📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Cuộc Luận Chiến Về Chiêm Tinh

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 43,878 ký tự · ~40 phút đọc
🏠 📜

Đức Phật và hội chúng đang chuẩn bị khởi hành thì đức vua Pāsenadi lại tìm đến Kỳ Viên lúc trời còn mù sƣơng. Nhìn thấy đôi mắt thâm quầng của vị minh quân, đức Phật hƣớng tâm, biết chuyện gì đã xảy ra. Sau khi mời an vị xong, đức Phật nói: - Đại vƣơng lại mất ngủ suốt đêm qua rồi! - Thƣa, đúng vậy! - 16 giấc mộng kia lại tìm đến? - Thƣa, đúng vậy! - Nó đến không nhanh, không chậm - mà ngay sau khi đƣợc sự bàn ra, tán vào của các lão quan tinh thông chiêm tinh, thuật số ở bên cạnh đại vƣơng! Đức vua Pāsenadi ngạc nhiên, mở lớn đôi mắt: - Hóa ra đức Tôn Sƣ đã biết rồi! Và ông bắt đầu tâm sự - Đệ tử sau khi nghe pháp, bố thí lớn, cúng dƣờng lớn đến đức Tôn Sƣ và đại chúng, đệ tử cảm giác đƣợc an lành, yên ổn. Tuy nhiên, chỉ đƣợc mấy hôm, một số lão trƣợng bà-la-môn đại thần có thẩm quyền về chiêm tinh nhất, đến gặp đệ tử, nói rằng: Việc đại vƣơng bố thí, cúng dƣờng, ấy là việc tốt, nên làm; nhƣng việc đoán mộng, giải mộng, đại vƣơng cũng không nên bỏ qua, chớ nên thất lễ với thần linh; vì đấy là trí

404 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

khôn, kinh nghiệm đƣợc tích lũy cả hàng ngàn năm nay, chẳng lẽ nào... Thế xong, họ bỏ lửng câu nói. Nhƣng mà đệ tử biết, họ muốn ám chỉ đức Tôn Sƣ... Đức Phật mỉm cƣời: - Ý họ nói, Nhƣ Lai không thể thông thái hơn trí khôn cả hàng ngàn năm cộng lại? Đức vua im lặng, nhƣ thú nhận điều ấy là đúng. - Lại còn có ý nói rằng, Nhƣ Lai chƣa từng có thẩm quyền gì về chiêm tinh, về việc đoán mộng, giải mộng cả? - Quả thật, họ đã có hàm chỉ nhƣ thế nhƣng không dám nói - vì họ biết, đụng đến đức tin của đệ tử, của một ông vua, họ sẽ bị tội chém đầu! Chậm rãi, tự tại, đức Phật nói: - Đại vƣơng cứ yên tâm. Về lãnh vực chiêm tinh, thuật số - Nhƣ Lai chƣa từng biết, chƣa từng thấy trên thế gian này có ai nghiên cứu tới nơi tới chốn bằng Nhƣ Lai. Nhƣ Lai còn đọc đƣợc cả những ký hiệu ngôn ngữ cổ xƣa còn lƣu lại nơi những tấm thẻ đồng, thẻ vàng trong điện thờ tại Kapilavatthu. Vậy, đối thoại về lãnh vực chiêm tinh, không cần đến Nhƣ Lai, chỉ cần hai vị đại đệ tử của Nhƣ Lai thôi, cũng đã là bậc thầy của tất thảy chiêm tinh gia trên toàn cõi châu Diêm-phù-đề này! Nghe nói vậy, đức vua Pāsenadi vô cùng sung sƣớng, nở mặt, nở mày; ông dè dặt hỏi: - Vậy thì sẽ có cuộc đối thoại, luận chiến về chiêm tinh để cho các vị bà-la-môn chiêm tinh kia sáng mắt ra, bạch đức Tôn Sƣ? - Đúng vậy! - Và đức Thế Tôn sẽ dạy cho họ một bài học? - Không cần thiết! Một Sāriputtta hoặc một Moggallāna của Nhƣ Lai là đủ rồi! - Vậy thì đệ tử sẽ bảo họ đến đây, tại Trúc Lâm đại tịnh xá để họ luận chiến về chiêm tinh, về 16 giấc mộng của đệ Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 405

tử với hai bậc thƣợng thủ của giáo hội! Đức Phật xuyên sâu vào tâm lý, hiểu rõ cả tóc tơ của vấn đề, nói rằng: - Hãy tạo sự ƣu tiên và thuận lợi cho các nhà chiêm tinh, này đại vƣơng! Nhƣ Lai sẽ bảo hai vị đại đệ tử đến ngay trên đất của họ, chỗ quen thuộc của họ! Nếu mà họ đến Trúc Lâm thì mọi thuận lợi, chúng ta đã chiếm hết tiên cơ mất rồi! Xiết bao cảm phục, đức vua nói: - Vậy thì ngay chiều nay, tại hoàng cung, đệ tử sẽ cho tổ chức một cuộc hội thảo về chiêm tinh. Một bên là các lão quan chiêm tinh, một bên là hai vị thƣợng thủ của giáo hội. Từng giấc mộng một, đệ tử sẽ kể lại, sau đó là nghị luận, luận giải của hai bên... Có hoàng gia và triều thần làm quan khách... - Ừ! Quan khách sẽ có thêm một số đông tỳ-khƣu trƣởng lão nữa; và chính Nhƣ Lai chỉ ngồi lắng nghe! Thế rồi, chiều hôm đó, tại hoàng cung, không khác gì một buổi thiết triều nhƣng có thêm sự tham dự của đức Phật và 100 vị A-la-hán đứng đầu giáo hội. Đức vua muốn bố cáo chuyện này một cách rộng rãi nên ngoài triều thần, vua đã cho mời thêm một số nhân vật tai mắt trong kinh thành; đấy là các giáo phái chủ, giáo phái sƣ, các bà-la-môn đạo sĩ hữu danh, các đại triệu phú, các đại doanh gia, đại diện các nghiệp đoàn; nghĩa là đại diện đầy đủ các giai cấp trong xã hội... Vị quan phụ trách nghi lễ, khánh tiết đã đƣợc tôn giả Sāriputta hƣớng dẫn cho cách sắp xếp các chỗ ngồi cho đức Phật và Tăng chúng, để làm sao tránh đƣợc hai cực đoan: Không nên quá kiểu cách, xa hoa nhƣ ở cung đình mà cũng không nên quá giản dị, xuề xòa nhƣ tại tịnh xá Kỳ Viên. Hiểu ý đức Phật, đức vua Pāsenadi bỏ qua tất thảy mọi nghi thức. Vị đại lão thần bộ lễ (tƣơng tự thƣợng thƣ bộ lễ), 406 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

tuyên bố lý do, đại ý nói rằng, vì những điềm triệu xảy ra trong giấc mộng của đức vua, liên hệ đến sức khỏe, tai nạn, bệnh tật, tuổi thọ của ngài - đồng thời còn liên hệ đến sự an nguy, khổ vui cho bá tánh và cả quốc độ - nên triều đình đã đứng ra tổ chức buổi hội thảo rộng rãi hôm nay. Một bên là hai vị đại đệ tử của đức Phật, một bên là các lão quan chiêm tinh. Đức vua tối cao của chúng ta lần lƣợt thuật lại các giấc mộng. Hy vọng rằng, với trí tài, với thông tuệ, học sâu, hiểu rộng của các bậc đại trí thức - các ngài sẽ đoán mộng, giải mộng cho đức vua trên tinh thần học thuật một cách nghiêm minh, chân xác, khách quan, trung thực để đem lại lợi ích chung cho toàn xã hội... Nội dung buổi hội thảo, sau đó, diễn ra nhƣ sau. Đức vua kể: - Trẫm thấy bốn con bò đực có sừng, sắc đen tuyền từ bốn hƣớng, chạy vào sân chầu với vẻ muốn đánh nhau. Thế rồi, dân chúng từ bên ngoài đổ xô đến xem. Nhƣng bốn con bò chỉ ra bộ giận dữ, vần qua đảo lại, đạp đất, rùn mình, nghinh sừng ... ra oai một hồi rồi bỏ đi - chứ không đánh nhau. Đấy là giấc mộng thứ nhất của trẫm. Các lão quan chiêm tinh trƣớc đây bảo là điềm xấu; bây giờ trƣớc tất thảy mọi ngƣời, hãy cho trẫm biết, xấu là xấu nhƣ thế nào? Một vị đứng dậy, tâu: - Theo thần đƣợc học thì giấc mộng này báo triệu hai điều có thể xảy ra, đều là điều xấu! Nhƣng nay nhờ có thần linh đã mách bảo cho đại vƣơng để đại vƣơng tìm cách giải nạn vẫn còn kịp thời. Thứ nhất, bốn con bò đen tuyền, có sừng, từ bốn hƣớng chạy vào sân chầu, ra oai muốn đánh nhau; ở đây muốn ám chỉ bốn lực lƣợng mạnh mẽ (có sừng) từ bốn phƣơng của quốc độ, sẽ kéo quân về triều đình, có lẽ do quyền lợi, quyền lực, danh vọng gì đó nên đã đấu khẩu, tranh cãi lẫn nhau. Còn dân chúng thì bàng quan đứng xem, không can thiệp, vì đây là việc nội bộ của triều đình. Thứ Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 407

hai, bốn con bò đực có sừng, từ bốn hƣớng vào sân chầu cũng tƣợng trƣng cho đất nƣớc lửa gió, bốn sức mạnh của ngoại khí sẽ đe dọa bệnh tật, ốm đau cho bệ hạ. Thƣa, đấy là thần đã giải đoán cái mộng thứ nhất là nhƣ vậy. Vị quan bộ lễ cất tiếng hỏi: - Các ngài trong bộ chiêm tinh, có bổ túc gì nữa không? - Thƣa không, đủ rồi! Hƣớng qua hai vị đại đệ tử, vị ấy thƣa: - Bây giờ đến phiên giải mộng của giáo hội đức Tôn Sƣ. Tôn giả Sāriputta đoan nghiêm đứng dậy, mỉm cƣời, phong thái ung dung, tĩnh tại: - Thƣa, tôi cũng có học chiêm tinh; nhƣng có lẽ kinh qua quá nhiều khẩu truyền, quá nhiều nhà luận giải nên ngay chuyện bốn con bò đực, đen tuyền, có sừng, tôi lại có hai cách luận giải khác, nhƣng đều là điềm tốt! Nay xin đƣợc trình bày cái kiến giải thô thiển này để mọi ngƣời cùng suy ngẫm, nhất là có đức Tôn Sƣ của chúng tôi ở đây. Khai từ vừa khiêm tốn vừa chứng tỏ bản lãnh kiến thức, sở học về bộ môn này của tôn giả, tức khắc, lôi cuốn thính giả tham dự phải chăm chú lắng nghe. Tôn giả bèn hƣớng đến đức vua, tiếp tục: - Đại vƣơng khỏi lo. Đây là điềm triệu mai sau. Đại vƣơng có khí cốt lớn, là chân mệnh đế vƣơng, tƣơng lai về sau, ngài còn có phƣớc báu làm một đức Chuyển luân Thánh vƣơng nữa! Điềm triệu này, nhắc nhở đại vƣơng phải biết sống theo chánh pháp để đem lại an vui, hạnh phúc cho quốc độ. Nếu ngƣời đứng đầu một nƣớc mà tham lam, bất chính, không có đạo đức thì triều đình cũng tham lam, bất chính, không có đạo đức, và muôn dân sẽ đau khổ, lầm than, kéo theo sát sanh, trộm cắp, tà vạy, bất chánh, dối láo. Nghĩa là khi cái ác, bất thiện pháp tăng trƣởng thì thiện thiên thần, thiện dạ-xoa sẽ bỏ đi, các thế lực che chở cho quốc độ không còn nữa. Lúc ấy chuyện gì xảy ra? Bốn con bò đen có sừng 408 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

từ bốn hƣớng, nghĩa là mây đen bốn hƣớng, vần vũ tràn vào kinh thành, ầm ĩ, sấm chớp đùng đùng, hƣớng đông, hƣớng tây, hƣớng nam, hƣớng bắc... hầm hè nhƣ tranh giành nhau, nhƣng rốt lại, vẫn không có mƣa! Quốc độ rơi vào nạn hạn hán trầm trọng, mất mùa, đói kém, nhân dân trông chờ, kéo nhau đi xem, nhƣng trời vẫn không cho họ một giọt nƣớc. Vậy thì muốn mƣa thuận, gió hòa, nhân dân an cƣ lạc nghiệp thì đức vua phải chơn chánh, lấy mƣời vƣơng pháp trị dân, theo đó, đại thần cũng chơn chánh, có đạo đức; muôn dân sống theo chánh pháp thì các thiện dạ-xoa, thiện thiên thần sẽ hoan hỷ theo để hộ trì quốc độ. Cách giải đoán thứ hai cũng tƣơng tợ vậy. Bốn bò đen, có sừng, từ bốn phƣơng tràn vào kinh thành, hầm hè muốn đánh nhau nhƣng không làm gì cả rồi bỏ đi. Cũng vậy, đấy là binh lực đen tối từ bốn phƣơng, có thể là các nƣớc chƣ hầu, cũng có thể là các binh trấn, muốn nổi loạn, ai cũng muốn tranh quyền, cƣớp ngôi; ai cũng múa võ giƣơng oai; ai cũng muốn áp đảo đối phƣơng... Nhƣng khi đến kinh thành, thấy uy lực của một đức vua sống theo chánh pháp, muôn dân thanh bình, đâu đó bình chân nhƣ vại nên họ phải tự động giải tán, mây tan, gió lặng... Nói đến ngang đây, tôn giả Sāriputta đƣa mắt nhìn các nhà chiêm tinh, cất giọng êm dịu, hòa hoãn: - Thú thật rằng, lời giải đoán của chƣ vị đều là cái “có thể”; mà lời giải đoán của tôi cũng là cái “có thể” làm sao biết nói ai đúng, ai sai... Hội trƣờng im lặng, rất nhiều ngƣời gật đầu lặng lẽ. Vị quan bộ lễ cất giọng lớn: - Từ một giấc mộng mà nhóm chiêm tinh gia giải đoán, có khả năng phát sanh hai điềm xấu; còn ngài sa-môn đại đức cũng giải đoán, lại có khả năng ngƣợc lại, là hai điềm tốt! Đúng vậy, chƣa biết lẽ phải, sự thật thuộc phần ai. Bây giờ, xin đức vua chí tôn cho nghe giấc mộng thứ hai. Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 409

Đức vua kể giấc mộng thứ hai: - Trẫm thấy có một bụi cây con từ dƣới đất trồi lên; khi nó mới cao chừng vài gang tay, thân đang còn xanh nõn đã đơm hoa sum suê rồi tức khắc kết trái, trĩu cành. Thật là lạ lùng. Xin các vị đoán cho. Một vị chiêm tinh gia tóc bạc trắng, đứng dậy: - Đây là điềm xấu, điềm dữ! Cây non mà sinh hoa kết trái thì thật là kinh khủng. Đấy là một báo triệu, thần linh sẽ giận dữ nếu không biết cúng tế đúng lễ nghi, phép tắc. Khi mà thần linh nổi trận lôi đình thì các vì tinh tú sẽ lệch vị trí, phƣơng hƣớng; định luật của đất trời sẽ bị đảo lộn. Đất nƣớc lửa gió bên trong, bên ngoài; thời tiết, mùa vụ, con ngƣời, sinh vật, thảo mộc... sẽ bị tác động mà sinh ra quái thai, dị chủng, nghịch thƣờng... Vậy thì không thể không cúng tế thần linh. Lần này thì tôn giả Mahā Moggallāna trổ tài ngôn luận hùng biện: - Đúng thay, hay thay! Vị lão trƣợng chiêm tinh gia đã giải đoán giấc mộng thứ hai này rất chính xác. Tôi cũng đồng ý đấy là điềm dữ, điềm xấu. Tôi cũng đồng ý đất trời đảo lộn, khí huyết tƣơng xung mà sinh ra quái thai, dị chủng, nghịch thƣờng... Tuy nhiên, việc ấy không phải xảy ra bây giờ mà đấy chỉ là dự báo trong tƣơng lai. Xin các nhà tôn giáo học, tâm linh học, đạo đức học, giáo dục học, xã hội học, nhân văn học... hãy để tâm chuyên sâu nghiên cứu về lãnh vực này, nắm nguyên lý của nó mà đƣa ra chiến lƣợc, kế sách thích hợp để cứu cho xã hội, con ngƣời khỏi rơi vào thảm họa. Chính con ngƣời phải tự cứu con ngƣời chứ không có thần linh nào cả. Giấc mộng ấy sẽ trở thành hiện thực khi thế gian, thế giới này suy đồi. Con ngƣời nếu cứ tăng trƣởng mãi mọi dục vọng, ác độc, xan tham, nghĩa là không có đạo đức và giới hạnh thì một mai nào đó sẽ phát sinh ngay trƣớc mắt là những cô con gái rất non trẻ chƣa đến 410 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

tuổi vị thành niên sẽ tìm cách sống chung với bọn đàn ông, không kể trẻ, không kể già, cốt là để thỏa mãn dục vọng, hai là bòn rút, kiếm chác bạc tiền. Và rồi, chúng sẽ thụ thai và sinh con. Cái cây non mởn mà sinh hoa kết trái là báo hiệu thảm họa này đấy; kéo theo sự đảo lộn thƣơng luân bại lý cho toàn xã hội, gây nhiễm độc cho nhân sinh... Vậy thì xin thƣa, chính chánh pháp mới cứu đƣợc cuộc đời, con ngƣời chứ không có thần linh nào ở đấy cả! Nhƣ thế, xin đại vƣơng đừng lo gì cả vì đại vƣơng đang sống trong chánh pháp! Tôn giả Mahā Moggallāna đã phát biểu xong. Quả thật kiến giải ấy rất hợp với luận lý, phơi bày một sự thật có thể kiểm chứng đƣợc, hiểu đƣợc khi con ngƣời suy đồi phẩm chất. Mọi ngƣời yên lặng, suy ngẫm cả hai cách lý giải. Không ai phát biểu ý kiến. Vị quan Bộ Lễ tiếp tục: - Xin bệ hạ kể cho nghe giấc mộng thứ ba. Đức vua kể: - Trẫm thấy một bầy bò cái cùng nhau bú sữa nơi bầy bò con, mà đáng thƣơng thay, bầy bò con ấy mới chỉ sinh ra trong một ngày mà thôi! Vị chiêm tinh giải đoán: - Đấy là điềm xấu, điềm dữ liên hệ thần linh nổi giận! Đây là dấu hiệu những giá trị cổ xƣa, những tín ngƣỡng thiêng liêng từ ngàn năm không còn đƣợc tôn trọng, nể vì. Chúng ta đã sống tốt đẹp, đƣợc nuôi dƣỡng trong những bầu sữa mẹ thiêng liêng của suối nguồn kinh điển Vệ-đà với những lễ nghi, tập tục, tế lễ, phúng tụng, chú thuật... đem thanh bình yên ổn cho xứ sở, đƣợc thần linh che chở. Nay nguồn sữa ấy không còn nữa, đã khô cạn. Rồi ai cũng tuân theo những chỉ dụ mới, đạo đức mới, lẽ phải mới cho đến nỗi thần linh cũng đói meo. Giá trị tốt đẹp, linh thiêng ngàn xƣa, những ngƣời đại diện cho các giá trị cũ, phải sống gởi, Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 411

sống nhờ vào những chủ thuyết mới là những chú bê non mới sinh đƣợc một ngày, có thảm thƣơng không chứ! Than ôi! Tôn giả Sāriputta thấy đã đến phiên mình, đứng dậy, phản bác lời kiến giải ấy. Tôn giả nói: - Biện giải ấy hơi áp đặt, chủ quan; nếu không muốn nói là tự bảo vệ cho mình, lại còn quy cho việc thần linh nổi giận hầu gợi ý cho đức vua chí tôn chúng ta phải tổ chức đại tế, trung tế, tiểu tế rất tốn kém hằng ngàn sinh mệnh của súc vật, của chúng hữu tình cùng với những thúng vàng, thúng bạc từ máu mủ thuế khóa của nhân dân! Giấc mộng ấy rất đơn giản, bậc có trí nghe qua, tức hiểu. Hƣớng qua đức vua, tôn giả nói: - Giấc mộng ấy ứng về tƣơng lai, liên hệ nhân sinh chứ không phải thần linh. Khi đạo đức, luân thƣờng của xã hội không còn đƣợc duy trì thì thế hệ ngƣời già, bô lão không còn đƣợc tôn trọng nữa! Vào thời ấy, con cái không còn biết kính trọng cha mẹ hay nhạc phụ, nhạc mẫu của mình. Chính chúng làm ra tiền, ra bạc nên sẽ cai quản tài sản gia đình. Và nếu vui, chúng sẽ cho cha mẹ thức ăn, áo mặc; còn nếu không thích, do buồn bực, chúng sẽ hất hủi cha mẹ và chỉ cho ăn, cho uống một cách lấy lệ, cầm chừng. Và lúc ấy, lớp ngƣời già yếu cô độc, sống rất thiếu thốn, hoàn toàn lệ thuộc vào con cháu, lây lất qua ngày tùy theo ân huệ ban bố của cháu con mình giống nhƣ bò cái bú sữa bò con một cách tội nghiệp! Đây là hiện tƣợng báo triệu nhân luân suy đồi, con cháu bất hiếu chứ không liên hệ gì đến thần linh cả. Xin đại vƣơng sáng suốt, anh minh để nhận ra sự thật ấy và tất thảy cử tọa thính chúng đồng suy ngẫm! Đức Phật mỉm cƣời, nhẹ gật đầu. Đức vua cũng gật đầu, áng chừng là đã thấu hiểu. Và rất đông cử tọa nhƣ đồng thuận lời giải đoán của tôn giả Sāriputta hơn. Lần này thì đức vua kể giấc mộng thứ tƣ của mình: 412 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

- Trẫm thấy ngƣời ta buộc những con bò lực lƣỡng vào một nơi, rồi đem cả đàn bò con buộc vào những cỗ xe lớn, bắt kéo xe. Thế là đàn bò con, do sức yếu nên xe không chuyển dịch đƣợc, cứ đứng yên nhƣ thế. Thật lạ đời. Các thầy chiêm tinh cũng bảo là điềm xấu, điềm dữ, phải lo cúng tế nhƣng không cho trẫm biết lý do tại sao! Trẫm lo lắm! Đây là lời giải của phe chiêm tinh gia: - Cũng là điềm dữ, điềm xấu mà thần linh đã báo triệu cho đức vua. Thần linh nhắc nhở rằng, đức vua phải biết quý trọng, tôn trọng các lão thần đã có công với xã tắc từ thời tiên đế. Đấy đa phần là các bà-la-môn trọng thần hoặc hoàng gia quý tộc lão niên đảm nhận, duy trì các chức vụ trọng yếu thì giang sơn mới ổn định đƣợc, tâu đại vƣơng! Còn nếu dùng các lớp trẻ, trẻ ngƣời non dạ, chƣa trƣởng thành, thiếu kinh nghiệm thì làm sao gánh nổi trọng trách quốc gia? Xin đại vƣơng phải biết lễ tạ thần linh về sự báo triệu ấy! Đàn bò con mà bắt kéo xe, đàn bò mạnh mẽ lực lƣỡng thì đem buộc vào một nơi, cho ngồi chơi xơi nƣớc thì uổng phí nhân tài quốc gia! Tôn giả Mahā Moggallāna gật đầu: - Đúng! Tôi cũng giải đoán nhƣ thế. Nhƣng đây là dự báo về những ông vua bất minh, vô học, không có giới hạnh trong tƣơng lai. Do dục vọng, xan tham, ngu dốt không biết tôn trọng, tin dùng những bậc hiền triết, những nhà thông thái, trí thức, học giả; những ngƣời am hiểu lịch sử, văn học, luật pháp cổ kim, những vị cố vấn đa mƣu túc kế... để cùng lãnh đạo, cầm cán cân điều hành, có tâm, có tầm để làm cho dân giàu, nƣớc mạnh. Các vị có đạo đức và trí tài này bị đức vua quản thúc, cột lại một đống, một chùm quăng vất một bên, không dùng nữa; vì họ hay nói ngay, nói thẳng, liêm khiết và chính trực; họ chỉ biết nghe lời phải, không biết nịnh bợ, cúi luồn, không chịu bán rẻ lƣơng tâm vì quyền lợi vật chất! Đức vua chỉ sử dụng ngƣời nào giỏi ăn, khéo nói, Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 413

biết quỳ gối, biết khom lƣng; kẻ nào biết đem đến nguồn lợi, tạo tiện nghi cho ông ta hƣởng thụ ngũ dục đến đỗi bóc lột dân đen cũng không sao. Thời này không còn nói đến công bằng và lẽ phải nữa. Trên pháp đình, những vị quan tòa béo nục, béo tròn, mặt đỏ gay, ai hối lộ cho y nhiều tiền thì thắng cuộc, trắng án; ai không biết luật của đồng tiền vàng thì ở tù rục xƣơng, bị tử hình, bị đóng gông, khắc dấu lƣu đày! Các vị quan mới, đa phần là trẻ, thiếu mọi kiến thức chuyên môn nhƣng nhờ là con cháu trọc phú hoặc bọn chúng cùng ở một vây cánh, đƣợc cất nhắc đƣa lên quan to! Vậy là đám ngƣời này, đủ mọi thành phần ngu dốt, thiếu đạo đức, vô học lại đảm nhận trách nhiệm lớn lao thì làm sao đủ sức? Giềng mối quốc gia không nghiêng ngả, không điên đảo, không rơi vào vực thẳm mới là chuyện lạ! Tâu đại vƣơng! Chuyện này chƣa xảy ra ở đây. Hiện tại, đức vua không tin dùng một số lão thần và có tin dùng một số ngƣời trẻ tuổi thì chƣa phải là điềm dở, điềm xấu mà ngƣợc lại, là điềm tốt, điềm hay! Tại sao vậy, tại vì các vị lão thần ấy đã suy kiệt năng lực, trí não đã lão suy, đạo đức đã giảm sút mà cứ mãi ăn trên ngồi trƣớc, tự tại, tự thị trên đầu thiên hạ mà phán quyết, mà kể công! Hạng đại quan ấy cho nghỉ về vƣờn là đúng! Còn lớp trẻ, tuy trẻ thiệt, nhƣng đã qua trƣờng lớp đào tạo chính quy, thâu hái những kiến thức chuyên môn tại đại học Takkasilā nổi danh xƣa nay thì tùy trí tài mà đặt đúng nơi đúng chỗ! Dùng họ là anh minh, sáng suốt. Đây chính mới là đàn bò thanh niên, sung sức, lực lƣỡng nên để họ kéo xe! Phải biết thu dụng, khuyến khích và nâng đỡ hiền tài. Xin đại vƣơng hãy yên tâm! Điềm báo triệu kia chỉ để dành cho những quốc gia suy đồi, băng hoại bất kể nơi đâu, khi đạo đức, lẽ phải, tình thƣơng xuống cấp, và dục vọng, ngu si, dốt nát lên ngôi! Tôn giả Mahā Moggallāna ngƣng nói đã lâu mà mọi ngƣời không ai có ý kiến gì. Họ có vẻ suy nghĩ. Dầu sao, 414 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

bên nào cũng đúng cả nhƣng có khác là phải cúng tế thần linh hay không cúng tế thần linh mà thôi. Mọi ngƣời thông qua. Đức vua kể giấc mộng thứ năm: - Trẫm mơ thấy một con ngựa hai bên có hai cái mồm. Rồi nó ăn cả hai mồm cùng một lúc? Nhóm chiêm tinh giải đoán: - Là điềm xấu, điềm dữ. Nếu không cúng tế thần linh với đầu và máu súc vật thì sau này, ngƣời ít mà súc vật nhiều, chúng sẽ ăn hết vật thực của mọi ngƣời, nhƣ con ngựa mà ăn cả hai mồm cùng một lúc vậy! Tôn giả Sāriputta mỉm cƣời: - Các quan chiêm tinh đã đi quá xa rồi. Đây chỉ là điềm báo triệu tƣơng lai, khi ông vua bất minh, tham lam thì triều đình cũng tham lam, bất chánh. Những vị phán quan đáng lẽ ra phải cầm cán cân công lý cho công minh, phải chính trực và liêm khiết nhƣng chúng vơ vét của hối lộ vào cái túi tham không đáy. Chúng tìm cách ăn cả hai bên, cả bên nguyên và bên bị - nhƣ con ngựa có hai cái mồm cùng ăn một lúc vậy. Rõ ràng là nhƣ thế. Xin hội đồng sáng suốt phân định đúng sai! Mọi ngƣời nghiêng về kiến giải của tôn giả. Đức vua kể giấc mộng thứ sáu: - Trẫm thấy có ngƣời cầm cái bát vàng quý báu đáng giá một trăm ngàn đồng tiền vàng kahāpaṇā lại đƣa ra mời một con chó rừng già nua tiểu tiện vào đấy! Điềm triệu gì mà quái gở quá sức? Nhóm chiêm tinh: - Vẫn là điềm dữ, điềm hung! Cái bát vàng quý giá là tƣợng trƣng cho vận mệnh quốc gia và những giá trị thiêng liêng của đất nƣớc. Vậy, vận mệnh quốc gia và những giá trị thiêng liêng ấy phải biết giao phó cho tập cấp quý phái, cao sang, thƣợng đẳng của xã hội thì mới tƣơng xứng. Xin đại Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 415

vƣơng hãy thận trọng đừng sử dụng, cất nhắc những ngƣời không xứng đáng nhƣ con chó rừng già nua lại tiểu tiện nơi cái bát vàng, nếu không thần linh sẽ nổi giận! Đến chỗ này, chợt nhiên đức vua cƣời ha hả, hào sảng: - Đƣợc lắm! Các ngƣơi lúc nào cũng thần linh, thần linh! Rồi còn nói cạnh, nói khóe trẫm đã cất nhắc một số vị quan trẻ thuộc hai cấp dƣới là vệ-xá và thủ-đà-la! Họ có trí tài lắm đấy! Họ không phải là kẻ hạ lƣu đâu! Họ không phải là chó rừng già nua đâu! Tôn giả Mahā Moggallāna cũng mỉm cƣời: - Họ nói cũng có phần đúng, tâu đại vƣơng! Và con chó rừng già nua kia có lẽ là những ngƣời già lão thiểu trí, liệt tuệ, thiếu đạo đức, thiếu tất thảy mọi khả năng để có thể điều hành, quản lý chuyện trọng đại của quốc gia! Tuy nhiên, đây chỉ là tiên tri thuộc về tƣơng lai, nhƣng đại vƣơng nên để tâm ngay từ bây giờ cũng không muộn! Điều đáng nói nữa là, hạ lƣu, hạ đẳng ở đây không ám chỉ giai cấp mà muốn nói đến sự thối đọa, xuống cấp của con ngƣời; kẻ thiếu nhân cách, kẻ đã đánh mất phẩm giá của mình, tâu đại vƣơng! Các vị quan chiêm tinh và một số lão thần đã tự xét mình nên xấu hổ cúi mặt. Đức vua biết nhƣng cứ giả vờ không biết, kể tiếp giấc mộng thứ bảy: - Trẫm thấy một ngƣời đang đan bện một sợi dây thừng. Sợi dây ngày một dài, đƣợc thả xuống đất, lƣợn ra sau chỗ ghế ngồi. Một con chó rừng, ốm giơ xƣơng, ngồi chồm hổm bên sau, có vẻ do quá đói nên cứ hễ sợi dây thừng dài ra đƣợc khúc nào thì nó gặm ngay khúc ấy mà ngƣời đan bện chẳng hề hay biết. Thế là thế nào hở các quan chiêm tinh? Đức vua hỏi hồi lâu mới có vị đứng dậy tâu: - Chúng thần không dám đoán nữa, vì nếu có đoán, có luận giải gì thì cũng không ra ngoài việc cúng tế thần linh và những kiến giải bảo vệ tập cấp và truyền thống tín ngƣỡng cổ truyền. Điều này, chúng hạ thần không có lỗi; vả chăng, 416 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

tất thảy đều phát xuất từ kinh điển Vệ-đà mà chúng hạ thần đã đƣợc học từ tấm bé! Đức vua cƣời giòn: - Ừ, nếu nói vậy thì tốt! Nói vậy chứng tỏ các khanh đúng là bậc thức giả! Sau khi trẫm học hiểu đƣợc chút ít giáo pháp của đức Thế Tôn, một giáo pháp có trọng tâm là hoàn thiện những phẩm tính cao đẹp của con ngƣời, trẫm không còn tin vào hệ thống, trật tự, quy định phẩm chất con ngƣời tùy thuộc các giai cấp nữa. Đâu phải cứ hai giai cấp trên là tốt, là hay, còn hai giai cấp dƣới là xấu, là dở! Bằng chứng là chánh hậu của trẫm, tuy thuộc giai cấp thủ-đà-la, nhƣng kẻ khó tính nhất, bảo hoàng hay xét nét nhất cũng phải công nhận tƣ cách, phẩm hạnh của nàng đúng là bậc mẫu nghi thiên hạ! Trẫm chán lắm rồi những cái quy định, những cái phạm trù, những cái ƣớc lệ đƣợc xem nhƣ là thƣớc đo, những chân lý có sẵn ấy! Có những tiếng lời lao xao: - Đúng là bậc minh quân! - Những thấy biết, kiến giải ấy rất mới mẻ, đã đi ngoài truyền thống nhƣng rất thuyết phục, tiến bộ! Đức Phật bây giờ mới lên tiếng: - Hay lắm! Đại vƣơng và triều thần đều đã trực nhận đƣợc một phần tinh tủy giáo pháp của Nhƣ Lai! Một giáo pháp không có thần linh, nói cách khác, không nô lệ thần quyền, mà trọng tâm là vì con ngƣời và cho con ngƣời; những thấy biết khổ đau, phiền não cùng sự tu tập làm sao để giải trừ, làm cho vắng mặt, tịch diệt những khổ đau và phiền não ấy! Mỗi ngƣời phải tự nắm vận mệnh, định mệnh mình mà lên đƣờng; khổ hay lạc, sinh tử hay Niết-bàn đều nằm nơi tấm thân một trƣợng này cùng với cảm giác và tri giác này! Đức vua khẽ cúi đầu: - Tri ân đức Tôn Sƣ! Rồi đức vua đƣa mắt nhìn khắp Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 417

triều cung, cất giọng dõng dạc - Trẫm không cần các chiêm tinh gia đại thần đoán mộng nữa. Các vị nói nhƣ thế nào, đoán nhƣ thế nào thì chỉ có một quyển sách, và trẫm cũng đã tiên đoán đƣợc quyển sách ấy nói gì, phán nhƣ thế nào! Trẫm chỉ cần nghe những lời khuyên, những chuyện sẽ xảy ra trong tƣơng lai nhƣ thế nào để tự răn giữ mình. Bây giờ, xin nhị vị thƣợng thủ của giáo hội tiếp tục giải minh giấc mộng thứ bảy của đệ tử. Hai vị tôn giả đồng thanh nói: - Xin tuân mệnh đại vƣơng! Rồi tôn giả Sāriputta nói: - Giấc mộng này sẽ trở thành hiện thực, một vị lai nào đó khi đức vua, bá quan bất chánh, xã tắc suy đồi, đổ nát; mọi giá trị tinh thần bị xem nhẹ, coi khinh thì con ngƣời sẽ sa đọa, xuống cấp, bản năng và thú tính lên ngôi, ai cũng tìm cách hƣởng thọ ngũ dục. Cha mẹ chăm chỉ làm ra của cải, tài sản thì con cái phá tán để ăn chơi phè phỡn, đàn đúm, cờ bạc, rƣợu chè! Chồng làm ra bạc tiền, lúa gạo thì bà vợ lăng loàn bớt xén để hú hí, ngoại tình với trai. Vợ đảm đang, đầu tắt mặt tối ruộng đồng, nƣơng vƣờn, ao cá, trồng dâu nuôi tằm thì chồng phung phí với bạn bè, gái điếm, thanh lâu... Những công phu đan bện những sợi dây thừng bị con chó rừng núp bên sau ăn hết là ám chỉ ngƣời trong một gia đình ăn chặn, gặm khới chứ không phải ngƣời xa lạ, tâu đại vƣơng! - À, à! Đức vua chợt nói - Trẫm nhớ lầm, dƣờng nhƣ là con chó cái thì phải! - Nếu vậy thì ứng vào nữ nhân! Tôn giả tiếp tục giải đoán - Nữ nhân không còn biết việc tề gia nội trợ nữa, chỉ biết ăn chơi phóng đãng, đánh cắp tiền bạc của cải của cha mẹ hoặc của chồng con để chạy theo bọn đàn ông vô lại. Bọn nữ nhân này chỉ biết trang điểm vòng hoa, sáp thơm, xiêm y diêm dúa bòn rút sản nghiệp của những ngƣời chồng 418 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

khốn khổ, tội nghiệp để du hí với tình nhân! - Trẫm hiểu rồi! Còn bây giờ là giấc mộng thứ tám. Trẫm thấy chính giữa hoàng môn có một cái bình lớn, trang trí châu báu, cực quý, nƣớc đầy tràn; còn xung quanh là những chiếc bình đất xấu xí, sứt mẻ, bên trong khô nƣớc. Rồi từ khắp bốn hƣớng có bốn dòng ngƣời có đủ bốn thành phần giai cấp sát-đế lỵ, bà-la-môn, vệ-xá, thủ-đà-la, liên tục đội những ghè nƣớc đổ vào bình lớn, nƣớc đã đầy tràn rồi nhƣng họ cứ đổ hoài, đổ mãi! Chẳng ai thèm để ý những chiếc bình đất khô nƣớc ở xung quanh! Ồ, thật là lạ lùng! Tôn giả Mahā Moggallāna đáp: - Chẳng lạ lùng gì cả, tâu đại vƣơng! Chuyện đó sẽ xảy ra trong tƣơng lai. Đây là thời đại của những vua chúa bất chánh, đa đâm dục, hƣ đốn, độc tài, độc quyền, độc trị, bắt cả bốn giai cấp trong xã hội cung phụng cho mình, cho hoàng gia, cho bầu đoàn thê thiếp, cung phi, mỹ nữ của mình. Dân chúng nai lƣng ra làm việc. Họ quần quật cày bừa, đồng sâu đồng cạn, gieo lúa, trỉa hạt... đến khi thu hoạch phải nộp cho triều đình, đã đầy tràn thì đầy tràn thêm nữa, còn kho lẫm của họ thì trống trơn! Việc trồng mía làm đƣờng, nấu mật, các loại hƣơng hoa, cây trái khác cũng tƣơng tợ vậy... phải nộp hết cho bọn thống trị, dân chúng không còn gì, đâu dám liếc mắt trông xem gia đình mình no đói ra sao! Đức vua nhăn mày: - Quả thật có cái loại vua chúa nhƣ vậy sao, thƣa đại đức? - Khi nhân tâm, đạo đức suy đồi thì con ngƣời còn độc ác và tồi tệ hơn cả sài lang, rắn rít, tâu đại vƣơng! Một hồi, đức vua kể lại giấc mộng thứ chín: - Trẫm thấy một hồ nƣớc sâu có bờ cao bao quanh, mọc đầy năm loại hoa sen. Lạ lùng là bốn phía bờ hồ, nƣớc cạn, lại trong trẻo, các loài vật hai chân, bốn chân kéo xuống tha Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 419

hồ uống nƣớc, vọc nƣớc, tắm rửa. Chính giữa hồ, nƣớc sâu lại đục ngầu nhƣ quấy bùn; chẳng có con thú nào dại khờ ra đấy cả. Thế là sao, chƣ đại đức? Tôn giả Sāriputta trả lời: - Giấc mơ này trong tƣơng lai sẽ trở thành hiện thực khi vua chúa vơ vét, bóc lột của dân cả bốn giai cấp tƣơng tợ nhƣ giấc mộng trƣớc. Không còn đạo lý, không còn công lý, chỉ có lẽ phải của tiền bạc cùng sự gian ác. Bọn này không có một chút xíu thƣơng xót, yêu mến dân chúng; họ chà đạp bầy tôi nhƣ ép mía và đánh thuế đến độ dân chẳng còn một đồng xu dính túi. Vì không còn sống nổi nữa khi sƣu thuế cứ mãi gánh nặng trên lƣng; họ bỏ phố, bỏ thành, bỏ làng mạc, dắt díu nhau đến sống tại những miền biên địa rồi khai hoang lập ấp ở đấy. Thời gian sau, ở những nơi này trở thành những xóm làng sầm uất, dân cƣ đông đúc và đời sống ấm no. Chuyện này ứng hợp hiện tƣợng nƣớc bốn bờ hồ trong vắt là nơi dân chúng vui vẻ sinh sống, còn giữa hồ đục ngầu là do kinh thành điêu tàn, đổ nát không còn dân cƣ ở đấy nữa! Đức vua gật gật đầu, kể tiếp giấc mơ thứ mƣời: - Trẫm thấy cơm sôi trong nồi nhƣng mà sao trông nó lại lộn chộn, lạo chạo chứ không đƣợc khuấy đều. Khi bƣng xuống bếp thì nồi cơm chia làm ba phần rõ rệt: Phần nhão nhoẹt, phần thì sống sƣợng, chỉ có một phần chín trông thật ngon lành! Điềm triệu gì mà lạ vậy, thƣa đại đức! Tôn giả Mahā Moggallāna đáp: - Cũng tƣơng tợ vậy, chúng sẽ trở thành hiện thực trong tƣơng lai. Vua chúa bất công, các quan đại thần bất chính kéo theo các bà-la-môn gia chủ, trƣởng giả, thị dân, nông dân cũng thế, trở thành bất chánh cả. Kế đó là các vị thần linh mà chúng tôn thờ, tế lễ nhƣ thọ thần, sơn thần, hải thần, giang thần, địa thần cũng trở thành bất chánh luôn! Rồi thì những cơn gió thổi qua lãnh thổ của vị hôn quân bất chánh 420 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

ấy sẽ trở thành những trận cuồng phong, điên đảo, hỗn loạn, làm rung chuyển các đền đài, cung điện trên thiên giới khiến Tứ đại thiên vƣơng bực mình, chƣ thiên phẫn nộ làm cho thời tiết, khí hậu, mùa tiết chuyển đổi thất thƣờng, mƣa nắng bất trắc. Chỉ trong một vùng, một miền mà chỗ này thì nắng hạn, khô cháy đất đai, ruộng đồng, vƣờn tƣợc, cây trái, hoa màu bị thiêu cháy, vàng úa; chỗ kia thì lũ lụt, úng thủy làm cho ngũ cốc bị ngâm trong làn nƣớc bạc. Tuy nhiên vẫn có đƣợc một vài xóm làng hiền lƣơng, có đạo đức thì mƣa thuận, gió hòa, dân chúng có đƣợc cái ăn, cái mặc. Hiện tình đất nƣớc có khác gì nồi cơm chia làm ba phần khác nhau nhƣ giấc mộng của bệ hạ đâu? Đức vua đáp: - Đúng là vậy! Nhƣng mà trẫm thắc mắc, rằng là chƣ thiên mà cũng nổi giận hay sao? - Không những chƣ thiên mà Đế Thích thiên chủ đôi khi cũng tham lam, nóng nảy, ganh tỵ kia mà! Họ chỉ là chúng sanh thôi, tâu đại vƣơng! May nhờ có chút ít phƣớc báu mà sinh thiên giới, nhƣng họ cũng đầy rẫy tham sân si nhƣ con ngƣời vậy! Họ cũng thiên vị vì thƣơng, thiên vị vì ghét mà sinh ra nhiều chuyện điên đảo, thị phi lắm chớ! Đức vua kể giấc mộng thứ mƣời một: - Trẫm thấy một ngƣời, hình dáng chẳng giống tăng, chẳng giống tục đã đem lấy gỗ chiên đàn trị giá cả trăm ngàn đồng tiền vàng để đổi lấy một muỗng bơ tƣơi để ăn, không dính răng. Sao có kẻ tham ăn ngu ngốc đến thế? Tôn giả Sāriputta đáp: - Điềm triệu này vừa ứng hợp với tình trạng đất nƣớc suy đồi trong tƣơng lai mà cũng ứng hợp lúc giáo pháp suy tàn. Bọn vua chúa đục khoét, hút máu mủ của dân chƣa đủ; chúng còn cắt từng phần đất đai, lãnh thổ đem bán, đổi chác hoặc sang nhƣợng cho ngoại bang, cho bọn trọc phú cơ hội vừa ngoi lên để vinh thân phì gia, ăn chơi du hí, thỏa mãn Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 421

ngũ dục thấp hèn! Đấy, đấy, có khác gì lấy gỗ trầm hƣơng quý báu, đáng giá trăm ngàn đồng tiền vàng để đổi lấy một muỗng bơ tƣơi? Ôi! Cái đó, xem vậy mà chƣa nguy hại khi đem so vào thời buổi chánh pháp suy tàn. Thời ấy, nhiều ông tỳ-khƣu tham lam, không biết hổ thẹn tội lỗi, không biết ghê sợ tội lỗi sẽ xuất hiện nhiều nhƣ lá vàng mùa thu, chúng thuyết giảng giáo pháp chỉ với mục đích miếng cơm manh áo chứ không phải mục đích cao thƣợng! Chúng sẵn sàng từ bỏ chánh pháp, giáo hội để chạy theo bọn tà giáo, hàng ngũ của quỷ ma miễn là đƣợc no thân, ấm cật, rủng rỉnh bạc tiền, danh vọng, địa vị, lợi dƣỡng! Chúng dùng đủ mọi lời lẽ hoa mỹ, dịu dàng, ngọt nhƣ đƣờng mật, có vẻ trí thức, cao siêu để dụ dỗ quần chúng nhẹ dạ, cả tin. Chúng cúi đầu, khòm lƣng để luồn lọt chỗ này, chỗ khác. Chúng ngồi ở đại lộ, góc đƣờng, giảng đƣờng, đền miếu to nhỏ. Chúng ton hót, nịnh bợ để đƣợc ghế ngồi cao, đƣợc nổi tiếng. Giáo pháp cao quý, thiêng liêng, trong sạch, thánh hạnh, nhƣng khi mà chúng thuyết giảng thì mục đích lại bốc mùi hạ liệt, hơi đồng, hơi bạc, hơi vàng, thực phẩm thƣợng vị, y phục đắt tiền thì có khác gì đem đổi chiên đàn hƣơng để lấy một muỗng bơ tƣơi? Thế đấy, cái con ngƣời ấy trông chẳng giống tăng, chẳng giống tục là vì vậy, có lẽ giống ngạ quỷ, có phải vậy không đại vƣơng? Đức vua nói: - Trẫm hiểu rồi! Hiểu rất thấm thía nữa là đằng khác. Bây giờ trẫm lại kể thêm giấc mộng thứ mƣời hai. Nó nhƣ thế này: Trẫm thấy dây bầu, dây bí rỗng ruột mà sao chúng lại chìm xuống nƣớc, chìm sâu trong nƣớc? Tôn giả Mahā Moggallāna trả lời: - Đây cũng là báo triệu thuộc thời vị lai. Sẽ có thời mà thế giới điên đảo, trí ngu điên đảo; bọn vua chúa do tham ác và ngu si nên không tin dùng giới trí thức nữa mà chỉ ƣu đãi bọn hạ đẳng, bọn vô học có cái tài bẻm mép môi lƣỡi và biết 422 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

cúi luồn, nịnh bợ. Tại triều đình, cung môn, pháp tòa, các trấn thành, những chức vụ trọng yếu, quyền cao, bổng lớn đều là của bọn hạ đẳng, là nơi thao túng của bọn bụng to nhƣng rỗng óc này. Đấy, chúng là những dây bí dây bầu rỗng ruột mà có sức nặng ghê gớm có thể khuynh loát cả tổ quốc, giang san! Trong hội chúng tỳ-khƣu cũng thế! Nơi các cuộc đàm luận, hội thảo lớn nhỏ, trong việc cúng dƣờng thực phẩm, y phục, sàng tọa, dƣợc liệu; kể cả việc xây cất chùa tháp... ở đâu cũng là ý kiến quyết định của bọn tỳ-khƣu ác dục, vô trí, vô giới, còn ý kiến của các vị có giới hạnh, thiểu dục, tri túc thì không còn đƣợc ai xem trọng nữa. Đấy cũng là hiện tƣợng suy đồi chung, tâu đại vƣơng! Đức vua kể giấc mộng thứ mƣời ba: - Trẫm thấy những tảng đá to lớn bằng cả ngôi nhà nhƣng lại nổi bồng bềnh trên nƣớc, từ đoạn sông này sang sông khúc kia nhƣ thuyền bè không khác? Tôn giả Sāriputta đáp: - Cũng tƣơng tợ nhƣ trên, tâu đại vƣơng! Những tảng đá lớn, nặng ấy tƣợng trƣng cho giới có học, là tri thức của xã hội; họ bị coi khinh, xem nhẹ nên chúng nổi lềnh bềnh nơi này và nơi khác nhƣ bèo dạt hoa trôi thấy mà xót thƣơng! Trong hội chúng tỳ-khƣu cũng thế! Lời của các bậc tôn trƣởng, các bậc tối thắng về giới, định và tuệ đối với bọn ác tăng đâu có nghĩa lý gì, chỉ nhƣ những tảng đá nổi lềnh phềnh, trôi dạt nơi này đến nơi khác. Quần chúng chỉ biết nghe theo bọn tà hạnh, bất chánh, ác dục ấy nên đời sống tinh thần của xã hội đã đen tối lại càng đen tối hơn! Nhƣng biết làm sao đƣợc, có lúc, trên thế gian này, khi chánh pháp suy đồi, các giá trị thƣợng đẳng, thanh cao, thù diệu đƣợc thay thế bởi các giá trị hạ đẳng, thấp hèn, tối tăm thì những cái gì thiêng liêng, cao khiết nhất cũng trở nên nhẹ phều, không trọng lƣơng, phải lang thang, bập bềnh, trôi dạt tại các sông cái, sông con nơi trần thế; không còn ai tin dùng và Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 423

sống theo những giá trị ấy nữa! Chúng xƣa rồi, cũ rồi, lạc hậu rồi! Đến lúc này thì không những bậc trí thở dài, các nhà đạo đức cay mắt mà cát đá vô tình cũng phải thở dài, cũng cay mắt, tâu đại vƣơng! - Hay lắm! Đại đức ví von hay lắm! Trẫm thấm thía tận ruột gan! Cảm ân đại đức lắm lắm! Còn bây giờ là giấc mộng thứ mƣời bốn. Trẫm thấy những con nhái bén cỡ bằng mấy cánh hoa nhỏ tí tẹo lại nhanh nhẹn săn bắt những con rắn khổng lồ, cắn đứt chúng ra từng khúc nhƣ các ngó sen rồi nhai nuốt ngấu nghiến, chốc lát là sạch trơn. Việc gì sẽ xảy ra từ cái điềm triệu kỳ quặc ấy, thƣa đại đức? Tôn giả Mahā Moggallāna mỉm cƣời: - Những con nhái bén nhỏ tí tẹo ấy chính là những cô gái trẻ, đẹp, non tơ, xinh xắn; chúng đã bắt hồn, đã hớp hồn những ông lớn trong xã hội từ vua chúa, các quan đại thần, các vị tổng trấn, các đại triệu phú, các đại danh gia, doanh gia, các đại gia chủ bà-la-môn, các giáo chủ và các đại giáo chủ, các vị trụ trì, các vị phó trụ trì, chức sắc lãnh đạo giáo hội lớn, giáo hội nhỏ... đấy, tâu đại vƣơng! Khi mà dục vọng hƣởng thụ lên ngôi chúa tể thì tửu sắc chính là chiếc mồ chôn biết bao trang nam nhi hảo hán trên đời. Những hầu non, thiếp non, bê non, gái non ấy, với thân xác nõn nà, nụ cƣời lả lơi, khóe mắt đong đƣa, mùi hƣơng quyến rũ, ăn mặc gợi tình... đã làm cho thế gian điên đảo, thành trì nghiêng ngả, tôn miếu, xã tắc điêu linh họ đã cắt khúc danh dự, địa vị, quyền lực, bạc tiền, sự nghiệp của nam nhân, thanh niên, trung niên, lão niên mà nhai nuốt ngấu nghiến thì có lạ gì đâu? Đây là thời suy đồi, ngũ dục đƣợc tôn vinh, và cái của nợ của đàn ông, đàn bà đƣợc tôn thờ trên các đền miếu, thánh miếu! Thế gian lúc ấy chỉ còn biết nô lệ vào đám con gái trẻ măng; quỳ gối, hầu hạ và tôn xƣng chúng là nữ vƣơng khoái lạc! Đến lúc này lại bắt đầu xuất hiện thêm những tôn giáo, tín ngƣỡng lấy chuyện bí quyết phòng the, 424 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

dâm dục nam nữ để mà tu tập, mà hành trì cho đến nơi giác ngộ, giải thoát đấy, tâu đại vƣơng! - Thật là kinh khiếp - Đức vua nói - Nữ nhân phƣớc mỏng, nghiệp dày nhƣng mà tham vọng, dục vọng có ngƣời còn mãnh liệt hơn cả đàn ông! Phải có biện pháp chế tài mới đƣợc! - Luật Manu đã chế tài, đã giới hạn trí thức, quyền lợi cũng nhƣ các chức năng của họ trong xã hội rồi đấy, tâu đại vƣơng! - Nhƣng cái luật ấy, đem áp dụng lâu ngày thì lại biến nữ nhân thành một loại nô lệ mới, trở thành bất bình đẳng một cách oan nghiệt! Tôn giả cất giọng điềm đạm: - Phải gỡ thoát cho họ, chút ít, từ từ nhƣ đức Tôn Sƣ đã từng chế tài ni giới trong bát kỉnh pháp, nhƣng phải tôn trọng họ để họ phát triển mọi khả năng có thể. Tuy nhiên, chỉ một thời gian tồn tại nào đó thôi, đến lúc ni chúng họ xé bỏ bát kỉnh pháp, họ đòi bình đẳng, ngang hàng với tỳ-khƣu tăng, đôi khi họ còn lãnh đạo và sai bảo tỳ-khƣu tăng; còn cả gan truyền thụ giới pháp cụ túc cho tỳ-khƣu tăng nữa. Lúc ấy thì chánh pháp đã suy tàn, chiếc y cà-sa chỉ còn là một mảnh vải vàng vắt qua lỗ tai mà thôi! Đức vua thở dài. Tôn giả nói tiếp: - Chánh pháp mà cũng còn thành, trụ, hoại, vong huống gì phi pháp, huống gì những chế định của thế gian pháp, tâu đại vƣơng! Hãy kể lại giấc mộng thứ mƣời lăm đi thôi, đại vƣơng! - Vâng, vâng! Đức vua kể tiếp - Trẫm thấy một con quạ đồng quê đầy đủ mƣời ác hạnh, lại đƣợc một đoàn tùy tùng gồm toàn chim quý hộ tống, đó là loài chim có lông màu vàng ánh đƣợc gọi là kim nga vƣơng giả theo hầu hai bên! Điềm gì lạ vậy, đại đức? Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 425

Đến phiên tôn giả Sāriputta: - Cũng dễ hiểu thôi, đại vƣơng! Sẽ có thời đảo lộn quyền lực, tập cấp, địa vị trên thế gian này. Những ngƣời thuộc giai cấp dƣới đáy xã hội nhƣ thủ-đà-la, chiên-đà-la bị bóc lột, áp bức lâu ngày tức nƣớc vỡ bờ, họ vùng dậy với đao gƣơm, giáo mác, cung tên, búa rìu... để lật đổ những tên bạo chúa... rồi lên ngôi, cai trị đất nƣớc. Bọn này đa phần vô học, ngu si, nghiệp dày nên tham ác, bất chánh... tƣơng tợ nhƣ con quạ đồng quê với mƣời ác hạnh không khác. Giới cấp lãnh đạo xã hội mới này cùng tập cấp với vua chúa mới... nhƣ cày ruộng, thợ săn, hớt tóc, thợ gốm, thợ làm cung tên, thợ xây, thợ hồ... nắm mọi chức vụ, quyền hành nên tha hồ tham nhũng, vơ vét của công để thành những chủ nhân ông mới, trƣởng giả mới, trọc phú mới. Thế rồi, thành phần trí thức, có học trong xã hội, ban đầu thì bất cộng tác, muốn giữ gìn sự trong sạch cho mình nên không chịu thò chân vào vũng nƣớc đục. Sau, do miếng cơm, manh áo, do gia đình đói khổ, túng quẫn quá họ đành phải theo hầu, làm thuộc hạ giai cấp mới. Và đây chính là hình ảnh loài kim nga vƣơng giả phải theo làm tùy tùng con quạ đồng quê có mƣời ác hạnh đấy, tâu đại vƣơng! - Thật là tội nghiệp! Đức vua thở dài, tâm sự - Trẫm du học đại học Takkasilā bảy năm, thuộc thành phần sinh viên ƣu tú, thâu hái đƣợc chút ít kiến thức, hiểu biết để cai trị đất nƣớc. Thế nhƣng, đôi khi còn tự thẹn, tự giận mình sở học không tới nơi tới chốn! Thế mà, ở đây, bọn không biết chữ, vô học lại lên nắm quyền lãnh đạo... đúng là đại họa cho nhân gian rồi! Tôn giả Sāriputta lại mỉm cƣời: - Đấy cũng là định luật của thế gian pháp, đại vƣơng! Bọn vua chúa vô học kia, một thời gian sau thấy rõ cái bất tài của mình nên họ sẽ tìm cách chiêu mộ ngƣời tài, kẻ có học vào các chức vụ nhƣ phụ tá, tham mƣu, cố vấn... Chƣa 426 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

thôi, họ còn cho con cháu đi du học tại Takkasilā hoặc thuê mƣớn các bà-la-môn thông thái, uyên bác để dạy dỗ cháu con mình. Rồi, thế hệ tiếp nối cai trị đều là dòng dõi, huyết thống của họ; lại trở thành hoàng gia mới, quý tộc mới... rồi họ lại bóc lột, áp bức giai cấp thủ-đà-la mới, chiên-đà-la mới! Thế gian vốn vậy, vốn loanh quanh luẩn quẩn vậy, tâu đại vƣơng! Đức vua kể tiếp giấc mộng thứ mƣời sáu: - Xƣa nay, hổ báo săn bắt sơn dƣơng; nhƣng ở đây trẫm thấy sơn dƣơng lại săn bắt hổ báo rồi xé xác ăn rau ráu! Còn nữa, bầy chó sói vừa thoáng thấy bóng đàn dê từ xa liền hoảng hốt bỏ chạy, trốn mình trong các lùm bụi. Đây cũng là điềm triệu thế gian điên đảo, phải vậy không, đại đức? - Đúng vậy - Tôn giả Mahā Moggallāna gật đầu - Đấy là thời mà bọn hạ đẳng đƣợc nắm quyền cao chức trọng, đƣợc nhiều quyền lợi, ân sủng của vua chúa trong lúc đám quý tộc, trí thức lại rơi vào cảnh bần cùng, tối tăm. Vì có nhiều thế lực trong chốn công quyền và tại pháp đình nên bọn hạ đẳng này tìm cách tƣớc đoạt quyền tƣ hữu đất đai, nhà cửa, tài sản do tổ tiên để lại của tầng lớp quý tộc, trí thức kia. Khi họ cố bênh vực quyền lợi tƣ hữu chính đáng của mình trƣớc tòa án với lời lẽ cứng rắn, đanh thép mà sự hợp lý của nó, tƣợng đá cũng phải gật đầu. Tuy nhiên, ở đây không còn là lẽ phải của công lý mà là lẽ phải của quyền lực và cơ bắp! Đám bộ hạ, tùy tùng của các quan dẫn họ vào phòng kín, lấy gậy gộc đánh đập, nắm cổ quăng vào góc tƣờng, chửi rủa thô bỉ, quát mồm hăm dọa: “Liệu thần hồn đấy, bọn quý tộc, trí thức ngu si kia! Sao? Các ngƣời muốn tranh giành với chúng tao ƣ? Đừng có hỗn láo mà trổ tài lý sự! Nếu không ngoan ngoãn hiến cúng đất đai, tài sản, nhà cửa thì chúng ông sẽ tuần tự hãm hiếp vợ, hãm hiếp con rồi chặt chân tay, thân hình các ngƣời ra từng khúc, từng khúc rồi quăng cho chó ăn! Cứ vác đơn lên ông trời mà kiện vì tại thế gian, luật Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt 427

pháp đã nằm trong tay chúng ông rồi!” Kinh khủng bởi đòn tra tấn và sự hăm dọa dã man ấy, bọn ngƣời quý tộc, trí thức kia bèn tự nguyện dâng cúng hết tất thảy mọi tƣ hữu cho các quan hầu kiếm kế an thân! Tuy nhiên, nhƣ chim thoáng thấy bóng cây cung đã sợ hãi; cũng vậy, vừa thoáng thấy bóng bọn thống trị mới, đám quý tộc, trí thức đã chạy núp trốn nơi này và nơi khác. Đây chính là hình ảnh ngƣợc đời: Sơn dƣơng săn bắt hổ báo rồi nhai ăn rau ráu và chó sói thoáng thấy dê từ đằng xa đã chạy ẩn vào các lùm bụi! - Kinh khủng! - Đúng vậy, quả là kinh khủng! Hiện tình chánh pháp mai sau cũng tƣơng tợ vậy, đại vƣơng! Bọn ác tỳ-khƣu đầy rẫy ở cung đình, giảng đƣờng, chùa viện, ở phố, ở thành, thị trấn và làng mạc; và chúng tha hồ khủng bố, hăm dọa, nói lời thô bỉ đối với các bậc tỳ-khƣu hiền thiện, chơn chánh... Cho đến khi, các ngài cảm nhận đƣợc rằng, tà giáo đã lên ngôi, chánh pháp đã suy tàn, ác tỳ-khƣu mọc lên nhƣ nấm sau cơn mƣa, muốn bảo vệ mình và bảo vệ chánh pháp, buộc họ phải trốn vào động vắng, hang sâu, rừng rậm... Mƣời sáu giấc mộng đã giải đoán xong. Cả hội trƣờng, cử tọa thính chúng bàn tán nho nhỏ với nhau, có lao xao chút ít rồi trở lại yên lặng. Đức vua cất giọng đầy cảm khái: - Cảm ân nhị vị tôn giả đại đức đã khai tâm, đã mở mắt cho trẫm nhìn thấy rõ hầu nhƣ toàn bộ viễn cảnh tƣơng lai khi đạo đức và lẽ phải suy đồi, kéo theo sự suy đồi của con ngƣời và xã hội! Vậy thì, trách nhiệm của một vị vua lớn lắm, cao cả lắm mà cũng nặng nề lắm! Vận mệnh của đất nƣớc, sự vui khổ của muôn dân tùy thuộc đạo đức, giới hạnh bản thân của vị vua ấy cùng cán cân nghiêm minh của công lý. Thiếu một trong hai, không đƣợc; nghiêng lệch bên này, bên kia, không đƣợc! Toàn thể triều đình, các quan hãy ghi nhớ lời trẫm hôm nay! 428 Minh Đức Triều Tâm Ảnh

Đức vua quay qua đức Phật, chấp tay xá thay cho cung cách đảnh lễ của một đệ tử đối với vị chân sƣ, mở lời trân trọng: - Đây quả là bài học vô giá, thay mặt cho toàn thể quốc độ Kosala, đệ tử xin tri ân đức Tôn Sƣ!

← Văn bản trướcTập 2 — Với Đức Vua PasenadiVăn bản tiếp →Tập 2 — Với Chàng Thanh Niên Nô Lệ
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF