗ quả thật là không đúng đắn, không hợp lẽ, không tốt đẹp, không xứng pháp sa-môn hạnh. Trƣớc đây, Nhƣ Lai thƣờng để cho các vị thƣợng thủ A-la-hán đã chấm dứt lậu hoặc, đã rỗng không mọi trần cấu – tùy nghi sử dụng các khả năng thắng trí để giáo hóa một số căn cơ nào đó. Nhƣng nay thì chuyện gì xảy ra? Tỳ-khƣu Piṇḍolabhāradvāja dầu có pháp thƣợng nhân nhƣng chƣa bƣớc đƣợc vào dòng thánh đạo, nội tâm còn nhiều cấu uế, lại muốn chứng tỏ oai lực của mình trƣớc muôn dân thành Vƣơng Xá? Hành động ấy chứng tỏ gì? Chứng tỏ tâm trí còn dục tham, khoa trƣơng, muốn thể hiện bản ngã, là những kiết sử, cấu uế không có trong tâm bậc thánh. Vì chƣa cấm đoán, chƣa chế định nên tỳ-khƣu Piṇḍolabhāradvāja chƣa phạm lỗi. Nhƣng nay thì khác. Từ rày về sau, ngoại trừ một vài vị do Nhƣ Lai chỉ định, còn tăng ni hai viện, ai để lộ pháp thƣợng nhân trƣớc hai hàng cƣ

Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 351

sĩ tại gia, trƣớc mọi ngƣời thì phạm tội dukkaṭa(1) tức là xấu ác, sái quấy, phải sám hối trƣớc tăng. Nhìn chiếc bát gỗ trầm láng lẩy, óng chuốt nổi vân đỏ và tỏa mùi thơm, đức Phật tiếp lời: - Chẳng lẽ nào một sa-môn khất sĩ, xin ăn trƣớc cửa mọi nhà, sống đời tri túc, tri chỉ, bần hàn, vô sản... lại sử dụng chiếc bát trân quý thế kia? Có xứng với phẩm hạnh xuất trần, ly cấu chăng? Có nghe dễ chịu trƣớc tiếng lời của dƣ luận xã hội chăng? Tôn giả Mahā Kassapa bạch: - Thƣa đức Tôn Sƣ! Chính ngƣời sử dụng nó đã cảm thấy khó chịu; còn dƣ luận xã hội thì khỏi nói, họ cƣời chê, biếm nhẽ, coi khinh không ra gì đâu! Nhân tiện đây, xin đức Thế Tôn cấm chỉ luôn các loại bát vàng, bát bạc, bát các loại ngọc, bát pha lê, bát đồng đỏ, bát thủy tinh, bát thiếc, bát chì, bát đồng thau...(2) mà lác đác đâu đó, ở nơi này và nơi kia, có một số vị tỳ-khƣu đã sử dụng. Đức Phật gật đầu: - Phải rồi! Những loại bát mà vị đệ nhất đầu-đà đã liệt kê cũng đƣợc phải cấm chỉ nhƣ thế. Các hàng trƣởng lão phải thông báo rộng rãi điều ấy đi các nơi! Ngƣng một lát, nhìn chiếc bát trầm, nhìn qua hƣớng Jīvaka Komārabhacca - đức Phật tiếp – Còn cái bát trầm đỏ, này ông thần y, nó có phải là thuốc không? - Đúng vậy, bạch đức Tôn Sƣ! Nó là dƣợc liệu, ví nhƣ ta có thể tinh chế để làm thuốc rỏ mắt cho sáng; nhƣng đồng thời cũng là một loại hƣơng liệu quý hiếm nhằm để pha trộn vào các loại thuốc cao, nhƣ: cao chữa bỏng, cao đắp đau lƣng, cao làm tƣơi mịn da, cao hút độc, mụt nhọt, cao đắp (1) “Na bhikkhave iddhipāṭihāriyam dessetabbam. Yo dasseyya āpatti dukkaṭassa”- Này chƣ tỳ-khƣu! Nhƣ Lai chế định không đƣợc biểu diễn thần thông; ai sử dụng pháp thƣợng nhân sẽ phạm tội tác ác! (2) Lấy ý từ Tạng Luật, tiểu phẩm (Cūlavagga)II, Sđd.

352 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

chỗ xƣơng gãy, cao nhuận tràng, cao ấm phổi... nhiều lắm! - Ừ! Vậy thì Nhƣ Lai trao cái bát quý ấy cho ông để sử dụng vào việc lợi ích. - Đệ tử sẽ nghiền thành bột để tinh chế thuốc rỏ mắt và các loại cao cần thiết nhất để phục vụ đức Thế Tôn và tăng ni hai viện. Sau đó đức Phật chế định rằng, chƣ tỳ khƣu, tỳ-khƣu-ni chỉ nên sử dụng bát sắt, bát gỗ mít và bát đất mà thôi; ai sử dụng loại bát khác, ngoài chế định, nhƣ đã nêu ở trên, là phạm tội dukkaṭa!

Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 353

Tiếp Chuyện Đức Vua Seniya Bimbisāra

Hôm kia, vào buổi chiều, tiết xuân, đức vua Seniya Bimbisāra, hoàng hậu Videhi, hoàng tử Ajātasattu (A-xà- thế) cùng quan binh tùy tùng hộ giá đến thăm đức Thế Tôn. Đức vua ra lệnh cho dừng xe ở bên ngoài rồi cùng hoàng hậu nắm tay hoàng tử đi lần vào, chậm rãi từng bƣớc một theo lối sỏi. Đức vua đƣa mắt nhìn nơi này, nơi khác. Mỗi khi công việc triều chính mệt mỏi, đức vua lại tìm đến đây để hƣởng đƣợc giây phút an bình. Dẫu không có đức Phật thì có các vị trƣởng lão, đức vua có thể tiếp kiến để học hỏi nhiều điều. Hóa ra, các vị này kiến thức cũng thâm uyên, lại có thể cặn kẽ, khúc chiết giảng giải giáo pháp, liên hệ việc đời, việc đạo một cách rất rành rẽ, thông bác... Trúc Lâm đại tịnh xá càng ngày càng phát triển. Chính đức vua cho viên quan đặc trách kiến trúc của hoàng gia thƣờng lui tới đây, công trình nào xuống cấp, phải tu bổ ngay. Trong thời gian sử dụng, nếu thấy thiếu những công trình phụ cần thiết nào phải trình báo, rồi thƣa xin các vị trƣởng lão cho thực hiện để phục vụ Tăng chúng kịp thời! Tin đại chúng tăng ni về an cƣ mùa mƣa đã lâu, đức vua chỉ mới đến thăm viếng một lần, nhƣng sau đó thì quá nhiều

354 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

bận rộn. Từ khi sống theo giáo pháp, nội tâm đức vua đƣợc yên ổn, nội cung và triều đình cũng yên ổn; nhƣng đức vua và một số các quan đại thần trẻ lại có những quan điểm bất đồng về chính sách. Họ bảo rằng, luật pháp mà quá khoan thứ thì nhân dân sẽ sinh loạn. Họ nói rằng, giới thanh niên xuất gia quá nhiều thì gánh nặng gia đình lại đẩy qua cho giới phụ nữ. Họ nói rằng, bây giờ phụ nữ cũng đƣợc tự do xuất gia nữa thì miếng cơm, manh áo của xã hội lại phải san sớt quá nhiều cho du sĩ, đạo sĩ, sa-môn, bà-la-môn trì bình khất thực - đến lúc nào đó sẽ không còn chịu đựng nổi. Họ nói rằng, của tiền của hoàng gia đổ vào để xây dựng tịnh xá cho tăng ni, trong lúc các công trình cung điện hoàng gia xuống cấp lại chƣa đƣợc trùng tu. Bức tƣờng bao bọc thành ngoài là công trình an ninh quốc phòng đôi nơi cũng đã hƣ sập, cũng đang đòi hỏi ngân sách và sức dân. Nếu viện cớ là thời bình, muôn dân phú túc, thịnh cƣờng mà không có chính sách nhìn xa trông rộng ... thì cũng là nguy cơ của triều đại. Cần phải khai thác thêm các mỏ sắt, mỏ đồng, mỏ vàng.. để một phần dự trữ cho ngân khố, một phần bán ra các nƣớc láng giềng, một phần rèn đúc khí giới, áo giáp... dùng lúc hữu sự! Họ nói có lý quá. Và đức vua cũng đã mệt mỏi quá. Việc này chƣa yên đã sinh việc khác. Mấy năm nay, miền bắc sông Gaṅgā liên tiếp đƣợc mùa thì phía nam mất mùa; mặc dầu Māgadha (Ma-kiệt-đà) chƣa ảnh hƣởng gì nhiều lắm nhƣng cũng phải kiếm cách thay đổi cây trồng nông nghiệp. Đức vua lại nghĩ khác, năm nay đức Thế Tôn và đại chúng về đây thì Tứ đại Thiên vƣơng phải lo điều ấy. Họ, một số quan đại thần ấy chƣa đầy đủ đức tin. Năm nọ, đức Thế Tôn và tăng chúng vừa bƣớc chân đến cửa đông kinh thành Vesāli thì trời liền đổ mƣa, hết khô hạn, hết dịch bệnh. Họ duy vật chất quá. Họ lại bảo ta duy tâm linh quá. Họ đâu biết rằng chỉ cần một trận mƣa đúng tiết, đúng thời thì mang lại cơm áo cho cả hằng trăm ngàn ngƣời. Một hiện Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 355

thân của đấng Siêu Việt ở đây là đã hộ trì cho quốc độ, đem đến an bình nhƣ thế nào cho bá tánh – chúng có hiểu đâu... Đức Phật tiếp chuyện đức vua dƣới bóng cây ngoài hiên. Trời im mát. Hoàng tử Ajātasattu đã mƣời tuổi, trông đã chững chạc, tự động đến đảnh lễ đức Phật. Đức vua tâm sự về công việc bộn bàng ở triều đình, chuyện thời tiết nắng mƣa năm qua khá phức tạp, nhƣng từ khi đức Thế Tôn về thì bắt đầu dễ chịu, mùa màng chƣa đến nỗi nào. Một lát, lại hỏi qua chuyện ni viện đã ổn định chƣa? Còn chuyện bệnh nhân trộm mạo tăng tƣớng xuất gia do Jīvaka kể lại thì giờ nhƣ thế nào rồi? Đức vua gợi ý, nếu có chuyện gì giải quyết không đƣợc, cần đến hoàng gia thì xin đức Tôn Sƣ cứ sai bảo. - Không có gì, tâu đại vƣơng! Số bệnh nhân do Jīvaka phát hiện, các vị trƣởng lão ân cần nói chuyện phải trái, họ đã tự động trả lại y bát, hoàn tục, chƣa có việc gì đáng tiếc xảy ra. Đức vua hỏi sang chuyện khác: - Mới đây dƣ luận bàn tán khắp nơi về việc một vị tỳkhƣu trẻ đã sử dụng thần thông để lấy chiếc bát trầm đỏ trên đầu đọt tre cao mƣời tầm thốt nốt; điều ấy là đúng với sự thực hay không đúng với sự thực? - Quả có vậy! - Dƣ luận cũng bảo rằng, đức Thế Tôn đã rầy la việc ấy; và sau đó đã công bố rộng rãi, là cấm chỉ chƣ tăng để lộ pháp thƣợng nhân, biểu diễn thần thông trƣớc mắt mọi ngƣời? - Quả có vậy! - Nghe đƣợc điều ấy, mấy hôm nay, trên khắp mọi ngã đƣờng, chúng ngoại đạo(1) gióng trống mở cờ tuyên bố là

(1) Không có nghĩa xấu - chỉ để gọi các tôn giáo, các giáo phái không phải Phật giáo.

356 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

thách đấu thần thông với đức Tôn Sƣ đấy! - Ừ, Nhƣ Lai cũng có nghe. - Chúng nói rằng, các bậc giáo chủ cao quý của họ, không thể vì chiếc bát tầm thƣờng mà để lộ pháp thƣợng nhân, lại càng không muốn sinh ra tranh chấp với đệ tử của sa-môn Gotama. Nay tình thế khác rồi. Các giáo chủ của họ muốn đấu pháp lực với chính sa-môn Gotama mà thôi! - Ừ, Nhƣ Lai cũng có nghe nhƣ thế! Thấy sự bình tĩnh, an nhiên của đức Phật, đức vua Seniya Bimbisāra lại cảm thấy lo lắng: - Đức Tôn Sƣ đã cấm chỉ rồi! Vậy, chuyến này chúng ta sẽ bị lép vế rồi! - Không đâu! Đức Phật mỉm cƣời - Chính Nhƣ Lai sẽ sử dụng thần thông để cho họ thấy oai lực bất khả tƣ nghị của một vị Chánh Đẳng Giác - ngài giải thích thêm – chƣ Phật quá khứ cũng thƣờng làm nhƣ thế, một lần, nhiều loại thần thông khác nhau để nhiếp phục chúng ngoại đạo! - Thế chuyện cấm chỉ...? - Này đại vƣơng - đức Phật nói tiếp – nghe nói đại vƣơng có một vƣờn xoài đặc chủng, quý hiếm nên đã ra bảng yết thị cấm chỉ không cho phép ai đƣợc đến vƣờn xoài, hái xoài – có phải vậy chăng? - Thƣa, đúng vậy! - Vậy cái bảng cấm chỉ ấy có cấm chỉ đại vƣơng đến vƣờn xoài, hái xoài; hay đại vƣơng là ngoại lệ, ở ngoài sự cấm chỉ ấy? - Dĩ nhiên, ông vua thì cứ tha hồ! - Cũng vậy, tâu đại vƣơng! Nhƣ Lai cấm chỉ chƣ đệ tử, nhƣng Nhƣ Lai thì ngoại lệ, Nhƣ Lai sẽ tùy nghi sử dụng thần thông để giáo hóa sanh chúng! Đức vua bất giác cƣời xòa. Một lát, ngài hỏi tiếp: - Vậy thì lúc nào đức Tôn Sƣ sử dụng thần thông? - Đúng duyên, đúng thời thì phải vào đúng ngày rằm Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 357

tháng sáu, đầu an cƣ mùa mƣa. Nghĩa là bắt đầu từ hôm nay, đến tháng Asāḷaha, còn gần năm tháng nữa! - Tại chỗ nào, thƣa đức Tôn Sƣ? - Tại nƣớc Kosala, kinh thành Sāvatthi, trên một cái cây lớn, có tên là Kaṇḍamba! Đức vua rất hoan hỷ về buổi tiếp chuyện với đức Phật, nhƣng chỉ tiếc là không đƣợc xem cuộc biểu diễn thần thông ấy. Lúc từ giã, đức vua hứa sẽ giúp một tay để kiến thiết, sửa sang ni viện cho chắc bền hơn, khang trang hơn. Ra về rồi mà đức vua còn một nỗi niềm canh cánh bên lòng là chƣa khuyên nhủ đƣợc bà quý phi của mình đến Trúc Lâm để đƣợc nghe pháp.

358 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Bà Quý Phi Xinh Đẹp

Đức vua Sineya Bimbisāra và hoàng hậu Videhi – sau khi nghe pháp, đắc quả Nhập Lƣu – thì họ có đƣợc đức tin vững chắc, có đƣợc đời sống thanh bình và an lạc. Mọi câu hỏi, mọi tƣ duy về đời ngƣời đã lần lƣợt đƣợc gỡ rối; mọi khổ ƣu, mọi phiền não trong tâm hồn càng ngày càng nhẹ nhàng, yên lặng bớt. Đức vua có một bà quý phi xinh đẹp; tên là Khemā, luôn luôn hãnh diện và tự hào về sắc đẹp của mình - đƣợc ông vô cùng yêu mến. Nhƣng sau khi học hiểu đƣợc giáo pháp, đức vua biết rằng, sắc đẹp của mỹ nhân giống nhƣ đóa hoa, một lúc nào đó sẽ nhạt phai, sẽ ố sắc và rữa hƣơng. Chính vẻ đẹp tâm hồn, vẻ đẹp tinh thần đƣơc thấm nhuần hƣơng vị của chánh pháp mới không bị hƣ mục theo thời gian, mà ngƣợc lại, ngày càng đƣợc khởi sắc và thăng hoa. Hoàng hậu Videhi bản chất thuần hậu, đoan trang, có vẻ đẹp nội tâm thầm lặng; nhƣ một mảnh vải trắng tinh rất dễ nhuộm màu nên sau khi nghe pháp, bà nhẹ nhàng xuôi chảy vào dòng. Chỉ riêng bà quý phi Khemā là không chịu đi nghe pháp. Đức vua đã ân cần dỗ ngon, dỗ ngọt nhiều lần nhƣng bà vẫn lắc đầu từ chối. Khi đƣợc gặng hỏi lý do thì bà đáp: - Đức Thế Tôn ấy có ba hai quý tƣớng và tám mƣơi vẻ

← Văn bản trướcTập 2 — Cảm Hóa Thủ Lãnh Tƣớng Quân SīhaVăn bản tiếp →Tập 2 — Bà Quý Phi Xinh Đẹp
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF