Mấy ngày hôm sau, bà quý phi xinh đẹp đến xin xuất gia tại ni viện trên một cái võng bằng lƣới vàng với một trăm thị nữ theo hầu, có đức vua, chánh hậu Videhi, các quan đại thần, các vị công nƣơng... cùng đến tham dự cuộc lễ. Đức Phật đích thân chứng minh, các vị trƣởng lão làm lễ thụ giới cho nàng trƣớc sự chứng kiến của tăng ni hai viện, triều đình cũng nhƣ hai hàng cƣ sĩ. Niềm vui thanh cao, thánh thiện làm cho khuôn mặt của đức vua nhƣ tỏa hào quang, ông rộng tay mở kho tàng, đặt bát cúng dƣờng suốt bảy ngày, gồm đủ mọi lễ phẩm phụ tùy đến đức Phật và tăng ni - để kỷ niệm ngày mừng vui trọng đại của hoàng gia. Đức vua hiền thiện này còn làm một nghĩa cử cao đẹp là lập bốn trại chẩn bần bên ngoài bốn cổng thành để bố thí cho những ngƣời nghèo khổ, cơ nhỡ, già cả, neo đơn... Ngoài ra, mọi châu báu, tƣ trang, tƣ dụng của bà quý phi đều đƣợc ủy thác cho đức vua và hoàng hậu để kiến thiết, chỉnh trang các tịnh xá trong kinh thành. Sự kiện hy hữu này, tăng ni cứ bàn tán mãi, chẳng rõ do nhân duyên kỳ lạ nào mà bà quý phi chỉ nghe một thời pháp, đã có thể từ bỏ tức khắc mọi vinh hoa phú quý thế tục để sống đời một nữ khất sĩ bần hàn!
366 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
Biết đƣợc mối nghi hoặc trong lòng của mọi ngƣời, tôn giả Sāriputta thỉnh đức Phật vén mở bức màn mù sƣơng các kiếp tử sinh của bà quý phi để tăng trƣởng đức tin cho hàng tỳ-khƣu hậu học. Thuận theo mọi ngƣời, đức Phật đã kể chuyện tƣơng đối đầy đủ, nhƣ sau: - Cũng là duyên xƣa, lối cũ thôi, này các thầy tỳ-khƣu! Bà Khemā này có duyên căn rất thâm hậu. Kể từ thời đức Phật Padumuttara, cô sinh ra làm một nô tỳ cho một gia chủ trong thành phố Haṃsavati. Đời sống cô rất nghèo hèn và cơ cực. Tuy nhiên, dung sắc cô rất đẹp, diễm kiều, khả ái; nhất là mái tóc đen dài, óng ánh, mƣợt mà thả xuống gót chân... Duyên may, hôm nọ, thấy trƣởng lão Sujatā - vốn là đại đệ tử của đức Phật Padumuttara - với nghi dung sáng rỡ, với lục căn thanh tịnh đang thong dong, tự tại trì bình khất thực nơi xóm nhà ven lộ. Phát khởi tâm tịnh tín, nhƣng không có tiền, chỉ có vài xu lẻ, đủ để mua một chiếc bánh ngọt - cô thành kính đặt bát cúng dƣờng! Với trí tuệ, với thắng trí, trƣởng lão thoáng nhìn đã thấy, biết nhân, duyên và quả ở cô thí chủ này, nên ngài dịu dàng cất tiếng nói: - Vật thí tuy nhỏ nhoi, nhƣng tâm cô thành kính, tịnh tín nên nó đẹp lắm, quý lắm! Cô có ƣớc nguyện gì không? - Thân phận con bé mọn, thấp thỏi, đâu dám ƣớc nguyện gì; chỉ mong rằng, một kiếp nào đó, trong tƣơng lai, có cơ duyên đƣợc đời sống xuất gia nhẹ nhàng, thanh thoát nhƣ tôn giả vậy. - Cô sẽ có cơ duyên thù thắng và rồi sẽ đƣợc nhƣ nguyện. Đƣợc sự động viên, khích lệ nhƣ thế - nên khi nào hễ có dịp là cô lại đặt bát cúng dƣờng, dù chút ít nhƣng không mệt mỏi, bao giờ cũng hoan hỷ và mát mẻ. Trong một cuộc cúng dƣờng lớn lên đức Phật và chƣ tăng, không biết bao nhiêu là vua chúa, quan lại, triệu phú, doanh gia... với tiền rừng, bạc bể, lƣơng thực, thực phẩm nhƣ núi, thƣợng vị loại cứng, loại Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 367
mềm... Cô rất hổ thẹn vì thấy mình không có gì. Chợt nghĩ đến tài sản quý báu là mái tóc đẹp, hiếm có; cô gái, không ngần ngại, cắt ngay mái tóc đem bán. Ngƣời chủ tiệm cửa hàng trang điểm, là một con ngƣời không có lƣơng tâm; biết mái tóc này là cực quý; nhƣng nhìn thấy cô gái nghèo hèn, thuộc giới cấp thấp cổ, bé miệng, nên chỉ trả cho hai đồng tiền vàng mà thôi! Lại còn miệng lƣỡi đãi bôi, nói là cám cảnh hoàn cảnh của cô nên đã mua với giá rất cao! Cô gái không buồn về chuyện ấy, bèn hối hả sắm sanh lễ phẩm để chung hội thí với mọi ngƣời! Đức Phật với thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm thuần tịnh siêu nhân - ngài biết tất cả việc xảy ra. Sớm hôm ấy, đức Phật ôm bát, không dừng lại nơi chỗ phú quý của vua chúa, không dừng lại nơi chỗ cao sang của các quan đại thần; và bỏ qua thƣợng phẩm của tất cả triệu phú, doanh gia, các đại gia chủ - để đi đến nơi mâm vật thực nghèo nàn của cô gái. Mừng đến nỗi nƣớc mắt cứ giọt ngắn, giọt dài - cô gái trân trọng đặt bát cho đức Thế Tôn trƣớc hằng ngàn đôi mắt ngƣỡng mộ lẫn ghen tỵ của mọi ngƣời. Để cho phƣớc báu của cô gái càng thêm viên mãn, đức Phật bảo thị giả xếp gấp tấm tăng-già-lê làm bốn trải lên nền đất rồi ngài ngồi xuống, an tĩnh, thanh tịnh độ thực ngay tại chỗ. Cô gái quỳ xuống, chấp tay hầu một bên. Đặt bát cho chƣ tăng đại chúng xong, mọi ngƣời quây quần lại xin cô gái chia phƣớc. Cô vui mừng lắm, nhƣng không biết chia phƣớc ra làm sao. Đức Phật mỉm cƣời, ân cần dạy rằng: - Con thành kính chấp tay lên, đặt ngay nơi chỗ trái tim của mình - làm thế nào để cho ngôn ngữ, tâm hồn và ý nghĩ kết hợp làm một, rồi nói nhƣ thế này: “Tôi rất hoan hỷ, đại hoan hỷ chia phƣớc đến cho tất thảy mọi ngƣời”. Con biết tại sao không? Phƣớc nhƣ ngọn đèn. Con đang có một ngọn đèn sau khi cúng dƣờng đến Nhƣ Lai. Ngọn đèn ấy, nếu con 368 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
cho một trăm ngƣời thắp, ngàn ngƣời thắp thì ánh sáng đèn cứ thế mà lan tỏa ra mãi; nhƣng ngọn đèn trong tay con vẫn không hao hụt, không suy suyển một chút nào. Nó vẫn nguyên vẹn! Thế rồi, sau khi cô gái chia phƣớc, mọi ngƣời đồng rân hô lớn, lành thay, làm cho cả đại địa và các tầng trời cũng phải rung rinh. Vị đại vƣơng chí tôn kinh thành Haṃsavati nghe chuyện cô gái, rƣng rƣng cảm động, xiết bao thƣơng quý - chiều ấy, cùng hai thị vệ, hỏi đƣờng, tìm đến thăm tận nhà. Ngạc nhiên thấy cô gái đẹp quá, lại ở trong cái chòi rách nát với một cậu em trai. Đức vua trẻ thấy trái tim rung động, không muốn giấu giếm thân phận mình, nói thật với cô gái và muốn rƣớc cô gái về cung. Cô gái thấy chàng trai cao sang, tuấn tú cũng nghe lòng mình bồi hồi, xao xuyến. Có gì lạ đâu, họ đã từng là vợ chồng trong nhiều kiếp quá khứ rồi! Lạ thay, khi cô gái vừa cúi đầu xuống, hổ thẹn, ngầm ý chấp thuận thì mái tóc của cô ta dài ra nhƣ cũ. Đức vua trố mắt nhìn. Chỉ có đức Phật và các bậc có thắng trí mới biết phép lạ ấy có đƣợc là bởi Đế Thích thiên chủ. Hôm ấy, khi cô gái cắt bán mái tóc thanh xuân, mua vật thực cúng dƣờng đức Phật và đƣợc đức Phật thọ nhận rồi độ thực ngay tại chỗ - thì tại Đao Lợi thiên cung, tảng đá vàng làm ngai ngồi của ông chợt nóng ran lên. Đây là dấu hiệu, lúc nào tại nhân gian có ai đó làm phƣớc, mà phƣớc báu ấy rất cao thƣợng, lúc trả quả, có thể thắng trội, vƣợt trội - có thể chiếm lĩnh ngay cả ngai vàng của ông ta. Dùng thiên nhãn ngắm nhìn, Đế Thích thấy biết ngay, nên ông đã ra tay ban chút phép mầu cho cô gái đƣợc lấy lại mái tóc đẹp của mình trƣớc khi se duyên về cung với đức vua! Sau đó, cô gái đƣợc vua phong làm quý phi, sống một cuộc đời yên ấm, vƣơng giả. Một lần nọ, khi thấy đức Phật tuyên dƣơng một tỳ-khƣu- ni sáng chói đệ nhất về trí tuệ, bà đã ƣớc nguyện sau này sẽ Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 369
sở đắc nhƣ vậy. Và đức Phật Padumuttara đã thọ ký cho bà đƣợc nhƣ nguyện. Hết kiếp sống ấy, do nhờ tâm tịnh tín và phƣớc báu thù thắng ấy, cô ta luân chuyển trong các cõi trời và ngƣời với hạnh phúc sang cả và thù thắng, luôn là hoàng hậu, chánh hậu, vƣơng phi các vị vua trời và các đức Chuyển luân Thánh vƣơng. Đến thời Phật Vipassī, bà đƣợc xuất gia trong giáo pháp này, nổi tiếng là một tỳ-khƣu-ni có trí phân tích với ngữ ngôn tinh tế, trong sáng kiêm cả tài hùng biện. Đến thời Phật Kakusandha, cô thác sanh trong một gia đình cự phú, biết bố thí, trì giới, có đức tin thiêng liêng với Tam Bảo, đã xây dựng một trú xứ vĩ đại, khang trang, đẹp đẽ để cúng dƣờng đến đức Phật và mấy chục ngàn Tăng chúng có chỗ tĩnh cƣ. Đến thời Phật Koṇāgamana, tâm tịnh tín và sự bố thí cúng dƣờng của cô vẫn đi theo ƣớc nguyện cũ, vẫn là những đại tịnh xá, đại lâm viên cho đức Phật và giáo hội. Đến thời Phật Kassapa, bà tên là Samanī, là trƣởng công chúa con đức vua Kikī nƣớc Kāsi, kinh thành Bārāṇasī - đã khẩn khoản xin xuất gia nhƣng không thuận duyên, do hai thân không cho phép. Thế là bảy chị em, gồm Samanī, Samaṇagutta, Bhikkhunī, Bhikkhudāyika, Dhammā, Sudhammā và Saṅghadāyika sống trong những cung điện nguy nga tráng lệ. Tuy nhiên, do căn tu nhiều đời, họ thƣờng hay đi nghe pháp, sống rất có giới hạnh và bố thí cúng dƣờng không mệt mỏi... Này các thầy tỳ-khƣu, đừng tƣởng vị trƣởng công chúa Samanī ấy là ai, chính là bà Khemā hiện nay đấy. Do nhân duyên nhiều đời nhƣ vậy, một thời gian sau, chắc chắn bà sẽ đắc quả A-la-hán, đồng thời sẽ sở đắc tất cả mọi thành tựu từ ƣớc nguyện cũ. Ngoài những thắng trí, ngôn ngữ, biện tài, tỳ-khƣu-ni Khemā sau này sẽ là bậc trí tuệ đệ nhất trong 370 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
hàng ni chúng. Tự bà sẽ lấy lại phẩm vị từ ƣớc nguyện xƣa của mình - khi quỳ dƣới chân đức Phật Padumuttara, đã đƣợc ngài hứa khả - vào thời giáo pháp hiện nay của Nhƣ Lai! Đại chúng thở phào, nhẹ nhõm - và thế là đức tin, thêm một lần nữa đƣợc xác lập, đƣợc củng cố, tăng trƣởng. Tôn giả Ānanda chợt thƣa hỏi: - Thế sáu vị công chúa đã từng nghe pháp, bố thí, cúng dƣờng, sống rất có giới hạnh thuở ấy - họ lƣu lạc phƣơng trời nào, cảnh giới nào rồi, bạch đức Thế Tôn? Đức Phật mỉm cƣời: - Lại duyên xƣa, lối cũ mà về. Họ đang có mặt đầy đủ ở đây cả rồi! Đại chúng ngơ ngác. Có ngƣời, bất giác đƣa mắt nhìn ngƣợc, nhìn xuôi! Đức Phật lại tiết lộ bí mật một chút: - Đời này, họ đã sanh ra, và trƣớc sau họ đều tao ngộ trong giáo pháp. Riêng cô công chúa út, rồi các thầy sẽ gặp thôi, không lâu đâu! Đại chúng thỏa mãn vì câu chuyện thật hay, thật cảm động ấy; và ấn tƣợng mà họ ghi nhớ nhất - là cô gái nghèo khổ đã tự cắt bỏ mái tóc thanh xuân của mình, đem bán để mua thực phẩm cúng dƣờng! Lúc mọi ngƣời giải tán hết thì tôn giả Ānanda cứ lẽo đẽo theo sau tôn giả Mahā Moggallāna để hỏi cho kỳ đƣợc 6 cô công chúa còn lại là ai, tên là gì, hiện họ đang ở những đâu? Tôn giả Mahā Moggallāna biết rất rõ nhƣ sau: “Samaṇagutta xƣa, bây giờ là Uppalavaṇṇa; Bhikkhunī xƣa, bây giờ là Paṭācārā; Bhikkhudāyika xƣa, bây giờ là Kuṇḍalā; Dhammā xƣa, bây giờ là Kisā-Gotamī; Sudhammā xƣa, bây giờ là Dhammadinnā” - nhƣng ngài chỉ cƣời, khẽ nói: - Đức Thế Tôn chƣa kể câu chuyện còn lại - là có lý do của ngài - tôi là ai mà dám bƣớc qua giới hạn ấy? Hiền hữu Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 371
chỉ cần biết rằng, họ đều còn đang lƣu lạc ở trong đời, còn đang nếm đủ mọi mùi vị ngọt ngào cũng nhƣ đắng cay của cuộc sống, khi chƣa dứt nghiệp. Nhƣng sau này, họ đều là những vị tỳ-khƣu-ni đạo cao đức trọng, sáng chói trong rừng Ni chúng! Đức Phật không đã từng dạy từ đầu, rằng là, ai nấy đều cứ theo duyên xƣa, lối cũ mà về, đó sao! Nói thế cũng bằng không! Tôn giả Ānanda xịu mặt xuống, trông sao mà dễ thƣơng, dễ mến đến vậy!