📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Thần Thông Cảm Hoá Ngoại Đạo

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 15,842 ký tự · ~14 phút đọc
🏠 📜

Cảm Hóa Ngoại Đạo

It hôm sau thấy thời tiết khô nhẹ, đức Phật bàn giao công việc ở Trúc Lâm cho một số các vị trƣởng lão, ngài và đại chúng tỳ-khƣu lại làm một chuyến du hành về phƣơng bắc. Ngài lần lƣợt theo đƣờng bộ hành thƣơng mãi đến thị trấn phồn vinh Pāṭaligāma, vƣợt sông Gaṅgā đến Vesāli, ghé thăm Mahāvana. Tại Sảnh Đƣờng Nóc Nhọn, đức Phật ở lại đây mấy hôm để giáo hóa chúng tăng ni hai viện. Ngài lại phải chế định tạm thời một số giới điều để đối trị những xấu ác phát sanh. Có những việc thật không đáng, nhất là tại ni viện, khi các trƣởng lão ni về an cƣ tại Trúc Lâm. Ai ngờ có những cô ni lại tích trữ tỏi, tích trữ dầu ăn, tích trữ một số cao mỡ làm đẹp da, tích trữ dù, dép... Từ khi bà kỹ nữ Ambapālī đƣợc đức Phật cho phép hộ độ ni viện thì khuôn mặt và sinh hoạt ở đây có nhiều thay đổi. Hễ thấy ni chúng cần gì thì bà cho xe chở đến. Nhất là vải vóc – vì chƣ ni ít khi có đủ năm y (1) để thay đổi. Thế là có ngƣời tích trữ vải, sử dụng rộng rãi cho mình rồi còn câu dụ tặng cho ngƣời khác để nhờ vả hoặc trao đổi chuyện gì đấy! Đôi khi chỉ là (1) Tăng 03 y, nhƣng Ni phải 05 y: Nội, ngoại, lót ( samkacchika - yếm), y tắm và y hai lớp để đắp.

Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 373

sai vặt hoặc giặt y bát giùm, đi bát giùm... Dịp này, bà kỹ nữ Ambapālī xin đƣợc xuất gia tỳ-khƣu- ni. Đức Phật đã đích thân làm lễ cho bà thọ cụ túc giới có sự tham dự đông đảo của các hàng trƣởng lão. Bà khởi tâm cúng dƣờng đặt bát suốt bảy ngày, đầy đủ những vật dụng phụ tùy đến tăng ni hai viện... Rời Mahāvana, thấy Vesāli thịnh vƣợng, đời sống chƣ tăng ni đã đi vào ổn định, đức Phật lần lƣợt ghé qua tiểu bang Videha, Moriya, Mallā... thì gặp lại các trƣởng lão Kāḷudāyi, Bhaddiya, Devadatta... đang du hóa ở vùng này. Đức Phật ân cần thăm hỏi. Thấy ai cũng sạm đen, phong trần nhƣng toát ra sự trƣởng thành, chững chạc. Đức Phật quan tâm Devadatta nhiều nhất vì ông ta tuy có ngũ thông, có một hội chúng đệ tử đông nhất nhƣng chƣa bƣớc vào dòng thánh đạo. - Đệ tử sẽ cố gắng, thƣa đức Tôn Sƣ! Devadatta nở nụ cƣời có vẻ mãn nguyện – Tuy không thể so sánh với các vị huynh trƣởng, nhƣng đệ tử hoằng pháp cũng có đƣợc một chút lợi ích, đƣợc một vài thành quả khiêm tốn! - Hãy nhớ đấy, Devadatta! Khi chƣa vào dòng thì bất cứ năng lực thù thắng nào rồi cũng sẽ bị thối thất! Lên đƣờng rồi, đức Phật mới nói với hai vị đại đệ tử: - Hãy tìm cách giúp đỡ Devadatta! Ông ta mà có đệ tử và đồ chúng đông chừng nào thì những kiết sử, tùy miên chúng sẽ khởi phát, sẽ duyên sanh chừng đó! Hiện tại ông ta đang tự đắc, tự mãn đấy! Đức Phật mới đến đƣợc địa phận nƣớc Koliya thì tin ngài sẽ trổ pháp lực thần thông đã bay đến Sāvatthi rồi! Mọi giới xôn xao bàn tán. Và cao độ nhất là sáu phái ngoại đạo từ Vƣơng Xá lũ lƣợt theo chân đức Phật, qua Vesāli, kéo thêm đệ tử và chúng đồ ở đây, rồi rầm rộ lên phƣơng Bắc. Chuyện đức Phật nói chuyện sẽ trổ pháp lực thần thông vào

374 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

rằm tháng Āsāḷha(1) tại Sāvatthi trên cây “Kaṇḍamba” đã đến tai họ. Chuyện dễ hiểu thôi. Đức vua nói chuyện với vài viên cận thần thân tín, các vị này cũng chỉ nói nhỏ, nói lại với vài ngƣời quen - thế rồi, chuyện thêm mắm, thêm muối lan vào tai mọi ngƣời còn nhanh hơn gió chuyển. Một vài vị giáo chủ hoặc đệ tử lớn của họ với tâm địa không đƣợc tốt, sợ tổn hại uy tín cho giáo phái của mình nên đã tìm cách ngăn chặn. Khi nghe đức Phật sẽ trổ thần thông trên cây Kaṇḍamba, họ chƣa biết rõ là cây gì nên đã cho một số thuộc hạ nhanh chân đến Sāvatthi liên lạc với các giáo phái ngoại đạo ở đây để nhờ họ tìm hiểu. Các vị hiền triết, học giả thông thái nói rằng, cả kinh thành Sāvatthi không có cái cây nào đƣợc gọi là Kaṇḍamba cả. Tuy nhiên, có một nhà ngôn ngữ học dè dặt và cẩn trọng nói rằng: - Sa-môn Gotama là bậc thông tuệ. Tuy nhiên, tôi chƣa đƣợc nghe chính xác qua lỗ tai của mình về cái từ ấy nên tôi chƣa dám quyết đoán. Nếu đúng là Kaṇḍamba thì không có tên cây ấy, chủng loại, họ hàng cũng không. Nhƣng nếu “gƣợng” mà chiết tự ra – thì ta có Kaṇḍa và amba. Kaṇḍa có nghĩa là cong, là một phần, cọng, nhánh. Amba là cây xoài. Vậy Kaṇḍamba có thể là cây xoài cong đặc biệt nào đó hoặc một nhánh, một phần của cây xoài vĩ đại nào đó! Đây chỉ là một gợi ý thô thiển và què quặt, xin chƣ vị cứ nghiên cứu! Kiến giải thận trọng của nhà ngôn ngữ học là đúng, là tốt nhƣng đƣa đến hậu quả vô cùng tai hại. Suốt thời gian sau đó, đồ chúng ngoại đạo đi lùng sục khắp kinh thành, hễ thấy cây xoài nào to lớn, cong, đặc biệt là chúng đốn bỏ, chặt phá hết. Nếu đụng đến vƣờn xoài của các danh gia vọng tộc, phú hộ, ngƣời tai mắt... là chúng xin mua, bồi thƣờng hoặc hăm dọa nếu không thỏa nguyện. Hành động ấy quả

(1) Khoảng tháng 6, 7 ta.

Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 375

thật là thô lỗ, đầy bạo lực ngu ngốc, đáng thƣơng xót thay! Cơn bão chặt xoài tràn qua kinh thành thì tăng chúng Kỳ Viên cũng bàng hoàng, ngơ ngác, không hiểu chuyện gì. Hai hàng cƣ sĩ áo trắng tìm đến Kỳ Viên thƣa hỏi các vị trƣởng lão nguyên nhân và sự thật. Hoàng thân Kỳ-đà và trƣởng giả Cấp Cô Độc cũng cảm giác bất an! Một bậc có thắng trí và không còn lậu hoặc đành phải ân cần phủ dụ: - Chƣ vị hãy an tâm. Không những an tâm mà còn sẽ đƣợc chứng kiến oai lực vô song của đức Chánh Đẳng Giác nhiếp phục ngoại đạo. Mọi ngƣời thở phào. Trƣởng giả Cấp Cô Độc tò mò: - Vậy cây Kaṇḍamba là cây gì? Có phải là những cây xoài mà chúng ngoại đạo đang chặt phá, đốn bỏ không? - Ừ! Họ đúng một nửa! Cũng là cây xoài, nhƣng cây xoài mà đức Phật sử dụng thần thông ấy, chƣa có mặt trên thế gian này! Nói vậy xong là vị ấy cƣời cƣời bỏ đi vì “thiên cơ bất khả lậu” mà! Đức Phật và đại chúng đã ghé Kỳ Viên trƣớc mùa an cƣ sáu ngày. Buổi sáng, ngài và tăng chúng đi khất thực một vòng quanh thành Sāvatthi (Xá-vệ), xem nhƣ không có gì xảy ra. Buổi chiều ngài thuyết pháp cho hai hàng cƣ sĩ tại giảng đƣờng, buổi tối dành cho hội chúng tỳ-khƣu. Khuya, canh hai, thiên chủ Đế Thích, Tứ đại thiên vƣơng cùng với thiên chúng đoanh vây đến để nghe pháp. Khuya nữa là phạm thiên, phạm chúng thiên. Khu rừng Kỳ Viên sáng rực một góc trời, đêm này sang đêm khác nhƣ thế. Khi ngoại đạo cho xây dựng từ nơi này sang nơi khác những cái đài cao rộng, bề thế với vẻ lộng lẫy đầy ngổ ngáo, phô trƣơng... thì đức Phật không làm gì cả. Một vài đệ tử lớn của họ có vẻ nóng nảy, bồn chồn, hỗn láo, tuyên bố rằng: “Ông sa-môn Gotama bỏ cuộc rồi, không dám thi đấu thần 376 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

thông! Vậy thì hãy cút xéo đi!” Một số vị tỳ-kheo còn phàm tục bực tức không chịu nổi, đến đảnh lễ chƣ vị trƣởng lão, xin cho biết hƣ thực. Tôn giả Mahā Moggallāna (Đại Mục- kiền-liên) mỉm cƣời: “Các ông yên trí đi! Hãy nói với chúng rằng, đúng ngày rằm tháng sáu, đức Tôn Sƣ sẽ biểu diễn thần thông lực ở nơi cây Kaṇḍamba!”. “Nhƣng chúng chặt hết rồi mà!” “Chƣa, cây ấy đức Tôn Sƣ chƣa trồng!” Nói vậy cũng bằng không! Họ đến vây quanh tôn giả Sāriputta (Xá-lợi-phất). Tôn giả mỉm cƣời chỉ qua ngài Mahā Kassapa (Đại Ca-diếp); rồi cứ thế, các vị thƣợng thủ A-la-hán chỉ quanh. Cuối cùng, một vị sa-di A-la-hán có năm thắng trí, tuyên bố rằng: “Rất tiếc, đức Tôn Sƣ đã cấm chỉ, chứ trong hàng đệ tử, không phải một, không phải hai, mà hằng trăm, hằng ngàn đệ tử cháu chít của ngài cũng thừa khả năng hí lộng thần oai nhiếp phục ngoại đạo!” Chiều hôm đó, đức Phật mới chính thức xác nhận: - Đúng nhƣ con trai nhỏ tuổi của Nhƣ Lai đã nói. Vậy thì vào buổi sáng ngày mƣời lăm, trên cây Kaṇḍamba, trƣớc cổng thành kinh đô Sāvatthi, Nhƣ Lai sẽ biểu diễn thần thông ở đấy! Đến ngày, đức Phật và hội chúng tỳ-khƣu vẫn đi trì bình khất thực nhƣ thƣờng lệ. Sau khi đi qua một số ngả đƣờng, vật thực vừa đủ dùng, đức Phật hƣớng về cổng kinh thành Sāvatthi. Trên và dƣới các đài cao chỗ này chỗ kia, các giáo phái ngoại đạo tập trung dày đặc ngƣời. Còn hai hàng cƣ sĩ và dân chúng, sau khi đặt bát cho đức Phật và tăng chúng thì họ liền kéo nhau đi ở bên sau. Nhà nhà đóng cửa. Chợ không đông. Ôi! Cả rừng ngƣời. Cả biển ngƣời. Khi đức Phật càng tiến dần từng bƣớc chân một đến cổng kinh thành thì ngoại đạo và dân chúng càng tò mò, hồi hộp theo dõi. Vì rõ ràng, trƣớc cổng kinh thành có hai cây xoài to thì ngoại đạo đã chặt rồi, hiện chẳng còn cây nào. Riêng vƣờn xoài của hoàng gia thì chúng không dám, vả lại, Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 377

chúng không phải là trƣớc cổng! Đến gần cổng kinh thành, tại một khoảng trống, đức Phật dừng chân lại. Và cách đứng, cách ôm bát của ngài nhƣ có vẻ chờ đợi ai đó đặt bát? Và quả đúng thế. Sáng sớm nay, ngƣời trông coi vƣờn xoài của đức vua Pāsenadi (Ba-tƣ-nặc) phát hiện trong vƣờn xoài một trái xoài chín, to, rất đặc biệt, thơm lừng! Ông hái trái xoài ấy, đựng trong giỏ tre có lót rơm, định đem dâng cho đức vua Pāsenadi. Ông không biết việc gì đang xảy ra ở xung quanh. Khi hối hả bƣớc ra khỏi vƣờn xoài thì trƣớc mắt, ông trông chƣ tăng vàng rực nhƣ một đám mây vàng. Thấy đức Phật ôm bát đứng, ông ta suy nghĩ rất nhanh: “Nếu dâng cho vua thì mình đƣợc khen thƣởng ngay tức khắc năm bảy đồng vàng gì đấy! Quý báu gì! Ăn là hết liền! Chi bằng dâng cho đức Phật mình sẽ đƣợc nƣơng tựa phƣớc báu nhiều đời!” Nghĩ là làm liền, ông thành kính đặt trái xoài quý báu kia vào bát cho ngài! Trƣớc hằng ngàn cặp mắt đang chăm chăm quan sát, đức Phật bảo tỳ-khƣu Nāgita (1) thị giả trải tọa cụ giữa nền đất rồi an nhiên ngồi xuống tại chỗ. Ngài lại bảo tôn giả Sāriputta thông báo với đại chúng là tùy nghi thọ trai ngay tại đây. Đức Phật thọ dụng trái xoài, trao hạt xoài cho ngƣời làm vƣờn, ngài nói: - Này Kaṇḍa! Trong cái giỏ của ông có một con dao, hãy dùng cái dao ấy, đến chỗ đất còn trống kia, đào một cái lỗ rồi đặt hạt xoài này vào đấy! Không biết chuyện gì nhƣng ngƣời làm vƣờn vẫn nghe lời. Sau đó, đức Phật rửa tay, rảy nƣớc lên hạt xoài vừa gieo rồi nói: - Này đại chúng tỳ-khƣu! Ngƣời làm vƣờn này có tên là (1) Đức Phật có 5 thị giả chƣa chính thức thay đổi nhau, đó là Nāgasamāla, Nāgita, Sunakkhatta – hoàng tử dòng vua nƣớc cộng hòa Licchavī - Sāgata, Meghiya. Tôn giả Ānanda chỉ đƣợc đề cử chính thức sau hạ thứ 20 tại Kỳ Viên đại tịnh xá.

378 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Kaṇḍa, ông ta đích thân gieo một hạt xoài (amba); vậy cây xoài này có tên là Kaṇḍamba. Và hãy xem! Điều Nhƣ Lai nói là đúng với sự thực! Nhƣ Lai sẽ hiển lộ thần thông lực ngay tại cây xoài Kaṇḍamba này! Tin đƣợc lan đi, mọi ngƣời đổ xô quây quần lại, hóa ra cái cây có tên Kaṇḍamba là nhƣ thế này đây! Các vị có thắng trí thì do biết rồi nên họ chỉ mỉm cƣời. Riêng chƣ tăng không có thắng trí thì tò mò, ngạc nhiên, chăm chú nhìn! Đức vua Pāsenadi mấy hôm trƣớc cũng đã nghe tràn tay về chuyện chặt xoài; và triều thần cũng đã bàn tán về câu chuyện của sáng hôm nay. Thế là, khi đức Phật tuyên bố về tên cây xoài thì đức vua Pāsenadi cùng các quan quân hầu cận cũng đã đứng chật vòng trong, vòng ngoài xem chuyện lạ. Ngay lúc ấy, hạt xoài nẩy mầm, đất nứt, một chồi cây trắng nõn vƣơn lên, gặp ánh nắng nó trắng xanh, xanh non, xanh biếc... vƣơn lên, thành cây, có cành, có nhánh, có lá xanh mơn mởn, xanh nhạt, xanh đậm. Rồi cứ thế, trƣớc mắt mọi ngƣời, cây xoài chợt biến hóa nhƣ trò ảo thuật. Cây xoài đã lên cao chừng 50 cùi tay, cội cành gân guốc... to lớn chƣa từng thấy; rồi nó đơm hoa, nẩy trái dầy đặc, chín mọng, thơm lừng cả một vùng! Cả không gian lặng ngắt, rồi tiếng mừng vui la hét rầm trời: Mọi ngƣời tán thán, ca tụng thần thông lực của đức Thế Tôn! Đức vua Pāsenadi bƣớc ra, chắp tay xá lễ: - Nghe tiếng sa-môn Gotama đã lâu nay tôi mới đƣợc hân hạnh diện kiến ngài - Chăm chú nhìn đức Phật một hồi, đức vua mỉm cƣời tiếp - Nghi dung, tƣớng mạo của ngài, đẹp quá, cao sang, quý phái quá - phải là hiện thân một đức Chuyển luân Thánh vƣơng mới đúng! - Đại vƣơng đã quá khen! Rồi chỉ cây xoài, đức Phật tiếp – Bao nhiêu cây xoài lớn trong kinh thành, một số ngƣời thiểu trí đã chặt phá hết, nay Nhƣ Lai sẽ tặng lại cho đại Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 379

vƣơng, kinh thành, quốc độ một gốc xoài quý nhất, ngon thơm nhất – có tên là Kaṇḍamba - hãy nên gầy giống nó để ƣơm trồng các nơi, đem lại lợi lạc cho nhiều ngƣời, cho các giai cấp, cả giới cùng đinh trong xã hội nữa - không nên phân biệt - vì họ cũng đều là thần dân của ngài, thƣa đại vƣơng! Đức vua và triều thần đều cảm kích, cung kính gật đầu, tuân mệnh. Chuyện kể rằng, sau đó, tại cây xoài này, rất nhiều cận sự nam nữ hai hàng xin phép đức Phật đƣợc sử dụng thần thông, nhƣ cận sự nam Cūla Anāthapiṇḍika (Em ruột của trƣởng giả Cấp Cô Độc), cận sự nữ Gaharaṇīnandamātā - đều là bậc Bất Lai (Anāgāmī - A-na-hàm)- nhƣng đức Phật không cho phép! Rồi sau đó, đức Phật đã sử dụng thần thông làm một chiếc cầu bằng ngọc nằm vắt ngang giữa hƣ không, biểu diễn thần thông biến hóa(1), thần thông Yamaka(2), thần thông Lokavivaraṇa(3), và cuối cùng là thần thông với hào

(1) Trên chiếc cầu ngọc, ngài kinh hành qua lại, lần lƣợt hiện ra một vị đang đi, một vị đang thuyết pháp, hai vị đang vấn đáp, một vị đang tọa thiền, một vị đang nằm nghỉ nghiêng lƣng, một vị đang đƣa tay sờ mặt trời, mặt trăng. Rồi thoáng chốc, hằng trăm ngàn vị Phật với những oai nghi hoàn toàn khác nhau đồng hiện hữu... (2) Tức là thần thông song đôi, song hành. Thần thông này chỉ có vị Chánh Đẳng Giác mới thực hiên đƣợc, vì trong một lúc phải nhập định hai đề mục nƣớc và lửa một lần. Khi hiển lộ, thân trên tỏa lửa, thân dƣới tuôn nƣớc, và ngƣợc lại. Hoặc mắt trái là lửa, mắt phải là nƣớc và ngƣợc lại.Lỗ mũi trái phun lửa, lỗ mũi phải phun nƣớc, và ngƣợc lại. Tƣơng tợ thế là vai phải, vai trái, tay phải, tay trái, chân phải, chân trái, mƣời ngón tay, mƣời ngón chân, lông chân... (3) Tức là một loại thần thông mở ra cho mọi ngƣời nhìn thấy tất cả thế giới không ngăn ngại. Theo chú giải, sau khi đức Phật nhập định đề mục màu trắng (odāta), rồi với năng lực đi đôi với nguyện lực nhƣ ý muốn: Tất cả thế giới bên trên, từ cõi ngƣời đến cõi phi tƣởng, hiện ra rõ mồn một. Cõi ngƣời nhìn thấy tất cả các cõi trên và ngƣợc lại, các cõi khác cũng y nhƣ thế. Mọi sinh hoạt, chánh báo, y báo ở mỗi nơi; rồi lâu đài, dinh thự, hồ nƣớc, vƣờn hoa, xe kiệu, lạc thú nhƣ thế nào đều trông thấy cả. Các cõi dƣới, bốn khổ xứ,

380 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

quang sáu màu rất lạ lùng, rất diệu kỳ, cũng chỉ năng lực của bậc Toàn Giác mới thực hiện đƣợc!(1) Chúng ngoại đạo thấy oai lực vô biên, vô tận, bất khả tƣ nghì của đức Phật, thật không có chỗ nào để lòe bịp đƣợc nữa; nên họ đã lẳng lặng xếp cờ, im trống rồi cũng lẳng lặng giải tán, rút lui. Hai hàng cận sự nam nữ thì họ hí hửng, hãnh diện, mừng vui ra mặt, đem câu chuyện chứng kiến tận mắt ra khoe với láng giềng, quyến thuộc, bằng hữu. Chƣ phàm tăng thấy mình tăng trƣởng thêm đức tin. Quần chúng thì hẹn nhau đến quy giáo với giáo đoàn nhiều thần thông, lắm oai lực – có vị giáo chủ sa-môn Gotama vô song! Riêng đức vua Pāsenadi lẳng lặng đến gần đức Phật, hoan hỷ thốt lên: - Quốc độ này xin đƣợc hân hạnh chào ngài! Đức Phật tế nhị nắm tay đức vua: - Sau này, Nhƣ Lai còn phải cậy nhờ đến uy đức của một bậc minh quân, vì lợi lạc, vì hạnh phúc, vì sự an vui cho nhiều ngƣời! Đức vua Pāsenadi khách sáo nói: - Thật không dám đâu, thƣa ngài! Trong lúc ấy, thế gian không biết - chứ thiên chúng, thiên vƣơng, phạm chúng, phạm thiên... ngự đầy đặc cả không gian tấu nhạc, tung hoa, rải hoa.. hoan hỷ cúng dƣờng hiện tƣợng hy hữu.

nhất là 08 tầng địa ngục chính và phụ; những khổ hình đồng sôi, vạc dầu, hố đao, chậu máu, cƣa xẻ... quỷ sứ gì gì cũng nhìn thấy nhƣ ở trƣớc tầm mắt. Và các cõi khác nhìn thấy nhau cũng y nhƣ thế. (1) Hào quang màu xanh – tỏa ra từ tóc của ngài. Hào quang màu vàng – tỏa ra từ màu da và tròng mắt. Hào quang màu đỏ - tỏa ra từ máu và thịt. Hào quang màu trắng - tỏa ra từ xƣơng và răng. Hào quang màu hồng - tỏa ra từ hai lòng bàn tay và hai lòng bàn chân. Hào quang tổng hợp năm màu chói sáng rực rỡ (Pabhassara) - tỏa ra từ mỗi sợi lông, mỗi móng tay, móng chân!

(Năm 581 trƣớc TL)

← Văn bản trướcTập 2 — Duyên Xƣa, Lối CũVăn bản tiếp →Tập 2 — Đền Ơn Huyết Sữa
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF