📜 Giảng Sư
Kho kinh › Năm Chữ Vàng

Nam chu vang

Năm Chữ Vàng · 13,907 ký tự · ~13 phút đọc
🏠 📜

Nam chu vang

Vietnamese, with Unicode Times font

Năm chữ vàng trong Kinh tạng Pali

Như Quang

- 02 -

CHỮ GIÀ TRONG KINH TẠNG PALI

" Hãy xem bong bóng đẹp,

Chỗ chất chứa vết thương,

Bệnh hoạn nhiều suy tư,

Thật không gì trường cửu "

-- ( Kinh Pháp Cú 147)

Đ ó là một trong những câu kệ trong Kinh Pháp Cú, mở đầu cho Phẩm Già. Trong một chuỗi kệ ngôn về tuổi già, Đức Phật so sánh tuổi già với nhiều thứ: như chiếc bong bóng đẹp chứa đầy vật bất tịnh, như trái bầu khô héo mùa Thu, hay như chiếc long xa xinh đẹp rồi cũng bị già, bị hư hoại. Để chúng sanh có một khái niệm cụ thể về tuổi gi à, Đức Phật định nghĩa chữ gi à như sau:

" Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập khởi của già chết,

thế nào là đoạn diệt của gi à chết,

thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của

gi à chết? Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi loại hữu

tình, sự già cả, suy lão, rụng r ăng, tóc

bạc da nhăn, tuổi thọ ng ày một hao mòn, bại hoại các c ăn;

chư Hiền, như vậy gọi l à già ." -- ( Kinh Trung Bộ, Phẩm

Chánh Tri Kiến )

Trong kinh Tương Ưng Bộ , phẩm Tương Ưng C ăn , tiểu phẩm Về Già , Đức Phật đ ã dạy ngài Ananda như sau:

-- Sự thể là vậy, này Ananda, tánh già nằm trong tuổi trẻ; tánh bệnh ở trong sức khỏe; tánh chết ở trong sự sống. Như vậy, màu da không còn thanh tịnh, trong sáng, tay chân rã rời, nh ăn nheo, thân c òm về phía trước, và các c ăn đang bị đổi khác, nh ãn c ăn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

-- Bất hạnh thay tuổi già! Đáng sợ thay cuộc sống! Tuổi già làm phai nhạt sắc diện của màu da. Hình bóng trước khả ý, nay già đ ã phá tan! Ai sống được trăm tuổi, cuối c ùng cũng phải chết, không bỏ sót ai, tất cả bị phá sập. -- (Kinh Tương Ưng)

Nói về chữ già, có lẻ phụ nữ là người sợ hơn hết. Do đó khoa học ng ày càng nổ lực tìm mọi cách để giúp phụ nữ chống lại tuổi gi à. Ngay cả nam giới cũng nhờ đến b àn tay khoa học để l àm t ăng vẻ hấp dẫn ngoại h ình của mình. Khoa học phát minh các phương pháp c ăng da mặt, bơm hóa chất để loại bỏ những vết nhăn, những khiếm khuyết tr ên cơ thể người phụ nữ. Trong khi phụ nữ đua nhau nhờ khoa thẩm mỹ trau dồi nhan sắc của m ình họ không biết đó chỉ l à vung tiền qua cửa sổ trong khi phương pháp sửa sắc đẹp hiệu quả nhất m à lại không tốn kém chi là phương pháp diệt tâm sân. Người không tâm sân hận sẽ trẻ mãi không già. Kinh Pháp Cú có kể chuyện nàng Rohini vì sân hận mà dung nhan bị tàn phá, các mụn đỏ nổi tr ên mặt, trên người cô mà không thuốc nào chửa khỏi. Đó l à do trong tiền kiếp cô là một hoàng hậu, vì ganh tỵ với một vũ nữ của hoàng gia nên nghiền các mày ghẻ khô thành bột rồi rắc lên giường chiếu, lên cả người cô gái khiến cô bị lở loét rất ghê tởm. Do ác nghiệp đó m à kiếp tái sinh thành Rohini cô bị ghẻ lở như thế. Kinh tạng Pali cũng có nhắc nhiều đến sự sợ gi à, chối bỏ cái già của những người con gái đẹp, phổ biến nhất l à chuyện nàng Abhirùpa Nandà, hay nàng Khemà.

Trong thời đức Phật hiện tại, Khem à

được sanh nước Magadha (Ma-kiệt-đ à)

ở Sàgala, thuộc gia đ ình hoàng tộc,

tên là Khemà. Nhan sắc đẹp đẽ, với da như v àng,

nàng trở thành hoàng hậu Vua Bimbisàra. Khi Thế Tôn ở tại Veluvana (Trúc

Lâm), nàng không đi đến yết kiến đức Phật v ì

sợ Thế Tôn chỉ trích lỗi của mình. Vua muốn nàng

đi thăm Trúc Lâm, n ên nhờ người tán

thán ngôi vườn này, và cuối cùng nàng bằng lòng cùng vua

đi đến tinh xá, không thấy

Thế Tôn, nhưng muốn nàng thấy cho được Thế

Tôn, dầu phải bắt n àng ở lại. Khi nàng sắp sửa từ giã tinh xá

nhưng không gặp được Thế Tôn, các người hầu

cận giữ n àng ở lại và đưa n àng

đến gặp đức Thế Tôn một cách miễn cưỡng.

Đức Thế Tôn dùng thần lực hóa hiện một tiên nữ rất

đẹp đang đứng quạt cho Ng ài, sắc

đẹp thắng xa sắc đẹp của n àng rất

nhiều. Rồi trước mắt nàng, nữ nhân được hóa

hiện ấy lớn l ên trở thành già yếu r ăng

rụng, tóc bạc, da nhăn v à ngồi ngã xuống

đất với chiếc quạt. Khemà thấy vậy,

tự hỏi không biết thân mình có chịu hoàn cảnh tương tự hay không. Thế

Tôn biết được tâm trạng của n àng bèn

nói lên bài kệ :

Người đắm say các dục,

Tự lao m ình xuống dòng,

Như nhện sa lưới dệt,

Người trí cắt trừ nó,

Bỏ mọi kệ không màng.

-- (Pháp cú, 347)

Người nữ chẳng những sợ già cho chính mình mà còn sợ già cho cả con mình như Bậc Đạo Sư đ ã dạy:

Này các Tỷ-kheo, mẹ không muốn con mình bị già: "Ta nay bị già, mong rằng con Ta không bị già!". Hay người con không muốn mẹ mình bị già: "Ta nay bị già, mong rằng mẹ Ta không bị già!"

Thật là vô minh khi chúng sanh biết mình già lại mong người mẹ của

mình không già! Để khuyến cáo chúng sanh

chưa có ý thức về khổ gi à, Đức Thế

Tôn luôn đưa ra những thí dụ về cách h ành xử khôn ngoan của bậc

hữu trí đối với tuổi gi à như thí dụ

về tiền thân của ngài khi còn là một vị chuyển luân thánh vương cai trị

nước Vidaha.

Thuở ấy, tại nước Vidaha, có vị vua tên là Makha-deva ở Mithilà, hành

trì đúng pháp của một vị Pháp Vương. Trải

qua tám mươi bốn ng àn n ăm, ng ài

đ ã vui chơi trong

địa vị Đại Vương. Sau một thời gian

dài, vua sống như vậy. Một hôm, ngài gọi người cắt tóc và nói:

- Này khanh, khi nào khanh thấy tóc bạc trên đầu ta, h ãy báo cho ta biết.

Người cắt tóc, sau một thời gian dài, thấy giữa đám tóc đen nhánh của vua, có một sợi tóc bạc, liền báo cho vua biết. Vua bảo:

- Hãy nhổ sợi tóc bạc ấy và đặt nó tr ên tay ta.

Nghe nói vậy, người cắt tóc lấy cái nhíp bằng vàng nhổ sợi tóc bạc và

đặt l ên bàn tay vua. Lúc ấy, nhà vua

đang có tám mươi bốn ng àn n ăm

c òn lại để sống. Tuy vậy, thấy sợi

tóc bạc, ng ài cảm thấy xúc động

mạnh, như thần chết đ ã đến đứng gần

đó, như bị nhốt v ào trong ngôi nhà lá

đang bốc cháy. Nh à vua suy nghĩ:

"Này Makhàdeva ngu si ơi, tóc bạc đ ã

mọc lên, nhưng ngươi chưa có thể loại trừ những phiền não này".

Và khi nghĩ đến xuất hiện của sợi tóc

bạc, nh à vua cảm thấy bị nung đốt

nội tâm, từ thân mồ hôi toát ra, áo quần như đ è nén nhà vua và

trở thành không thể chịu nổi. Nhà vua nghĩ: "Hôm nay, ta phải ra

đi xuất gia".

Sau khi cho người cắt tóc hưởng lợi tức một làng trị giá một tr ăm ng àn đồng, vua cho gọi người con đầu v à nói:

-Này con thân, trên đầu ta, tóc bạc đ ã

hiện ra. Ta nay đ ã già rồi. Các dục

vọng liên hệ đến con người, ta đ ã

hưởng thụ đầy đủ. Nay ta muốn t ìm

cầu các dục lạc ở thiên giới. Nay là thời ta phải ra

đi. Con h ãy trị vì vương quốc này.

Sau khi xuất gia, ta sẽ ở trong Rừng xoài của Makhàdeva và sống theo

pháp Sa-môn.

Các đại thần nghe tin vua muốn xuất gia, liền đến hỏi vua v ì sao lại muốn xuất gia, vua cầm sợi tóc bạc trong tay và nói bài kệ với các đại thần :

Những tóc bạc đầu ta,

Xuất hiện, cướp tuổi xanh,

Các Thi ên sứ đ ã đến,

L à thời ta xuất gia.

-- (Chuyện Tiền Thân Đức Phật số 9)

Chỉ có bậc hiền trí như vua Makhadeva mới nhận ra sự có mặt của n ăm

vị thi ên sứ và biết rõ mình phải làm gì khi các vị thiên sứ này

hiện diện. N ăm vị thi ên sứ theo lời

dạy của Đức Phật l à:

1. Thiên sứ thứ nhất là sự sanh, sự chào đời của đứa bé.

2. Thiên sứ thứ hai là sự già, tức người già (sống trên đời hay có mặt trên cõi người).

3. Thiên sứ thứ ba là bệnh tật, tức là người bệnh có hiện hữu trên cõi nhân loại.

4. Thiên sứ thứ tư là sự chết, tức là người chết. Sự hiện hữu hiện tượng chết trên cõi nhân loại.

5. Thiên sứ thứ năm là người bị hành tội, tức sự hành hình của pháp luật ở trong nước chẳng hạn như: trộm cắp, cướp bóc, giết người... -- ( Người và Cõi, Phần Năm Vị Thiên Sứ )

Sự có mặt của năm vị thiên sứ này là để nhắc nhở chúng sanh chớ nên dễ duôi. Vị thiên sứ thứ hai nhắc chúng ta về sự già tất đến để chúng ta tìm cách dọn đường đi cho mình.

Tương tự như tiền thân Makhadeva, t rong một kiếp khác, là một hoàng tử, Bồ Tát cũng có trí tuệ, có chánh kiến, tự mình tri kiến được cái khổ của sự gi à.

Hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều n ăm,

nhiều trăm năm, nhiều ng àn n ăm, cho

gọi người đánh xe: "N ày khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng,

chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem

phong cảnh." Ho àng tử Vipassì trên

đường đi đến vườn ngự uyển, thấy một người gi à nua, lưng còng như

nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy, khổ

n ão, không còn đâu l à tuổi

trẻ. Thấy vậy hoàng tử hỏi người đánh xe:

- Này khanh, người đó l à ai vậy? Sao thân người đó không giống các người khác?

- Tâu Hoàng tử, người đó l à một người được gọi l à già vậy.

- Này khanh, sao người ấy được gọi l à một người già?

- Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy sống không bao lâu nữa

- Này khanh, vậy rồi ta có bị già không, một người chưa qua tuổi già?

- Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già!

- Này khanh, thôi nay th ăm vườn ngự uyển như vậy l à vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung.

Hoàng tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn v à suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy!" Rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do duyên gì, già chết sanh?" Sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ, hoàng tử phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt, n ên già, chết có mặt. Do duyên sanh, già chết sanh".

Ngoài duyên sinh sanh ra, già còn đến từ những nguy ên nhân khác như do ăn nhiều, giống truyện vua Pasenadi ở nước Kosala.

Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala thường

ăn bữa ăn thịnh soạn. Một hôm vua Pasenadi

nước Kosala sau khi ăn xong, no đủ, thỏa thích, đi đến Thế Tôn sau khi

đến, đảnh lễ Thế Tôn v à ngồi xuống một bên. Thế Tôn sau khi biết

vua Pasenadi nước Kosala đ ã

ăn xong, no đủ, thỏa thích, ngay lúc ấy nói

l ên bài kệ:

Con người thường chánh niệm,

Được ăn, biết phải chăng,

Chừng mực, cảm thọ mạnh,

Gi à chậm, tuổi thọ dài.

-- (Kinh Tương Ưng, Phẩm Kosala, Tiểu Phẩm Đại Thực)

Nhờ nghe những lời giáo huấn này mà Đức vua biết thu thúc, trở n ên mạnh khoẻ và minh mẫn hơn.

Vua Makhàdeva hoặc Hoàng tử Vipassì hiểu

đau khổ của sự gi à ngay khi còn trẻ.

Có những người phải đợi đến hơn trăm tuổi

rồi mới t ìm đến Đức Thế Tôn để xin

học cách sống hạnh phúc v à có sự an lạc, lâu dài.

Có hai vị Bà-la-môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn, cuộc

đời đ ã

được trải qua, đ ã đến đoạn cuối cuộc

đời, đ ã 120 tuổi, đi đến Thế Tôn,

đảnh lễ, nói lên những lời chào đón thăm hỏi thân hữu rồi ngồi

xuống một bên. Những Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-môn già yếu, trưởng

lão, tuổi lớn, cuộc đời đ ã

được trải qua, đ ã

đến đoạn cuối cuộc đời, đ ã 120 tuổi,

nhưng chúng tôi không làm điều l ành,

không làm điều thiện, không l àm

những điều để chấm dứt các sợ h ãi.

Tôn giả Gotama hãy r ăn dạy chúng tôi, Tôn

giả Gotama h ãy giảng dạy chúng tôi. Nhờ vậy, chúng tôi sẽ

được hạnh phúc, an lạc lâu d ài.

- Thật vậy, các ông là những Bà-la-môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn,

cuộc đời đ ã

được trải qua, đ ã

đến đoạn cuối cuộc đời, đ ã 120 tuổi,

nhưng các Ông không làm điều l ành,

không làm điều thiện, không l àm

những điều để chấm dứt các sợ h ãi.

Thật vậy, này các Bà-la-môn, thế giới này đ ã

bị già, bệnh, chết dắt dẫn. Thế giới đ ã

bị già, bệnh, chết dắt dẫn như vậy, này các Bà-la-môn, thời chế ngự

thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý trong đời

n ày, đối với kẻ đ ã

đi đến c õi chết, phải là chỗ nương

tựa, là hang trú ẩn, là hòn cù lao (hay ngọn

đ èn), là chỗ quy y và là

đích xứ nó đến .

Đời sống bị dắt dẫn

Mạng sống chẳng là bao

Bị già kéo dẫn đi

Không có nơi nương tựa

H ãy luôn luôn quán tưởng

Sợ hãi tử vong này

Hãy làm các công đức

Đưa đến chơn an lạc.

Ở đây chế ngự thân,

Chế ngự lời v à ý,

Kẻ ấy dầu có chết,

Cũng được hưởng an lạc,

V ì khi còn đang sống

Đã làm các công đức.

-- (Kinh T ăng Chi, Phẩm Các B à La Môn, tiểu Phẩm Hai Người)

Việc tu tập cho ngày già giống như việc chôn của để d ành. Khi còn khoẻ mạnh, nếu không biết tích lủy của cải cho ngày sau cũng giống như con cò không biết cất giữ cho những ngày mưa lạnh thì về già sẽ không tránh khỏi cảnh "Như cò già bên ao. Ủ rủ không tôm, cá."

"Lúc trẻ, không phạm hạnh,

Không tìm kiếm bạc tiền.

Như cò già bên ao,

Ủ rũ, không tôm cá."

-- (Pháp Cú 155)

Hoặc cảnh một lữ hành cô độc lầm lủi tr ên đường trường không một chỗ nghĩ chân, không một chút tư lương:

"Ngươi nay giống lá héo,

Diêm sứ đang chờ ngươi,

Ngươi đứng trước cửa chết,

Đường trường thiếu tư lương."

-- (Pháp Cú 235)

"Đời ngươi nay sắp tàn,

Tiến gần đến Di êm Vương.

Giữa đường không nơi nghỉ,

Đường trường thiếu tư lương."

-- (Pháp Cú 237)

Một trong những cách giáo hóa chúng sanh của

Đức Phật l à thân giáo.

Để giúp cho chúng sanh thấu đáo sự gi à,

ngài đem chính m ình ra làm thí dụ:

"Này Ananda, Ta nay đ ã già,

đ ã thành bậc trưởng thượng,

đ ã đến

tuổi lâm chung, đ ã đến tám mươi

tuổi. N ày Ananda, như cỗ xe đ ã

già mòn, sở dĩ còn chạy được l à nhờ

dây thắng chằng chịt, cũng vậy thân Như Lai

được duy tr ì sự sống giống như chính nhờ chống

đỡ dây chằng. N ày Ananda, chỉ trong

khi Như Lai không tác ý đến tất cả tướng,

với sự diệt trừ một số cảm thọ, chứng v à an trú vô tướng tâm

định, chính khi ấy thân Như Lai được thoải

mái.”

Và ngài còn nhấn mạnh thêm:

Ta đây phải có sự gi à

Thế nào tránh thoát lúc qua canh tàn

-- (N ăm Điều Quán Tưởng)

Với sự đau khổ của gi à như thế, Đức Thiện Thệ dạy cho chúng sanh cách tránh khỏi tuổi gi à:

"Xe vua đẹp cũng gi à.

Thân này rồi sẽ già,

Pháp bậc thiện, không già.

Như vậy bậc chí thiện

Nói lên cho bậc thiện."

-- (Pháp Cú 151)

Và ngài đ ã chỉ cho chúng sanh một

con đường tránh thoát khổ gi à bằng

cách hành trì giới luật cho được trong sạch

v ì mọi thứ đều gi à, trừ giới

và tín:

Giới là tốt không già,

Tín là tốt trường cữu

Tuệ, vật báu loài người

Công đức, cướp không đoạt.

-- (Kinh Tương Ưng, Phẩm Già)

Mong cho tất cả chúng sanh đều thoát khỏi cảnh gi à.

NHƯ QUANG

Tài liệu tham khảo:

Kinh T ăng Chi Bộ

Kinh Tiểu Bộ

Kinh Trung Bộ

Kinh Trường Bộ

Truy cập từ trang web: www.budsas.org

-ooOoo-

Đầu

trang |

Mục lục | 01 | 02 | 03 |

04 | 05

Chân thành cám ơn đạo hữu Như Quang đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 02-2007)

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 10-03-2007

← Văn bản trướcNam chu vangVăn bản tiếp →Nam chu vang
☰ Mục lục Năm Chữ Vàng
⬇ Tải .txt