📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Về Thăm Quê Hƣơng

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 25,519 ký tự · ~23 phút đọc
🏠 📜

Sau khi Kāḷudāyi trở về quê nhà báo tin, đức Phật cho họp tăng chúng, lựa chọn năm trăm vị tỳ-khƣu lậu hoặc đã tận cùng lên đƣờng với ngài, có tôn giả Sāriputta, tôn giả Mahā Kassapa hƣớng dẫn hội chúng. Còn mọi sinh hoạt tại Trúc Lâm, giáo giới, nhắc nhở chƣ tăng tu tập, thuyết pháp cho hai hàng cƣ sĩ áo trắng, đức Phật giao phó cho tôn giả Moggallāna, nhóm tôn giả Yasa, ba tôn giả Kassapa cùng các vị đệ tử lớn tuổi khác. Còn tôn giả Koṇḍañña thì đã xin ẩn cƣ tại Himalaya. Đức Phật và chƣ tỳ-khƣu tăng năm trăm vị, lên đƣờng vào một ngày trời nắng nhẹ, gió xuân phơi phới mát lành, trăm hoa nở rộ khắp nơi. Đƣờng bộ từ Rājagaha trở về Kapilavatthu phải ngƣợc lên phía tây bắc, đạp qua sông Gaṅgā, tại thị trấn Pāṭaligāma rồi theo con đƣờng thƣơng buôn, trọn lộ trình xa chừng sáu mƣơi do-tuần. Vì vừa đi vừa trì bình khất thực, thỉnh thoảng đức Phật còn phải thuyết pháp tại các làng mạc, thị trấn nên phái đoàn mỗi ngày chỉ đi đƣợc trên dƣới một do-tuần. Nhƣ thế thì gần hai tháng sau mới có thể tới nơi. Tôn giả Kāḷudāyi và trên mƣời vị tỳ-khƣu dòng tộc Sākya đã đắc quả A-la-hán đón tiếp đức Phật trƣớc chín

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 87

mƣời ngày đƣờng. Do niềm vui siêu thế ở trong tâm, do niềm hạnh phúc của triều đình, của hai quốc độ đƣợc đón tiếp bậc Thiên Nhân Sƣ, tôn giả Kāḷudāyi đã cảm hứng ngữ thốt lên một bài tụng ca đẹp lộng lẫy với màu sắc tƣơi thắm, rực rỡ:

“- Bầu trời đức Thế Tôn đi,

Chƣ thiên nam tấu nhạc,

Chƣ thiên nữ rắc hoa,

Giữa nền mây ngọc bích,

Giữa nền mây pha-lê châu!

Con đƣờng đức Thế Tôn đi,

Những hàng cây tàn xanh bóng mát,

Hoa hồng thắm, hoa vàng tƣơi,

Bƣớm ngũ sắc từng đàn lấp lánh,

Nào quả trái đỏ xanh lủng lẳng,

Hòa niềm vui nghinh đón sa-môn,

Cả vùng trời tỏa ngát hƣơng thơm,

Ôi, bất tuyệt trần gian một thuở!

Thật đúng thời,

Đức Thế Tôn trở lại,

Hoa rải cánh,

Tin lành kết trái,

Kết hỷ hoan, hỷ lạc dâng tràn,

Đã qua rồi nắng hạ, đông hàn,

Xuân vĩnh cửu,

Với từng bƣớc đi vĩnh cửu!

Tộc Sākya, tộc Koliya,

Có đƣợc phúc lành hy hữu!

Dòng sông Rohini biếc xanh,

Lòng ngƣời biếc xanh,

Cung nghinh, chiêm bái đức Tôn Sƣ!”

Đức Phật phải dừng chân lại, mỉm cƣời cho những lời lẽ miêu tả thanh tao, trong sáng nhƣng không kém phần diễm

88 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

lệ, huy hoàng của ngƣời bạn thân vừa mới đắc quả! Và quả thật vậy, đức Phật và đoàn sa-môn thảnh thơi bƣớc đi trong không gian tỏa nức mùi thơm của hƣơng đồng cỏ nội, của hoa lá ngày xuân. Đến Kapilavatthu, đức Phật bảo với Kāḷudāyi là chƣa nên đi vào kinh thành mà hãy để cho ngài và hội chúng tỳ- khƣu tạm trú tại Nigrodhārāma (Ni-câu-luật viên), tức là rừng đa cổ thụ ở phía đông nam kinh thành, có nhiều cây to bóng mát mà trƣớc đây các đạo sĩ, du sĩ thƣờng hay lui tới. Đức vua Suddhodana, triều đình và con cháu dòng tộc Sākya đã hay tin nên đồng đến Nigrodhārāma để đón tiếp. Tuy nhiên, vốn bản tính ngã mạn đã thành nề, các vị cao niên trƣởng lão của dòng tộc, nghĩ rằng: “Dẫu là ông Phật, ông thánh chăng nữa thì vị sa-môn kia cũng chỉ thuộc vai con vế cháu mà thôi!” Do vậy, họ chỉ đứng yên hoặc lựa ngồi một chỗ nào đó ở phía sau, bảo những ngƣời nhỏ tuổi đến đằng trƣớc để chào đón. Hƣớng tâm đến, đức Phật hiểu tất cả, nhƣng ngài lại bƣớc đến phía đức vua Suddhodana: - Phụ vƣơng! - Thái tử ! Trao bình bát cho vị thị giả là tỳ-khƣu Nāgita, đức Phật nắm chặt hai bàn tay khô gầy của vua cha. Đã gần tám năm xa cách, đức vua tuy có già hơn nhƣng vẫn còn tinh anh, quắc thƣớc. Nhìn những giọt nƣớc mắt trôi chảy lặng lẽ xuống đôi gò má nhăn nheo của vua cha, đức Phật rất thƣơng cảm, nhƣng ngài đã làm chủ cảm xúc, trao gởi một cái nhìn vô cùng dịu dàng và ấm áp! Riêng nhà vua thì cảm nhận rất rõ rằng, con ngài bây giờ không còn là thái tử Siddhattha thuở xƣa nữa, mà đã là một đại sa-môn cao quý, một bậc lãnh tụ tinh thần vĩ đại, đã vƣợt cao, vƣợt xa, vƣợt trên nhân thế, không còn bị giới hạn trong sự thông tục của đời thƣờng. Bất giác, đức vua cúi đầu xuống, thành kính

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 89

chấp tay theo phong cách, mỹ tục của một quốc vƣơng lúc diện kiến một bậc chân sƣ, một đạo sƣ, một giáo chủ! Đức Phật thấy thái độ trí thức của vua cha, ngài rất hài lòng; và muốn để tăng trƣởng đức tin ấy, đồng thời nhằm cảm hóa, nhiếp phục tính kiêu căng của hoàng tộc, ngài liền bay lên giữa hƣ không, tạo một con đƣờng bằng ngọc nằm vắt từ đông sang tây rồi đi kinh hành qua lại. Lát sau, đức Phật sử dụng một loại thần thông bất khả tƣ nghị, hóa phép yamaka pāṭihāriya, có nghĩa là “hai thần lực song song” làm cho nƣớc và lửa cùng một lúc phát sanh từ lỗ chân lông; rồi hai tia sáng xanh và đỏ tỏa ra ngời ngời nhƣ hai tia điện chớp chóa mắt hội chúng. Hiển lộng thần oai xong, đức Phật đáp xuống chỗ bảo tọa đã soạn sẵn, ngồi đoan nghiêm, thanh tĩnh! Thấy thần thông kỳ diệu của đức Phật, đức vua Suddhodana mọc ốc cả toàn thân, niềm tin phát khởi, và một lần nữa, ông lại xác nhận cái điều mà ông đã suy nghĩ: “Quả thật, con ta bây giờ không còn là thái tử đƣơng triều nữa – mà đúng là thần oai của một vị Phật, một đức Chánh Đẳng Giác nhƣ mọi ngƣời đã xƣng tán, tôn vinh!” Nghĩ thế xong, bất giác, đức vua quỳ xuống đảnh lễ rồi thốt lên rằng: “Đây là lần thứ ba, phụ vƣơng đảnh lễ con đây!” Cả triều đình, dòng tộc Sākya lớn nhỏ, sợ hãi, quỳ lạy theo! Tôn giả Sāriputta ở bên cạnh đức Phật, còn tôn giả Moggallāna, lúc ấy, đang ở Trúc Lâm tịnh xá cách xa sáu mƣơi do-tuần nhƣng cả hai tâm ý tƣơng thông, muốn trợ duyên cho đức Thế Tôn dễ dàng khai hóa hoàng tộc; nên đồng một lúc, nhƣ chỉ trong cái nháy mắt, đã nhƣ hai đám mây vàng rực, bay lên giữa hƣ không, đồng một lúc, đáp xuống bên phải và bên trái, năm vóc sát đất, đảnh lễ ngài rồi cùng thƣa rằng: - Bạch đức Tôn Sƣ! Muốn trở thành một đức Chánh Đẳng Giác thì phải tu tập nhƣ thế nào? Phải trải qua thời 90 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

gian công hạnh ba-la-mật nhƣ thế nào? Biết dụng tâm của hai vị đại đệ tử, đức Phật bèn cất giọng phạm âm với tám tuyệt hảo, thuyết một thời pháp nói về Phật tông (Buddhavaṃsa); tức là gốc nguồn, hành trạng của chƣ Phật! Muốn thành tựu quả vị Chánh Đẳng Giác phải trải qua bảy a-tăng-kỳ phát nguyện ở trong tâm, chín a-tăng- kỳ phát nguyện thành lời; bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp thực hành mƣời ba-la-mật trải qua hai mƣơi bốn vị Phật. Rồi đức Phật cũng kể tóm tắt nhƣng đầy đủ hành trạng của hai mƣơi bốn vị Phật ấy: Phật Dīpaṅkara, Phật Koṇḍañña, Phật Maṅgala, Phật Sumana, Phật Revata, Phật Sobhita, Phật Anumodassī, Phật Paduma, Phật Nārada, Phật Padumuttara, Phật Sumedha, Phật Sujāta, Phật Piyadassī, Phật Atthadassī, Phật Dhammadassī, Phật Siddhattha, Phật Tissa, Phật Phussa, Phật Vipassī, Phật Sikhī, Phật Vessabhū, Phật Kakusandha, Phật Koṇāgamana, Phật Kassapa. Và chính ngài là vị Phật thứ hai mƣơi lăm, có danh hiệu là Sākya Gotama! Trong vô lƣợng kiếp trôi lăn sinh tử ấy, chính ngài có năm kiếp làm đạo sĩ, chín kiếp làm tỳ-khƣu, năm kiếp làm cƣ sĩ, hai kiếp làm long vƣơng, một kiếp làm Sakka, một kiếp làm nguyên soái Dạ-xoa, một kiếp làm vua sƣ tử đã đƣợc chƣ Phật thọ ký với tên tuổi, quê quán, dòng tộc, hành trạng hiển nhiên, minh bạch nhƣ thế nào! Rồi còn có vô lƣợng kiếp mê mờ, nhƣ đi giữa sƣơng mù, xuống lên, chìm nổi giữa ba cõi, sáu đƣờng thật không tính xuể! Thời pháp của đức Phật, lạ lùng làm sao, lại có rất nhiều chƣ thiên chứng quả Nhập lƣu, còn hội chúng thì nhƣ đƣợc mở hé một chân trời vi diệu nhƣng không ai chứng đắc gì! Ngay khắc ấy, một trận mƣa bất ngờ tuôn đổ xuống. Một trận mƣa đỏ nhƣ màu máu. Một trận mƣa lạ lùng: Đức Phật, chƣ thánh tăng, những ngƣời bắt đầu có đức tin thì khô ráo; còn những ai kiêu căng, ngã mạn thì ƣớt nhƣ chuột lột! Mọi

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 91

ngƣời bàn tán sôi nổi. Đức Phật thuyết thêm một thời pháp nữa, kể lại kiếp áp chót làm ngƣời, thái tử Vessantara, đã bố thí bất nghịch ý với năm đại thí nhƣ thế nào, sau mƣời hai năm lƣu đày, trở lại làm vua, giữa hội chúng thân thuộc, cũng có một trận mƣa nhƣ thế nhƣng là một trận mƣa bảy báu ngập tràn cung điện! Sau kiếp ngƣời, sanh làm thiên tử Setaketu ở cung trời Tusita, hết tuổi thọ mới giáng sanh vào lòng mẹ Mahāmāyā,vua cha Suddhodana, dòng tộc Sākya, kinh đô Kapilavatthu... để hoàn thiện công hạnh của một bậc Chánh Đẳng Giác! Vậy là nhân duyên, nhân quả vô lƣợng kiếp đã đƣợc đức Thế Tôn giảng nói, thuyết minh khá rõ ràng làm cho hội chúng rất thỏa thích. Nhƣng khi chia tay, cả hoàng tộc, không ai biết bổn phận là phải thỉnh mời đức Phật và chƣ tăng giáo đoàn vào ngày mai ra sao! Riêng đức vua Suddhodana thì đơn giản nghĩ rằng: “Đã về đến quê nhà, tất phải thọ thực ở cung điện rồi!”; nên ngài đã cho chuẩn bị yến tiệc đãi đằng đức Phật rất chu đáo! Đêm ấy, tại công viên Nigrodhārāma, đức Phật tiếp những ngƣời bạn cũ do tôn giả Kāḷudāyi dẫn đến, đó là Mahānāma, Bhaddiya, Ānanda, Anuruddha, Kimbila, Bhagu... cả Nanda và Channa nữa. Có lẽ là tôn giả Kāḷudāyi đã kể cho họ nghe khá nhiều về đức Phật, vị huynh trƣởng xƣa của họ, ngƣời đã tìm ra ý nghĩa và giá trị đích thực của cuộc sống, đã giải quyết trọn vẹn vấn đề tử sinh! Lại nữa, buổi chiều, lẫn trong đám đông, họ đã chứng kiến thần thông vi diệu của đức Phật, đã nghe đƣợc hai thời pháp nên biết rõ rằng, bây giờ họ là ngƣời trần tục, và những ý tƣởng đƣợc ngài tuyên thuyết không còn nằm trong lãnh vực tế thế an bang, cơm no, áo ấm cho muôn dân nữa, mà là cái gì vĩnh cửu hơn thế, đại toàn hơn thế! Lạ lùng làm sao, đức Phật không giáo giới gì, ngài chỉ hỏi thăm chừng mực công việc của từng ngƣời, ai đã lập gia đình, ai chƣa lập gia đình! Đức 92 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Phật mỉm cƣời, khi biết chỉ có Mahānāma là có vợ con, các vị khác đều thích sống độc thân! Suốt trong thời gian đàm đạo, họ nhƣ đƣợc tẩm mát trong làn khí tâm từ, sau đó, đức Phật hẹn dịp khác, ngài bảo rằng, chƣa đủ duyên để nói chuyện nhiều hơn! Nửa cuối canh ba ngày hôm sau, đức Phật hƣớng tâm đến quá khứ, biết rằng, theo thông lệ của chƣ Phật, lúc về thăm quyến thuộc, các ngài không đi thẳng về nhà mà đều theo hạnh trì bình khất thực nên báo cho tôn giả Sāriputta hay biết. Thế rồi, với đại y màu san hô vắt vai, bát đá đen tuyền cầm tay, đức Phật nhƣ sƣ tử chúa lông vàng dẫn đầu hơn năm trăm vị tỳ-khƣu thánh tăng đi vào trung tâm thành phố. Cứ lần lƣợt con đƣờng này sang con đƣờng khác, từ cửa nhà này sang cửa nhà khác, chẳng phân biệt giàu nghèo, sang hèn... Lần đầu tiên, kinh thành Kapilavatthu nhƣ bừng sáng lên bởi đoàn sa-môn mà họ đã đƣợc nghe tin truyền từ chiều hôm trƣớc! Vị giáo chủ sáng lập tôn giáo mới ấy là đức Phật, nghe nói chính là thái tử Siddhattha nhân đức, thân yêu của họ! Miệng truyền miệng, tai truyền tai, không mấy chốc, cả kinh thành nhƣ lên cơn sốt! Những đôi mắt tò mò, ngạc nhiên. Những tụm năm tụm bảy chỉ trỏ, bàn tán. Thế là họ đồng kéo ra xem rồi thành kính đặt bát cho đức Phật và đoàn sa-môn! Đức vua Suddhodana nghe quân hầu báo tin, vừa giận, vừa thƣơng, tức tốc lên cỗ xe tứ mã ra khỏi hoàng cung. Đến con đƣờng lớn, đức vua nhìn thấy đoàn sa-môn nhƣ con rồng vàng uốn lƣợn xa mút mắt; và đức Phật với dáng dấp cao to, uy nghi, trang nghiêm từng bƣớc một đi đầu nhƣ chúa phƣợng hoàng! Bất giác, đức vua sinh tâm kính trọng! Bao nhiêu sự phẫn nộ ở trong lòng chợt nhƣ bị nguội tắt. Bƣớc về phía đức Phật, nhà vua cung tay chào lịch sự nhƣng lại mở giọng nhƣ hờn, nhƣ trách:

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 93

- Dầu sao, thái tử vẫn đƣợc xem nhƣ là đức vua của nƣớc này! Chẳng lẽ nào cả ta và cả hoàng tộc không lo nỗi cho thái tử một bữa cơm, lại đi xin ăn lang thang nhƣ kẻ đầu đƣờng xó chợ nhƣ thế? Sao thái tử nỡ làm tổn thƣơng hoàng tộc nhƣ thế? Làm nhục nhã truyền thống vƣơng triều nhƣ thế? Đức Phật dừng chân lại, mỉm cƣời: - Không phải vậy đâu, phụ vƣơng! Nhƣ Lai không hề làm tổn thƣơng hoàng tộc và làm nhục vƣơng triều! Đi trì bình khất thực trƣớc cửa mọi nhà chính là truyền thống, dòng dõi của Nhƣ Lai! Đức vua dịu giọng, nhƣng vẫn giữ ý mình: - Dòng dõi Sākya là dòng dõi của những vị chiến sĩ anh hùng, ta chƣa hề thấy một ai trong truyền thống ấy lại nhục nhã đi xin ăn nhƣ thế! - Phụ vƣơng! Đức Phật mềm mỏng nói – Truyền thống, dòng dõi Sākya anh hùng thì không ai làm nhƣ thế; nhƣng đây là truyền thống của chƣ Phật ba đời! Rồi ngài giảng giải – Tất cả mọi ngƣời trong giáo pháp này đều phải đi xin ăn. Khi nhận một muỗng cháo, một vá cơm từ ngƣời nghèo khổ hay một món ăn thƣợng vị của bậc đế vƣơng, các vị sa-môn khất sĩ đều xem trọng nhƣ nhau! Trong đôi mắt xanh trong suốt của vị tỳ-khƣu, tất cả đều bình đẳng, không phân biệt giàu nghèo, quý tiện! Một bà-la-môn, một sát-đế-lỵ, một vệ- xá, một thủ-đà-la hay cả một chiên-đà-la nô lệ đều là con ngƣời, đều có nhân phẩm, phẩm giá, giá trị giống nhau! Và ai cũng có khả năng giác ngộ, giải thoát! Nghỉ hơi một chút, đức Phật ra dấu thị giả Nāgita ôm bát theo sau, tôn giả Sāriputta cùng đi với ngài; tôn giả Mahā Kassapa, tôn giả Kāḷudāyi hƣớng dẫn đoàn sa-môn tản ra các con đƣờng để khất thực, sau đó về công viên Nigrodhārāma đợi ngài, còn đức Phật nắm tay vua cha, đi bộ về cung điện, vừa đi vừa tiếp tục câu chuyện - Phụ vƣơng thấy không, xã hội chúng ta 94 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

quá chênh lệch về tài sản, chẳng đồng đẳng về quyền lợi; kẻ thì quá đói nghèo, bần khổ, ngƣời thì quá giàu sang, xa xỉ. Sự phân biệt và kỳ thị giai cấp đã tạo nên hố sâu ngăn cách, đã làm cho biết bao nhiêu con ngƣời không còn giữ đƣợc giá trị con ngƣời nữa! Giáo pháp mà Nhƣ Lai đã khai sáng, chứng ngộ, lấy con ngƣời làm trọng tâm và tất cả đều bình đẳng. Nhƣ vậy, đi xin ăn qua cửa mọi nhà, không phân biệt là phƣơng pháp tu tập của tất thảy sa-môn từ ngàn trƣớc đến ngàn sau! Khi đi trì bình nhƣ thế, họ khiêm nhu và vắng lặng, họ chánh niệm và tỉnh giác, họ vô sản và bần hàn, họ vô ngã và vô mạn, họ thong dong và siêu thoát! Ngoài ra, họ còn tạo cơ hội cho mọi ngƣời mở rộng tấm lòng, ai cũng có thể bố thí, cúng dƣờng gieo duyên với giáo pháp. Làm đƣợc nhƣ thế là đem lại hạnh phúc, an vui cho mình và cho ngƣời! Các giá trị nhân văn và nhân bản ấy, cái mỹ học tuyệt vời ấy, đáng lý ra, phụ vƣơng nên đem áp dụng vào đƣờng lối chính sách của vƣơng triều, tôn trọng giá trị nhân phẩm của con ngƣời vì bình đẳng, vì tình thƣơng, vì hạnh phúc cho muôn dân mới phải! Nghe đến ngang đây, cơ duyên chín muồi, đức vua Suddhodana chứng quả Nhập lƣu, cảm thấy tâm trong, trí sáng, có đức tin bất động, mọi hoài nghi tiêu sạch, ông cúi xuống, khiêm cung, hoan hỷ thỉnh mời đức Phật về hoàng cung độ thực. Đức Phật không lên xe ngựa mà ngài đi bộ, thong dong, nhàn nhã. Vậy là đức vua cũng phải đi bộ theo. Đến hoàng cung, mấy ngàn ngƣời đã tề tựu nhƣ cuộc hội lớn. Khung cảnh chẳng mấy đổi thay nhƣng hoa cảnh rực rỡ và trầm hƣơng tỏa ngát khắp mọi nơi. Ai cũng trầm trồ vì thấy đức Phật dƣờng nhƣ còn đẹp đẽ, sang trọng và có cái gì đó trông đáng kính, khác lạ hơn thái tử Siddhattha thuở trƣớc!

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 95

Đức Phật mỉm cƣời, đƣa mắt nhìn quanh nhƣ thầm chào hỏi tất cả mọi ngƣời. Từ xa, bà Gotamī nụ cƣời rạng rỡ, dáng dấp còn trẻ trung trong tấm Sarī màu xanh da trời, lanh lẹ và nhẹ nhàng bƣớc đến. - Mẫu hậu sức khỏe vẫn còn rất tốt, chẳng khác xƣa bao nhiêu! Đức Phật cất giọng đầm ấm; và khi thấy bà bắt đầu sụt sùi đỏ lệ, ngài nói tiếp với nụ cƣời - Cuộc hội ngộ này đáng lý ra phải mừng vui mới phải chứ! Ở đây còn thiếu Yasodharā, Rāhula, Sundarī-Nanda, Nanda nữa đấy! Đức vua mời đức Phật vào chỗ ngồi đã đƣợc soạn sẵn. Tại sân chầu rộng rãi, chính đức vua và hoàng hậu đích thân sớt vật thực vào bát cho đức Phật. Tôn giả Sāriputta và tỳ- khƣu thị giả Nāgita cũng đƣợc tiếp đãi nhƣ thế. Độ ngọ xong, đức Phật nói: - Phụ vƣơng đã lớn tuổi rồi, cũng cần có chỗ nƣơng tựa vững chắc cho đời mình! Phụ vƣơng có thể bắt đầu ghép mình vào đời sống chánh hạnh vì an vui cho đời này và an vui cho nhiều đời sau nữa! Kỳ diệu thay, sau câu nhắc nhở của đức Phật, đức vua Suddhodana chứng quả Nhất lai, Tƣ-đà-hàm (Sakadāgāmi), còn bà Gotamī chứng quả Nhập lƣu, Thất lai, tức là Tu-đà- hoàn quả (Sotāpatti)! Biết việc gì xảy ra trong tâm của những ngƣời thân yêu, đức Phật chợt đứng dậy, ân cần nắm tay đức vua đi về hƣớng đông cung, nơi ở của Yasodharā! Là bậc Toàn Giác, đức Phật biết tâm sự của nữ nhân, của Yasodharā, dễ cảm xúc, dễ tủi thân, tủi phận! Chính ngài phải đến thăm Yasodharā, chứ không phải Yasodharā đến thăm ngài! Và đức Phật đã nghĩ đúng! Yasodharā, trong lúc ấy, đã đƣợc nghe tràn tai về đấng phu quân của mình, vừa mừng, vừa tủi, vừa nôn nả, háo hức, vừa hồi hộp, run ry, nàng tự nghĩ: “Nếu trong thời gian thái tử vắng mặt, tám năm ròng rã, ta khiếm khuyết đức hạnh, ta khiếm khuyết thủy chung thì thái 96 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

tử sẽ không đến thăm ta; bằng ta là một viên ngọc maṇī không tỳ vết thì chính thái tử phải đến thăm ta dù ông ta có là một vị Phật chăng nữa!” Đức Phật chợt nói với tôn giả Sāriputta: - Tình cảm của nữ nhân, ông biết đấy! Vậy khi Nhƣ Lai đến thăm Yasodharā, hãy cứ để công nƣơng tùy nghi biểu tỏ tình cảm của mình! Và quả thật vậy, khi đức Phật vừa ngồi trên bảo tọa đã đƣợc sắp đặt sẵn, Yasodharā mặc tấm Sarī màu vàng trăng, chẳng châu báu điểm trang, chẳng hoa hƣơng lòe loẹt từ hậu cung, đi bằng hai đầu gối, đến bên chân Phật, quỳ úp mặt vào bàn chân bụi của ngài, khóc ròng rã. Đức Phật cứ để yên vậy. Một lát sau, khi biết những giọt nƣớc mắt đã trôi đi những cảm xúc lâu ngày dồn nén lại, đức Phật dịu dàng nói: - Này Yasodharā! Này Gopā! Nhƣ Lai vẫn không khác xƣa lắm đâu! Nhƣ Lai vẫn là con ngƣời cũ đó thôi! Nhƣng bây giờ, tâm Nhƣ Lai thanh tịnh hơn, trí Nhƣ Lai quang rạng hơn! Nhƣ Lai đã tìm ra giá trị vĩnh hằng của cuộc sống mà đã một thời, chúng ta, các ông hoàng, đã cùng nhau thao thức, đã cùng nhau trăn trở! Bây giờ, Nhƣ Lai là hiện thân cho cái gì vừa ở bên trong cuộc đời này mà vừa ở bên ngoài và bên trên cuộc đời này nữa, để cứu độ nhân sinh! Do vậy, Nhƣ Lai không còn sống cho riêng mình, mà là sống vì hạnh phúc và an vui cho chúng sanh ba giới bốn loài! Này Gopā! Là bậc trí, là kẻ cùng chung vui khổ với Nhƣ Lai, cùng chung hạnh nguyện ba-la-mật với Nhƣ Lai, Gopā phải cần biết nhƣ thế! Đƣợc lời nhƣ cởi mở tấm lòng, Yasodharā lau ráo lệ. Hoàng hậu Gotamī trìu mến nhìn công chúa rồi ca tụng công đức của nàng: - Từ lúc thái tử ra đi, công chúa vô cùng sầu muộn, nhƣ mất một bảo vật trân quý nhất ở trên đời; tuy nhiên nàng vẫn

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 97

giữ đƣợc sự tự chủ hiếm có. Niềm an ủi lớn nhất của công chúa chính là trẻ Rāhula! Khi nghe thái tử sống đời tu sĩ, lang thang không cửa, không nhà, công chúa đã tự vất bỏ châu báu điểm trang, chỉ quàng tấm Sarī màu trắng dị giản! Khi nghe thái tử sống đời khổ hạnh, công chúa cũng bắt đầu từ bỏ vật thơm, dầu thoa, giƣờng cao, chăn ấm; chỉ gối cây, nằm đất và mỗi ngày chỉ dùng một ít vật thực vào buổi trƣa! Biết bao vƣơng tôn, hoàng thân, công tử giàu sang, hào hoa, quý phái xứng đôi, vừa lứa tìm đến nhăm nhe dạm hỏi, công chúa đều từ chối không tiếp! Khi nghe thái tử đã đắc thành quả Phật, đắp y vàng dẫn đầu đoàn sa-môn thanh tịnh về thăm quê hƣơng thì công chúa cũng quàng tấm Sarī màu vàng! Thế đấy, không những công chúa có đức hạnh vẹn toàn mà còn biết cảm thông, chia sẻ với thái tử trong mỗi năm, mỗi tháng, mỗi ngày xa cách, biệt ly! - Mẫu hậu đừng nói nữa! Yasodharā chợt nói rồi đi đến bên cạnh bà – Thái tử bây giờ đã là một vị Phật rồi, chẳng có gì mà vị Phật lại không biết! - Phải đấy, Gopā! Chẳng có gì mà Nhƣ Lai không biết! Và Nhƣ Lai còn biết nhiều hơn thế nữa! Rồi ngài quay sang, nhƣ nói chuyện với đức vua và hoàng hậu Gotamī - Gopā là thế đấy, không những bây giờ, mà đã từ vô lƣợng kiếp trƣớc, từ thời đức Phật Dīpaṅkara rồi trải qua hai mƣơi bốn vị Chánh Đẳng Giác, nàng luôn chính đính, đoan trang, tiết hạnh, thủy chung; chia vui, sẻ buồn; không ngừng giúp đỡ Nhƣ Lai, nâng đỡ Nhƣ Lai, khuyến khích Nhƣ Lai trên đƣờng tấn tu đạo nghiệp! Nói thế xong, đức Phật vén bức màn quá khứ: “- Cách đây phỏng chừng bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, có đức Phật Dīpaṅkara xuất hiện. Thuở ấy có chàng thanh niên Sumedha, xuất thân gia đình bà-la-môn cự phú, thiên tƣ thông tuệ, tài mạo và sở học đều xuất chúng. Sau khi cha mẹ qua đời, Sumedha đã làm một cuộc bố thí vĩ 98 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

đại rồi lên non sống đời đạo sĩ. Nhờ tinh cần tu tập, đạo sĩ đắc bát định và ngũ thông; tuy nhiên, chàng biết rằng, bài toán phiền não và đau khổ chƣa đƣợc giải đáp tận cùng! Hôm kia, tại thành phố Rammavāti, dân chúng xôn xao chuẩn bị đón tiếp đức Phật và hội chúng thánh tăng; họ phải cùng nhau ra tay làm một con đƣờng dài do mƣa lũ xói mòn, bùn sình lầy lội! Mới nghe đến từ Phật (Buddho! Buddho!), tâm trí đạo sĩ Sumedha bị chấn động mãnh liệt, chàng khởi tâm đóng góp một tay vào công đức này, nên xin đảm nhận một quãng đƣờng khó khăn nhất! Chàng suy nghĩ: Nếu ta sử dụng thần thông thì trong nháy mắt sẽ xong ngay, nhƣng nếu làm vậy thì chẳng đổ mồ hôi, chẳng phải tổn hao sức lực, rốt lại, chẳng có ý nghĩa và giá trị gì! Thế rồi, đạo sĩ bèn sử dụng sức lao động của mình! Khi đức Phật và hội chúng ngự giá đến nơi, con đƣờng dài đã phẳng phiu, phong quang, sạch sẽ, khô ráo nhƣng phần đƣờng do chàng đảm nhiệm lại chƣa hoàn thành! Nhìn đoạn đƣờng sình lầy chỉ còn chừng một đòn gánh, đạo sĩ Sumedha đã có chủ định. Tuy nhiên, khi đức Phật Dīpaṅkara và hội chúng thánh tăng đã đi gần đến nơi, thấy tƣớng hảo quang minh của ngài, đạo sĩ khởi tâm tịnh tín, muốn cúng dƣờng cái gì đó nên cứ đƣa mắt nhìn quanh! Trong đám đông dân chúng, đạo sĩ chợt nhìn thấy một cô gái xinh đẹp, đang cầm trên tay 8 đóa hoa sen! Và lạ lùng làm sao, cô gái ấy cũng đang chăm chú nhìn chàng! Cô gái ấy tên là Sumitta, khi nhìn thấy Sumedha thì trái tim nàng xao xuyến mãnh liệt; và rồi nhƣ hiểu đƣợc nguyện vọng của chàng, nàng nói: - Trong tám đóa hoa sen nầy, ba đóa là phần của thiếp để cúng dƣờng đến đức Phật, năm đóa còn lại là phần của chàng, nhƣng với một điều kiện... - Cô nƣơng cứ nói đi! Đạo sĩ Sumedha hối hả nói - bất

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 99

cứ điều kiện gì mà khả năng ta có thể làm đƣợc! Nàng Sumitta mỉm cƣời: - Tƣớng mạo và phẩm cách của chàng thật là tuyệt vời! Công đức hoàn thiện con đƣờng để nghinh đón đức Phật của chàng cũng thật là tuyệt vời! Trong tƣơng lai, chắc chàng sẽ thành tựu đƣợc sở nguyện vĩ đại trong lộ trình tu tập của mình! Thiếp nguyện đƣợc đi theo bên chàng, nâng khăn sửa túi cho chàng trong vô lƣợng kiếp sau... Trái tim đạo sĩ trai trẻ chợt rung động, nhƣng chàng lại nói: - Ta đồng ý điều kiện ấy, nhƣng nàng hãy hứa là đừng cản trở chí nguyện và những công hạnh ba-la-mật của ta mới đƣợc! Thiếu nữ mỉm cƣời, gật đầu ƣng thuận rồi trao cho đạo sĩ năm đóa sen tƣơi thắm. Rồi cả hai cùng nắm tay nhau, chạy đến quỳ bên chân Phật, đồng dâng tám đóa sen lên ngài! Việc vừa xong, đạo sĩ Sumedha chợt sụp xuống đất, ôm chân bụi của ngài, thốt to lên rằng: - Chỉ còn một khúc đƣờng sình lầy, đệ tử xin nguyện lấy tấm thân giả hợp nầy để trải đƣờng cho đức Thế Tôn và thánh chúng bƣớc lên! Xin nguyện công đức của ngày hôm nay, mai sau đệ tử sẽ đắc thành quả Phật vì hạnh phúc cho chƣ thiên và loài ngƣời! Phát nguyện thế xong, đạo sĩ Sumedha vội đến nằm sấp vào đám sình! Đức Phật chợt hƣớng tâm, biết rõ nhân quả! Ngài cũng nghe rõ, quả đất đang rung động vì lời nguyện vô thƣợng của đạo sĩ; chƣ thiên, phạm thiên khắp mấy tầng trời đang rải hoa mạn-đà xƣng tán, ca ngợi công đức vô thƣợng ấy, ngài quay lại nói với đại chúng rằng: - Có hai việc vừa xẩy ra đƣợc xem là hy hữu trên đời nầy! Việc thứ nhất là tám bông sen của chàng trai và cô gái. Với sự thành tâm phát nguyện của họ, cả hai sẽ nên duyên tình nghĩa vợ chồng từ đời này sang kiếp khác, luôn đầm 100 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

ấm, thủy chung và luôn khuyến khích, nhắc nhở nhau trên lộ trình tu tập! Việc hy hữu thứ hai, là đạo sĩ này, với lời nguyện vô thƣợng của mình, thực hành ba-la-mật trong thời gian bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, trải qua hai mƣơi bốn vị Phật sẽ thành tựu quả vị Chánh Đẳng Giác đúng nhƣ ƣớc mơ của chàng! Rồi đức Phật quay sang hai ngƣời: - Này Sumedha! Ƣớc nguyện của con sẽ đƣợc thành tựu; và bắt đầu từ kiếp sau, Sumitta sẽ là ngƣời bạn đời chung thủy của con, nhƣ chim liền cánh để bay qua sông dài biển rộng, sẽ đồng tâm, đồng chí, đồng phƣớc, đồng nhân, đồng quả! Và này Sumitta! Con chẳng bao giờ cản trở chí nguyện của chồng con đâu! Kể đến ngang đây, đức Phật kết luận: - Giàu sang, vƣơng giả, địa vị, danh vọng, quyền lực và tiền bạc... nhƣ vậy không phải là điều kiện để mang lại hạnh phúc cho con ngƣời. Tình yêu thƣơng không, chƣa đủ, mà còn cần sự hiểu biết, thông cảm và tôn trọng lẫn nhau. Sumedha và Sumitta đã vô lƣợng kiếp nên duyên chồng vợ; và cũng từng ấy kiếp, Sumitta luôn sát cánh, chung vai với ngƣời bạn đời của mình thực hiện con đƣờng vô thƣợng. Sumitta thuở ấy giờ là Yasodharā, còn Sumedha chính là Nhƣ Lai vậy. Ai cũng xúc động. Riêng Yasodharā thì bồi hồi, rƣng rƣng giọt lệ, nhƣng là những giọt lệ hạnh phúc. Hoàng hậu Gotamī khẽ ôm vai công chúa, thốt lên rằng: - Đúng là nhƣ thế! Yasodharā luôn là nhƣ thế, kể từ đêm thái tử rời bỏ kinh thành. Chính công chúa tinh ý nên biết tất cả và đã âm thầm hỗ trợ cho thái tử ra đi theo chí nguyện của mình! Mọi ngƣời cƣời vui, không khí đã trở nên đầm ấm, mát mẻ. Đức Phật chợt hỏi:

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 101

- Thế còn Nanda, Sundarī-Nanda cùng Rāhula ở đâu, không thấy! - Sundarī-Nanda đã dẫn Rāhula đi chơi đâu đó ngoài hoa viên - Lệnh bà Gotamī trả lời - Còn Nanda thì ngày nào cũng cùng bên vị hôn thê của mình! Khi đức Phật, tôn giả Sāriputta đứng dậy giã từ, đức vua Suddhodana ngỏ ý thỉnh ngài và tăng chúng đặt bát tại hoàng cung vào ngày mai!

← Văn bản trướcTập 2 — Bài Đồng Dao Biếm NhẽVăn bản tiếp →Tập 2 — Hoá Độ Quyến Thuộc
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF