📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Thâu Nhiếp Maha Kassapa

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 12,321 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 📜

Mahā Kassapa

Ngày hôm sau, đức Phật lặng lẽ ôm bát ra đi, không nói là đi đâu, không thông báo với ai cả. Hành trạng của đức Toàn Giác bao giờ cũng có nhân, có duyên chẳng ai thắc mắc cả! Hóa ra, đức Phật, sau khi trì bình khất thực, ngài đã đi bộ hơn nửa do tuần, tìm đến một ngôi làng ở ngoại ô, ngồi độ thực dƣới gốc cây Bahuputtaka ven đƣờng, chờ đợi nhân duyên để thu nhận thêm một đệ tử vĩ đại khác: Tôn giả Mahā Kassapa! Cách chỗ ngồi của đức Phật không bao xa, bên kia con sông nhỏ có ngôi làng Mahātiṭṭha trù phú, có gia đình bà-la- môn Kapila cự phú; ngƣời ta đồn rằng, tài sản, kho tiền vàng, kho châu báu của ông còn nhiều hơn ông vua một tiểu quốc! Ông bà-la-môn Kapila chỉ có một cậu con trai duy nhất! Tƣơng truyền, lúc lâm bồn, bà mẹ ngồi dƣới gốc cây đại thụ Pippali nên lấy tên cây đặt tên cho con: Pippali! Ngoài ra, còn có tên thƣờng gọi khác nữa là Mahā Kassapa! Cũng nhƣ nhiều nhân cách vĩ đại khác, Pippali có nhiều quý tƣớng, vẻ đẹp của bậc đại nhân, có sự thông minh, nết hạnh và những phẩm chất, cá tính ƣu việt. Đến tuổi thanh

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 67

niên thì kiến thức, sở học của chàng cũng tƣơng tợ Sāriputta và Moggallāna vậy, nghĩa là đầy đủ bản lãnh của trí thức bà- la-môn thời đại: Có thể làm trƣởng giáo, quan đại thần hoặc tham mƣu triều chính! Đấy là ƣớc vọng của gia đình. Pippali có đời sống nội tâm trầm lặng. Đặc biệt là không thích ca, vũ, nhạc, rƣợu men, rƣợu nấu... và luôn tìm cách xa lánh ca nhi, mỹ nữ. Khi cha mẹ bắt lập gia đình thì chàng từ chối đây đẩy, hoảng sợ nhƣ đỉa phải vôi! Mặc dầu cƣơng quyết cự tuyệt, nhƣng thấy khó lay chuyển đƣợc ý định của hai thân, Pippali bày ra một mƣu kế. Chàng thuê một nhà điêu khắc nổi danh, tạc tƣợng một mỹ nữ bằng vàng, bằng ngƣời thật rồi nói rằng: “Nếu quả thật trên thế gian có ngƣời đẹp nhƣ thế này, y hệt nhƣ thế này thì mới xứng đáng kết hôn với con!” Tƣởng cha mẹ nản chí, ai ngờ ông bà cho làm một chiếc kiệu lớn, nhƣ ngôi đình nhỏ, đặt tƣợng mỹ nữ lên trên, rèm che sáo phủ, có bốn bánh xe rồi thuê ngƣời di chuyển từ làng này sang làng khác. Bên cạnh luôn có mặt bốn thầy bà- la-môn học thức, trọng tuổi, có tƣớng mạo đẹp đẽ, tiên phong đạo cốt. Cứ hễ dừng xe một nơi phải lẽ, có thị trấn, xóm làng thạnh mậu; có gạo trắng, nƣớc trong hoặc có kỳ hoa dị thảo thắm tƣơi thì các thầy bà la-môn lại rao truyền: “Nữ thần đây! Nữ thần giáng hạ trần gian đây! Các tiểu thƣ khuê các, các công nƣơng diễm kiều hãy đến chiêm ngƣỡng; chỉ cần kính thành hoa hƣơng lễ phẩm thì sẽ đạt đƣợc những ƣớc mơ nhƣ sở nguyện!” Thế rồi, rèm sáo đƣợc vén lên, tƣợng nữ thần bằng vàng với dung mạo tuyệt mỹ, chói lọi! Một đồn hai, hai đồn bốn, bốn đồn tám rồi nhƣ một đám hội của giai nhân khắp các nơi đổ đến! Bốn vị bà-la-môn trấn bốn góc, chăm chăm tìm kiếm “cô gái đẹp y, giống y tƣợng nữ thần” trong số mỹ nữ, gia nhân đến chiêm bái! Lạ lùng làm sao, kỳ dị làm sao, có một cô gái đẹp y, giống y nhƣ vậy thật! Nàng tên là Bhaddākāpilāni, mƣời sáu 68 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

tuổi, con gái của bà-la-môn triệu phú Kosiya ở thị trấn Sāgala, vùng Madda! Thật ra, Bhaddākāpilāni không muốn đi xem, nhƣng bạn bè bảo là tƣợng nữ thần nhƣ đƣợc đúc từ nàng mà ra vậy, nên sinh ra tò mò! Khi bốn thầy bà-la-môn nhìn thấy Bhaddākāpilāni, họ cũng kinh ngạc, sững sờ, sao thƣợng đế sắp xếp chi những tao ngộ quá diệu kỳ! Pippali không biết từ chối đâu đƣợc nữa. Cuộc hôn nhân hai bên sớm tiến hành. Chàng và nàng chung sống với nhau chẳng ai hạnh phúc cả. Đêm động phòng hoa chúc, chàng một góc, nàng một góc, chẳng ai nói chuyện với ai câu nào. Các đêm sau cũng thế. Pippali quan sát thì dƣờng nhƣ Bhaddākāpilāni còn ủ ê, sầu não hơn cả chàng nữa! Ngạc nhiên, chàng hỏi: “Tại sao nàng có vẻ cáu giận ta nhƣ thế, ta có làm gì nàng đâu!” Bhaddākāpilāni ôn nhu, mềm mỏng trả lời: “Thiếp thành thật xin lỗi chàng! Thật ra, thiếp không có gì phải giận chàng cả! Thiếp giận là giận cho cái nghiệp duyên trớ trêu của mình! Từ khi lớn lên, mang thân nữ giới, thiếp không thích đời sống ngũ dục, lại càng không thích lập gia đình! Chí nguyện của thiếp là sống đời xuất gia phạm hạnh! Thế mà... thế mà...” Nói thế xong, Bhaddākāpilāni gục khóc nức nở. Hóa ra, cả hai có cùng một nguyện ƣớc! Pippali sung sƣớng quá! Rồi chàng tâm sự cho nàng nghe! Cuối cùng, hai ngƣời cam kết, thỏa thuận,sẽ sống với nhau nhƣ bạn! Thời gian trôi qua, hai vợ chồng thay nhau chăm lo mọi việc trong ngoài vì cha mẹ đã già yếu. Thì giờ rảnh rỗi, khá nhiều, họ nghiên cứu thêm triết đạo học, thực hành yoga, thảo luận với nhau về những điểm khúc mắt về các tƣ tƣởng tôn giáo! Họ sống với nhau nhƣ bát nƣớc đầy, trong sạch nhƣ vỏ ốc! Vậy là sau mƣời hai năm thủ ƣớc, cha mẹ qua đời, Pippali bèn bàn với Bhaddākāpilāni kế hoạch hành động: Trƣớc khi xuất gia nên bố thí tất cả châu báu, của cải, tài Minh Đức Triều Tâm Ảnh 69

sản! Chàng sẽ tha phƣơng tầm đạo, sẽ học hỏi tất cả mọi giáo chủ, mọi chân sƣ ở trên đời! Còn nàng nên tạm thời đến xuất gia với ni chúng Nigaṇṭhānāṭaputta (Ni-kiền-tử), bao giờ tìm ra đạo lộ bất tử sẽ báo cho nàng sau! Suốt ba tháng trƣờng mới bố thí hết, xả ly hết của cải tích góp nhiều đời, chàng và nàng nhẹ hẫng, phơi phới. Chàng chuẩn bị đầy đủ tám món vật dụng của một du sĩ hành cƣớc: ba y, bát, dây thắt lƣng, dao cạo tóc, ống kim chỉ và đồ lọc nƣớc! Nàng cũng chuẩn bị nhƣ vậy. Lựa một ngày đẹp trời, nàng cắt bỏ mái tóc thanh xuân, chàng sạch sẽ râu tóc, tam y, nhất bát lên đƣờng! Đến đầu làng, hai ngƣời chia tay, rẽ sang hai hƣớng; nàng về nam tìm đến giáo phái Ni- kiền-tử, chàng lên phía bắc, lang thang nhiều quốc độ! Năm ấy chàng đã ba mƣơi hai tuổi. Chính cái ngày mà hai ngƣời ra đi thì đức Phật đang ngồi dƣới cội Bodhirukkha! Vậy là chỉ hơn một năm mòn mỏi, không tìm ra chân sƣ, không tìm ra giải đáp tối hậu, Pippali lần hƣớng về quê nhà thì hay tin: Một vị Chánh Đẳng Giác đã ra đời, đang khai đàn lập giáo ở khu Rừng Tre do vua Seniya Bimbisāra cúng dƣờng. Hiện tại, kinh đô này nhƣ đang lên cơn sốt của một tôn giáo không có thần linh, nói rằng, mỗi ngƣời là ngọn đèn cho mình, có thể giác ngộ, giải thoát cho chính mình mà không cần uy lực của thƣợng đế nào cả! Mấy ngàn sa-môn của tôn giáo mới ở ngoài truyền thống ấy nhƣ những đám mây vàng nhẹ nhàng, thanh thoát tràn ngập khắp mọi nơi, khắp mọi không gian: địa lý và tâm linh! Pippali, tức là Mahā Kassapa, nghe rúng động từng chân tơ, kẽ tóc; tin đồn ấy rất hợp với tƣ duy của chàng, rất quen thuộc với những hình ảnh trong giấc mơ thánh thiện của chàng! Đứng lặng bên ngôi nhà cũ. Nhắm mắt, tĩnh lặng chiêu niệm ân đức của hai đấng sinh thành, rồi Mahā Kassapa 70 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

quay gót, theo thuyền vƣợt qua con sông nhỏ, với ý nghĩ là sẽ tìm đến Trúc Lâm; nhƣng mới đi một đỗi đƣờng thì gặp đức Thế Tôn! Phải, tuy chƣa có duyên gặp đức Thế Tôn nhƣng Mahā Kassapa thấy một sa-môn phi phàm với ba mƣơi hai quý tƣớng và tám mƣơi vẻ đẹp đang ngồi tĩnh tại dƣới cội cây Bahuputtaka, dung sắc chói ngời, hào quang sáng rỡ thì chàng biết, đấy là ngài chứ không còn ai khác nữa! Với thái độ thành kính rất tự nhiên, Mahā Kassapa, quỳ mọp xuống, đảnh lễ rồi nói rằng: - Bạch đức Thế Tôn! Thế Tôn là đạo sƣ của con, con là đệ tử của ngài! (Satthā me bhante sāvako-hamasmi!) - Này Mahā Kassapa! Hãy ngồi xuống đây rồi Nhƣ Lai sẽ trao cho ông một gia tài pháp bảo! Mahā Kassapa thấy đức Thế Tôn ngồi trên đám cỏ bằng, bèn lấy y ngoại (saṃghāṭi, y hai lớp) xếp làm bốn rồi thỉnh ngài an tọa, sau đó mới cung kính quỳ hầu một bên. Đức Phật giáo giới: - Nầy Mahā Kassapa! Ông ở trong gia đình giàu sang tột bực, lại đƣợc thọ sinh từ dòng tộc bà-la-môn cao quý (brāhmajāti), nên dễ ngã mạn về thọ sinh, ngã mạn về dòng tộc (jātimāna)! Trong giáo hội của Nhƣ Lai, cả bốn giai cấp đều bình đẳng nhƣ các con sông đều tan hòa trong biển nƣớc của đại dƣơng, ở đây, sự kính trọng không tùy thuộc giai cấp mà tùy thuộc vào hạ lạp! Sau này, giáo hội sẽ có những vị đại đức, những vị trung đức, những vị sơ đức phải biết nhƣ vậy để đối xử cho phải lẽ! Nầy Mahā Kassapa! Ông đã có đƣợc một sở học và kiến thức uyên bác từ thuở thanh niên nên dễ sinh ra ngã mạn về tri kiến (ñāṇadiṭṭhīmāna)! Vậy ông phải biết chăm chú lắng nghe giáo pháp, ghi nhớ giáo pháp, thực hành giáo pháp và kính trọng giáo pháp mới mong thành tựu những lợi lạc tối thƣợng! Minh Đức Triều Tâm Ảnh 71

Nầy Mahā Kassapa! Ông có những quý tƣớng và vẻ đẹp của bậc đại nhân nên dễ sinh ra luyến ái sắc thân, tự hào về sắc thân, ngã mạn về sắc thân (kāyamāna)! Vậy ông nên tu tập đề mục niệm thân (kāyagatasati), nhất là phải thấy cho rõ những thể trƣợc, những bất tịnh (asubha) của chúng. Rồi cũng nến tiến hành đề mục về hơi thở (anāpānasati) để đạt các định cần thiết, quán chiếu thân, thọ, tâm, pháp để thấy rõ thực tƣớng vô thƣờng, vô ngã và dukkha của chúng để đạt tuệ nhãn, tuệ tri, tuệ giác, tuệ minh, giải quyết trọn vẹn vấn đề sinh tử, giải thoát tất cả mọi sầu, bi, khổ, ƣu não trên cuộc đời! Đức Phật dạy xong ba điều về ngã mạn, du sĩ Mahā Kassapa trở thành tỳ-khƣu! Đây là sự thọ giới đƣợc gọi là “thọ giới tỳ-khƣu bằng giáo huấn” (Ovādapaṭiggahaṇūpasampadā) đặc biệt, duy nhất trong giáo hội của đức Tôn Sƣ. Là bậc vốn có trí hạnh đầy đủ, nghe xong tức hiểu, Mahā Kassapa ôm chân bụi của đức Thế Tôn, vô cùng cảm kích. Đức Phật chợt mỉm cƣời, nói rằng: - Tấm ngoại y của ông, không rõ bằng chất liệu gì mà mềm mát, ấm áp và êm dịu đến thế? Mahā Kassapa là bậc trí, ông hiểu là đức Thế Tôn lại quở trách nhẹ nhàng, tinh tế khi ông đã sử dụng saṃghāṭi bằng loại tơ tằm cực mịn, không tƣơng hợp với những samôn sơ cơ đang tu tập với đề mục niệm thân! Thế rồi, ông xin dâng cúng saṃghāṭi đắt giá ấy lên đức Phật, ngƣời đã diệt tận mọi nhiễm ô, đổi lấy saṃghāṭi tầm thƣờng của ngài(1). Đức Phật lại bi mẫn tứ giáo rằng: - Nầy Mahā Kassapa! Ông hoàn toàn hiểu ý của Nhƣ

(1) Đức Phật chỉ muốn trả lại hạnh nguyện đầu-đà cho ngài Mahā Kassapa!

72 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Lai! Cái hạnh sáng rỡ của ông trong giáo pháp này chính là một bậc thánh vô dục, đầu-đà khổ hạnh nhƣng lƣu ý là đừng rơi vào cực đoan! Bảy hôm sau, trƣớc an cƣ mùa mƣa mấy ngày, do nhiệt tâm, tinh cần tu tập, Mahā Kassapa đắc đạo quả A-la-hán, luôn cả tuệ phân tích và thần thông! Quả thật là một thành tựu hy hữu của một nhân vật kiệt xuất nên hôm kia, trƣớc đầy đủ chƣ vị tôn túc trƣởng lão và mấy ngàn tỳ-khƣu, đức Phật trân trọng giới thiệu Mahā Kassapa: - Đây là một vị tỳ-khƣu cũng đƣợc sinh ra từ cửa miệng của Nhƣ Lai, từ giáo pháp của Nhƣ Lai; là một đệ tử ƣu tú, là một đệ tử cao quý! Mahā Kassapa sẽ là một tỳ-khƣu đệ nhất về khổ hạnh đầu-đà rồi còn giáo hóa cho mọi ngƣời về một đời sống tri túc và thiểu dục nữa! (Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhutavādānaṃ yadidaṃ Mahākassapo!) Lời tuyên bố của đức Phật, thế là đã xác định đƣợc địa vị ƣu thắng, đệ nhất về khổ hạnh đầu đà của ngài Mahā Kassapa trong lòng giáo hội và đại chúng. Khi nghe chuyện về hai vợ chồng hy hữu, mƣời hai năm thủ ƣớc sống trong sạch bên nhau rồi còn dễ dàng rũ bỏ tài sản cự phú... nên hội chúng cứ xôn xao bàn tán mãi, không rõ do nhân gì, duyên gì từ kiếp trƣớc! Đức Phật lại phải vén mở bức màn quá khứ, kể cho hội chúng biết rằng: Họ đã từng tu tập từ rất lâu xa, đã từng thực hành mƣời ba-la-mật tuy không bằng Sāriputta và Moggallāna, nhƣng cũng đã trải qua nhiều vị Chánh Đẳng Giác. Đặc biệt, một kiếp nọ, Mahā Kassapa làm vua, có tên là Nandarāgā, Bhaddākāpilāni làm hoàng hậu; cả hai đều có đức tin trong sạch với thiện pháp. Vào thời không có Phật Toàn Giác ra đời, đức vua và hoàng hậu đã hộ độ bốn món vật dụng cho năm trăm vị Độc Giác đầy đủ, hỷ mãn cho đến khi các ngài an nhập Niết-bàn, với Minh Đức Triều Tâm Ảnh 73

lời nguyện đạo quả bất tử. Kiếp ấy, sau khi truyền ngôi vị cho hoàng tử, cả hai khoác áo đạo sĩ vào Tuyết sơn sống đời khổ hạnh độc cƣ, lâm chung, đắc định, hóa sanh phạm thiên giới! Sở dĩ cả hai đều chán ghét ngũ dục là vì họ vừa ở cõi phạm thiên hạ sanh, tâm nhàm chán, viễn ly dục lạc của định sắc giới còn ảnh hƣởng rất mạnh đến kiếp này! Còn chuyện tƣợng nữ thần bằng vàng, lại gặp đƣợc mỹ nhân giống hệt, các bậc có trí tự hiểu rằng: Họ đã nhiều kiếp vợ chồng, nhiều kiếp cùng tạo trữ ba-la-mật thì hình ảnh, dung sắc của ngƣời vợ mỹ miều, đức hạnh không lúc nào là không hiện rõ rệt từng đƣờng nét một trong tâm trí của thanh niên Pippali!

(Năm 586 trƣớc TL)

← Văn bản trướcTập 2 — Hai Vị Đại Đệ TửVăn bản tiếp →Tập 2 — Bài Đồng Dao Biếm Nhẽ
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF