📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Với Chàng Thanh Niên Nô Lệ

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 11,570 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 📜

Sau mấy ngày đức vua Pāsenadi (Ba-tƣ-nặc) quy giáo đức Phật; và sau câu chuyện mƣời sáu giấc mộng của đức vua đã đƣợc hai vị đại đệ tử thay nhau giải đoán thì các quan đại thần, quý tộc, danh gia và khá đông thành phần trí thức trong xã hội tìm đến Jetavana để tìm hiểu môn giáo pháp lạ lùng này! Một mình, đức Phật không thể tiếp kiến hết đƣợc, hai vị đại đệ tử phải thay nhau để trả lời nhiều câu hỏi phức tạp rồi dẫn dắt họ có cái thấy biết đúng đắn. Các vị thƣợng thủ trƣởng lão khác cũng bận bịu cho việc xuất gia từ lớp này đến lớp khác, căn cứ theo các điều kiện đƣợc thọ đại giới đã đƣợc chế định tại Trúc Lâm. Thấy tình hình Jetavana nhƣ vậy là tạm ổn. Hôm kia, đức Phật thông báo là ngài phải rời Sāvatthi để đi về phƣơng nam, chỉ chừng một trăm vị tỳ khƣu tháp tùng, trong đó có tôn giả Sāriputta, Ānanda và thị giả Upavāna. Tôn giả Mahā Moggallāna và các vị trƣởng lão khác tùy nghi phân bố đi hành hóa các phƣơng. Phía nam Sāvatthi, xa về phía ngoại ô, trong xóm nhà tồi tàn ổ chuột của cƣ dân nô lệ chiên-đà-la – có gia đình ngƣời thanh niên làm nghề hốt phân, nạo vét mƣơng cống bẩn thỉu. Chàng tên là Sunīta. Tuy là tầng lớp tiện dân dƣới đáy xã

430 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

hội nhƣng chàng là một con ngƣời tốt, sống đời lƣơng thiện. Cha mẹ mất sớm, gia tài để lại là một chòi tre rách nát, vài dụng cụ bằng sắt, vài đòn gánh, triên gióng cùng năm bảy cái ghè lớn nhỏ để đựng phân, tải phân, đội phân khi có công việc. Phía đầu làng, gần con lộ chính là những gia đình lao động chân tay với đủ mọi thứ nghề nghiệp trong xã hội. Họ có đẳng cấp cao hơn Sunīta. Lúc có công trình, chính giai cấp này cung cấp việc làm cho giới nô lệ. Mỗi nghề nhƣ vậy đƣợc quần tụ lại một nơi, trở thành một phƣờng hay một làng. Cho nên có phƣờng chuyên nghề xây dựng, chuyên nghề mộc, phƣờng chuyên nghề đóng xe, nghề ráp cửa, nghề khắc gỗ; làng nghề đúc kim khí, làng nghề làm dụng cụ lao động các loại, làng nghề gốm; nghề làm vòng hoa, nghề giết súc vật, thợ may, thợ nhuộm... Họ thuộc giai cấp thủ-đà-la, có cả nghiệp đoàn thầy thợ, phân ra các nghề nghiệp khác nhau, rất có tổ chức. Từ khi đức vua Pāsenadi cƣới cô con gái ngƣời làm tràng hoa phong làm hoàng hậu thì giai cấp này đặc biệt đƣợc xã hội tôn trọng, vị nể. Vả chăng, mọi công trình xây dựng và kiến thiết từ hạ tầng cơ sở đến thƣợng tầng kiến trúc đều ở trong tay của họ. Nhân công lao động cũng chỉ có đƣợc ở nguồn này. Khi có nhiều công việc xem ra quá nặng nề hoặc hôi hám bẩn thỉu thì giai cấp thủ- đà-la kêu gọi lớp tiện dân nô lệ đến làm việc với tiền công rẻ mạt chỉ đủ ăn vừa bụng một ngƣời. Do vậy, tiện dân chiên- đà-la không có khả năng sửa sang nhà cửa, tiện nghi sinh sống cũng nhƣ cải thiện chuyện ăn, ở, mặc... Sunīta nghe tin về đức Phật và giáo hội tăng đoàn đã lâu; và cũng đã nhiều lần, chàng đứng núp sau các lùm cây nhìn những vị sa-môn y áo vàng rực, thanh thản trên các ngả đƣờng. Ai trông cũng dịu hiền và dễ mến. Nhƣng chàng chƣa bao giờ dám đến gần dù năm bảy cái đòn gánh. Sáng nay cũng vậy, vừa đội một ghè phân băng qua con lộ để xuống một bờ ruộng thì Sunīta trông thấy một đoàn sa-môn Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 431

y vàng. Không biết tránh đi đâu, hoảng loạn, sợ hãi quá, chàng vội lặn “ùm” xuống một mƣơng nƣớc, lấy rong bèo phủ trùm lên đầu... Qua kẽ hở của những lá bèo, Sunīta trông thấy một vị sa-môn tƣớng hảo sáng ngời nhƣ một vị đại phạm thiên, từ đƣờng lớn, bƣớc gần lại bên bờ nƣớc, cách chỗ chàng chừng hai đòn gánh thì dừng lại... - Này Sunīta, con trốn đi đâu? Nhƣ Lai muốn nói chuyện với con mà! Sunīta tƣởng tai mình nghe lầm! Không! Đúng rồi, vị ấy đang nói chuyện với mình! Ôi! Cái giọng nói dịu dàng nhƣ giọng nói của ngƣời mẹ hiền! Nhƣng chàng cứ im thin thít, không dám đáp, không dám trả lời. - Không sao đâu con, Sunīta! Nhƣ Lai biết tên của con đấy! Nhƣ Lai còn biết rất nhiều kiếp trƣớc của con nữa! Con là một ngƣời rất tốt bụng, rất lƣơng thiện! Đừng ngại ngùng gì nữa, hãy lên đây để nói chuyện với Nhƣ Lai! Lúc đức Phật bƣớc tới bờ nƣớc để hỏi chuyện chàng nô lệ đội phân thì tôn giả Sāriputta, Ānanda và thị giả Upavāna đồng bƣớc lại. Hội chúng tỳ-khƣu tăng cũng dừng lại, vây quanh lớp xa, lớp gần. Thế rồi, dân chúng quanh vùng, hai bên đƣờng làng, nghe thấy chuyện lạ cũng ùn ùn đổ đến... Nghe giọng nói dịu dàng, hiền từ của đức Phật đến lần thứ ba, Sunīta mới dám nói: - Bạch ngài sa-môn! Thân thể con hôi hám, áo quần con dơ dáy; con lại thuộc vào giai cấp hạ tiện nữa nên con sợ ô uế đến ngài. Thật con không dám bƣớc lên đâu! Đức Phật mỉm cƣời, cất giọng phạm âm cho ai ở xa cũng có thể nghe đƣợc: - Ừ! Sunīta! Đúng là thân thể con hôi hám, áo quần con dơ dáy, con lại thuộc giai cấp hạ tiện – nhƣng con không thể nào làm cho ô uế đến Nhƣ Lai và giáo đoàn thanh tịnh của Nhƣ Lai đƣợc đâu mà sợ! Trái lại là khác nữa, này Sunīta! Ngƣng một chút, đức Phật tiếp: 432 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

- Con lại muốn hỏi tại sao mà con không dám hỏi chớ gì? Ừ, Nhƣ Lai sẽ nói đây, Nhƣ Lai sẽ giải thích vì sao! Vì đối với Nhƣ Lai và đệ tử của Nhƣ Lai thì ô uế bên ngoài không quan trọng bằng ô uế bên trong. Cái ô uế bên trong mới đáng sợ, mới đáng xa lánh, mới đáng nhờm gớm! Này Sunīta! Ai sống với tâm địa độc ác, bạo tàn, hung dữ, giết ngƣời giết vật là ô uế! Ai sống với tâm địa xan tham, xảo quyệt, trộm cắp, lƣờng gạt của ngƣời là ô uế! Ai sống với tâm tà vạy, tà hạnh, bất chánh là ô uế! Ai sống mà nói dối, nói láo, nói thêu dệt, nói lời ác độc, nói hai lƣỡi mới là ô uế! Nói ngắn gọn, cái gốc của mọi ô uế trên đời này là bởi tham lam, sân hận và si mê, này Sunīta! Chàng thanh niên nô lệ nghe nhƣ uống từng lời, từng chữ vào lòng. Cả đời, chàng chƣa bao giờ đƣợc nghe những điều nhƣ thế. Tâm trí chàng nhƣ đƣợc mở ra. Cánh cửa giai cấp và truyền thống đã đóng chặt kiếp bần cùng nộ lệ của chàng, dƣờng nhƣ chƣa có một ánh sáng mặt trời nào len vào đấy đƣợc! - Này Sunīta! Giọng của đức Phật dịu dàng rót vào tai chàng – Con đội phân nhƣng con đâu có giết ngƣời, giết vật? Con đội phân nhƣng con đâu có lƣờng gạt trộm cắp của ai? Con đội phân nhƣng con đâu có tà vạy, tà hạnh và bất chánh? Con đội phân nhƣng con đâu có dối láo ngôn lời, ác khẩu với một ai? Nhƣ thế, chứng tỏ rằng, trong con có mầm giống thanh tịnh; nếu mầm giống ấy biết bón phân, tƣới nƣớc, biết cách chăm sóc thì mai sau nó sẽ phát triển trở thành một con ngƣời tốt đẹp, hiền thiện xiết bao, này Sunīta! Cho đến lúc này, Sunīta mới mạnh dạn mở lời: - Bạch ngài sa-môn! Vậy thì con chƣa đến nổi ô uế! Là giai cấp tiện dân nhƣng con chƣa dám có những tâm địa ô uế nhƣ thế! Con cũng muốn tốt đẹp và hiền thiện vì cái mầm giống ấy ở trong con cũng có tí chút; nhƣng bón phân là thế nào, tƣới nƣớc là thế nào, chăm sóc là thế nào, quả thật con Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 433

chƣa hiểu! - Muốn bón phân, tƣới nƣớc, chăm sóc cái mầm giống tốt đẹp có hiệu quả thì con phải sống đời sa-môn khất sĩ nhƣ Nhƣ Lai và nhƣ hội chúng sa-môn của Nhƣ Lai đứng xung quanh đây! Con có muốn nhƣ thế không, Sunīta? - Con có ƣớc mơ cũng không thể đƣợc! Ai mà cho kẻ khốn nạn nhƣ con xuất gia, sống đời sa-môn khất sĩ – khi con là kẻ ở cuối cùng, tận đáy của mọi giai cấp? - Nhƣ Lai sẽ cho con xuất gia. Nhƣ Lai sẽ hoan hỷ đón nhận con. Tại sao vậy? Vì giáo hội của Nhƣ Lai không có giai cấp, không phân biệt giai cấp! Giáo hội của Nhƣ Lai là giáo hội bình đẳng cho tất thảy mọi hạng ngƣời trong xã hội. Hãy nghe đây! Sunīta! Mỗi một con sông đều có tên. Trăm con sông đều có trăm tên gọi khác nhau. Nhƣng khi trăm con sông ấy về biển cả rồi thì chúng hòa trộn với nhau, trở thành biển lớn, tên của trăm con sông sẽ không còn nữa. Giáo hội của Nhƣ Lai cũng tƣơng tợ vậy. Những sa-môn khất sĩ, hằng ngàn sa-môn khất sĩ, có ngƣời xuất thân thái tử, hoàng tử, vƣơng tử, bà-la-môn gia chủ, tƣớng lãnh, tổng trấn, quý tộc, danh gia, triệu phú, thƣơng gia, thợ thuyền... nhƣng khi về sống trong giáo hội thanh tịnh rồi... thì các giai cấp kia không còn tồn tại, không ai gọi tên nữa – mà chỉ đơn giản là một sa-môn sống đời vô sản, bần hàn, thiểu dục, tri túc... để tu tập, để bón phân, để tƣới nƣớc, để chăm sóc cho cái mầm giống hiền thiện, này Sunīta! Không có giai cấp khi máu ai cũng đỏ, không có giai cấp khi nƣớc mắt ai cũng mặn nhƣ nhau, này Sunīta! Sunīta phủi đám rong bèo trên đầu, bụm hai tay lên đầu, vái lia lịa: - Con hiểu, bạch ngài sa-môn! Mắt con đã sáng ra, đã có một ngọn đèn! Trí con cũng sáng ra, ở đó cũng có một ngọn đèn! Con thật là hạnh phúc, đƣợc sống cuộc đời mới, làm một hạt bụi đi theo gót chân trần của ngài! 434 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

Đức Phật mỉm cƣời. Các vị tôn giả và hội chúng tỳ-khƣu cũng mỉm cƣời! Ôi! Là những nụ cƣời thanh lặng và siêu thoát! Dân chúng xung quanh thì hò reo sung sƣớng khi thấy đức Phật nắm tay chàng nô lệ kéo ra khỏi mƣơng nƣớc. Tôn giả Sāriputta và thị giả Upavāna trao bình bát cho ngƣời bên cạnh rồi bƣớc nhanh lại. Cả hai vị giúp chàng thanh niên tắm rửa cho sạch sẽ. Tôn giả Ānanda định lấy chiếc y hai lớp của mình quàng cho Sunīta nhƣng bên kia đƣờng, một ngƣời thanh niên thủ-đà-la đội y và bát bƣớc lại, gập đầu xuống: - Bạch đức Thế Tôn! Con hay đến Kỳ Viên nghe pháp! Y và bát này là của con, con đã tự sắm sửa khi nào đủ duyên sẽ xuất gia. Nhƣng hôm nay, con xúc động và sung sƣớng quá khi thấy đức Thế Tôn đã xóa bỏ giai cấp, nhận vào giáo hội thanh tịnh một thanh niên nô lệ. Sunīta là một ngƣời bạn tốt, làm việc gì cũng chu đáo, đàng hoàng; là niềm tin của tất cả thầy thợ chúng con. Con rất mừng cho Sunīta. Vậy y và bát này con tình nguyện dâng cúng để đức Thế Tôn làm lễ xuất gia cho Sunīta. Đức Phật gật đầu chấp thuận và mỉm cƣời trong tâm vì cái duyên nhƣ thế này ngài cũng đã biết rồi. Sau khi Sunīta đƣợc cạo đầu, mặc y, mang bát thì tƣớng mạo sa-môn hiện ra, không còn tìm thấy đâu là hình bóng ngƣời thanh niên nô lệ nữa. Đức Phật làm lễ xuất gia ngay cho Sunīta bên vệ đƣờng trƣớc sự chứng kiến của dân chúng địa phƣơng và cả khách bộ hành, ngƣời đi ngựa, kiệu phƣơng xa đủ mọi giai cấp trong xã hội dừng chân lại, tò mò, chỉ trỏ, luận bàn! Sau đấy, tôn giả Sāriputta dẫn Sunīta trở lại Kỳ Viên tịnh xá để bàn giao vị tân tỳ-khƣu cho các trƣởng lão giáo giới, còn ngài sẽ bộ hành theo sau. Thế là không mấy chốc, tin này đƣợc loan truyền ra, chấn động cả kinh thành Sāvatthi. Chuyện cũng đến tai đức Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 435

vua Pāsenadi. Triều thần có ngƣời phản ứng, chống đối ra mặt; có ngƣời mỉm cƣời, có ngƣời im lặng. Riêng đức vua thì nói với hoàng hậu Mallikā rằng: - Hậu là giai cấp thủ-đà-la! Thuở trƣớc, trẫm phong hậu làm chánh cung, dƣ luận nhân gian cũng ồn ào nhƣ vậy đấy. Trẫm đã cách mạng phá bỏ giai cấp từ độ ấy! Tuy rất âm thầm! Còn đức Tôn Sƣ, trẫm mang máng hiểu ngài cũng muốn phá bỏ giai cấp kể từ khi hóa độ kỹ nữ Ambapālī! Ngài lại rất công khai, đƣờng đƣờng chính chính; nhất là cho anh chàng nô lệ xuất gia ngay bên vệ đƣờng, trƣớc mắt bàn dân thiên hạ! Đáng phục! Thật đáng khâm phục! Hoàng hậu Mallikā dè dặt nói: - Có ngƣời, nhất là các giới cấp bà-la-môn, sát-đế-lỵ, các nhà giáo dục sẽ cho rằng đức Phật đã đảo lộn trật tự xã hội, không tôn trọng quy củ, truyền thống đạo lý từ ngàn xƣa của cha ông, tâu bệ hạ! Đức vua Pāsenadi cƣời rõ to rồi nói: - Đạo lý à? Đạo lý à? Lấy bình phong đạo lý à? Con ngƣời lành tốt, hiền thiện mới là đạo lý đích thực, hậu à! Trẫm không đồng ý cái cách duy trì truyền thống ấy là đạo lý đâu! Cái đạo lý ấy là đạo lý hình thức, là cái đạo lý “rởm”, hậu à! Chính kiến của đức vua tối cao trong cuộc đàm đạo với hoàng hậu Mallikā, sau đó đến tai triều thần rồi không mấy chốc, lan khắp kinh thành. Thế là chỉ năm bảy ngày sau, dƣ luận im bặt!

← Văn bản trướcTập 2 — Cuộc Luận Chiến Về Chiêm TinhVăn bản tiếp →Tập 2 — Thêm Một Vị Đại Đệ Tử
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF