Nam chu vang
Vietnamese, with Unicode Times font
Năm chữ vàng trong Kinh tạng Pali
Như Quang
- 04 -
CHỮ TIỀN TRONG KINH TẠNG PALI
T rong khi đọc
những trang kinh Phật, tôi nhận thấy Đức Phật thường đề cập đến tiền với
đơn vị l à " đồng tiền v àng."
Điều n ày khiến tôi suy nghĩ tại sao
Đức Phật từ bỏ của cải, đi t ìm chân
lý và Ngài thường khuyên chúng sanh không nên dính mắc với tài sản, nhất
là Ngài đặt ra giới luật Jàtarù
parajatapatiggahanà veramanì sikkhapadam sayà diyàmi, Tôi xin vâng giữ
điều học, l à cố ý tránh xa sự thọ
lãnh, cất giữ, hoặc bảo kẻ khác thọ lãnh, cất giữ vàng bạc châu báu,
hoặc cảm xúc đến các vật ấy, mà
Ngài lại nhắc đến chữ tiền trong các b ài
pháp, đặc biệt l à trong các câu
chuyện tiền thân của Ngài. Khi Ngài đưa ra
các con số tám trăm triệu đồng tiền v àng, một ngàn
đồng tiền v àng, n ăm
trăm đồng tiền v àng v.v.. có phải vô tình Ngài
đ ã tạo lòng tham cho chúng sanh hay
không? Chắc chắn đây không phải l à
mục đích thực sự của Đức Thế Tôn. Theo suy
nghĩ của tôi th ì khi đề cập đến chữ
tiền Đức Thế Tôn nhắm v ào các mục
đích: dạy cho chúng sanh t ài sản vật chất là phước tạo từ kiếp
trước, tài sản vật chất là vô thường, và giáo hóa chúng sanh cách sử
dụng tài sản sao cho được lợi lạc. T ài
sản ở đây, dĩ nhi ên phải là tài sản
kiếm được bằng chánh nghiệp, không phải t ài
sản kiếm được bằng các phương tiện mưu sinh
bất chánh.
CỦA CẢI LÀ PHƯỚC TÍCH LỦY TỪ KIẾP TRƯỚC
Mỗi khi thọ trì Tam Quy và ngũ giới chúng ta thường
được quý chư Tăng nhắc nhỡ:
Sīlena bhogasampadā . Các chúng
sanh được gi àu sang cũng nhờ giữ
giới " như vậy rõ ràng là giữ giới sẽ
đem lại sự gi àu sang, sung túc cho chúng ta. Nhưng sao lại có mối
liên hệ giữa sự giữ giới và phát sinh của cải như thế? Trong ngũ giới,
điều học thứ hai sau điều học cố ý tránh xa
sự sát sanh l à Adinnādānā veramaṇī
sikkhāpadaṃ samādiyāmi. Tôi xin vâng giữ
điều học l à cố ý tránh xa sự trộm
cắp. Chính sự không trộm cắp, xan tham này là nhân của sự phát sanh tài
sản trong ngày vị lai. Ông Cấp Cô Độc khi
bị khánh tận, oai lực của sự giữ giới đ ã khiến chư thiên, dạ xoa
kiếm tìm những món tài sản khổng lồ cho vay mượn
đ ã bị thất thoát hoặc bị chìm dưới
biển sâu, đem đổ v ào kho bạc trống
của ông.
Trong nhiều trường hợp, sự giữ giới nuôi mạng chân chánh cộng thêm sự kiên nhẫn, khéo tính toán cũng đem lại của cải, vật chất như trường hợp của một thiện nam tử chỉ nhờ xác một con chuột chết m à làm nên cơ nghiệp trị giá một tr ăm ng àn đồng tiền v àng lại có được một người vợ xinh đẹp, con gái một triệu phú như trong tích truyện Tiểu triệu phú Cullakasetthì.
TÀI SẢN VẬT CHẤT LÀ VÔ THƯỜNG
Giống như tất cả pháp hữu vi, tài sản cũng bị hoại diệt, nhất là khi tài sản đó có được do những sở h ành bất chánh. Một thí dụ về tính vô thường của tài sản vật chất là chuyện người Bà-la-môn tên Vedabbha.
Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, trong một ngôi làng
nhỏ, có một Ba-la-môn biết được b ùa
chú tên là Vedabbha. Bấy giờ người ta nói, bùa chú ấy có giá trị rất
lớn. Khi có sự giao hội các hành tinh, nếu ai
đọc chú ấy v à nhìn lên trời, thì từ
trời mưa xuống bảy vật báu (vàng, bạc, san hô, hổ phách, ngọc
đỏ v à kim cương).
Lúc bấy giờ, Bồ-tát đi học nghề với B à-la-môn
ấy. Một hôm, vì một vài công việc đi ra
khỏi l àng của mình để đến nước Ceti,
vị B à-la-môn đem Bồ-tát đi theo.
Giữa đường, tại một khu rừng, có năm trăm kẻ cướp, được gọi l à kẻ
cướp Sứ giả, chúng làm cho con đường không
thể đi được, chúng bắt Bồ-tát v à Bà-la-môn Vedabbha
để đ òi tiền chuộc. Trong thời gian
Bồ Tát đi lấy tiền chuộc cho thầy, bọn cướp
giết Vedabbha v à chém giết, thanh toán lẫn nhau. Khi Bồ Tát trở
lại chỉ còn thấy những đống t ài sản
được gói th ành từng bọc và xác các
tên cướp nằm rải rác đó đây. Bồ-tát suy
nghĩ: Ai d ùng phương tiện không chánh
đáng, v ì lý do sai lạc,
đem lại sự gi àu sang cho chính mình
rồi cũng bị diệt vong như thầy chúng ta vậy".
Một khía cạnh khác của đặc tính vô
thường nằm trong của cải l à không phải ai cũng có thể hưởng của
cải không do nghiệp thiện của mình đem lại
như trường hợp của người nông dân Punna. Hai vợ chồng anh cúng dường Đại
Đức Xá Lợi Phất bửa cơm trưa của m ình mà chỉ sau một giấc nghỉ
trưa các nương ruộng đ ã biến thành
vàng ròng. Vị vua cai trị quốc độ đó đem xe
đến chở v àng của anh đi th ì
khi về đến kho, v àng biến trở lại
thành đất.
Vật chất, của cải vô thường, biến đổi l à
vậy nên Bậc Đạo Sư dạy chúng ta không n ên
bám víu vào tài sản thế gian mà phải cố gắng phát huy loại tài sản chúng
ta có thể đem theo khi l ìa bỏ cõi
đời v à loại tài sản này sẽ không bao
giờ bị thối thất. Đó l à bảy tài sản:
Tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, v ăn t ài,
thí tài, tuệ tài như lời dạy của Đức Thế
Tôn trong Kinh Tăng Chi Bộ, Chương Bảy Pháp:
Tín tài và giới tài,
Tàm tài và quý tài,
V ăn t ài và thí tài,
Và tuệ là tài thứ bảy;
Ai có những tài này,
Nữ nhân hay nam nhân,
Được gọi không nghèo khổ,
Mạng sống không trống rỗng,
Do vậy tín và giới,
Tịnh tín và thấy pháp,
Bậc trí chuyên chú tâm,
Ức niệm lời Phật dạy.
CÁCH SỬ DỤNG TÀI SẢN
Khi có được của cải, chúng ta thường sử
dụng một cách bừa b ãi. Có những người vung tiền qua cửa sổ, xài
không cần đếm. Có những người ngược lại
không dám ti êu xài, chỉ biết đem
tiền đi chôn, hoặc đếm tiền l àm vui.
Đó l à cách sử dụng tài sản của người thiểu trí.
Đức Phật dạy người trí năm cách sử dụng của
cải cho được lợi lạc, không những cho trong hiện kiếp m à cho cả
kiếp vị lai. N ăm cách đó l à: trả nợ
cũ, cho vay nợ mới, đổ hố sâu, trải tr ên
đất, v à chôn
để d ành.
Trả nợ cũ :
Đây là món nợ của con cái đối với cha mẹ và món nợ này tuy cũ nhưng
rất lớn cần phải trả, phải báo ơn sanh thành, dưỡng dục. Một phần năm số
tiền kiếm được phải lo trả nợ cũ, tức là lo thuốc men, chỗ ở, áo quần
cho cha mẹ. Trong ba mươi tám điều hạnh phúc,
Đức Phật dạy nết hạnh phụng sự mẹ, nết hạnh
phụng sự cha l à hai điều hạnh phúc
quan trọng. Trong các câu chuyện tiền thân có nhiều chuyện báo hiếu cha
mẹ rất cảm động như chuyện voi phụng dưỡng mẹ. Một thuở nọ, khi vua
Brahmadatta trị v ì tại Ba-la-nại, Bồ-tát
được sinh l àm Đại tượng vương ở vùng
Tuyết Sơn. Toàn thân Voi màu trắng rất hùng vĩ, là chúa
đ àn gồm tám mươi ngàn con voi vây
quanh ngài, song mẹ ngài bị mù. Ngài thường
đưa cho bầy voi những quả rừng thật ngon để đem về dâng mẹ, tuy thế,
chúng chẳng đem g ì về dâng voi mẹ, mà chúng
ăn hết . Khi ngài hỏi th ăm
v à biết được việc ấy, ng ài
quyết định rời đ àn
để nuôi dưỡng mẹ. Thế l à một
đ êm thuận lợi, bầy voi không hay
biết ngài đưa mẹ đi đến đỉnh núi Candorana
(Chi ên- đồ-gia), tại đó ng ài
để mẹ ở trong một hang dưới đồi, gần một hồ
nước v à nuôi nấng mẹ rất chu đáo. T rong
tích truyện Pháp cú có chuyện một tỳ khưu
đi khất thực về nuôi cha mẹ gi à. Đại
Đức Mục Kiền Li ên có cách báo ân mẹ cao quý nhất,
đó l à an trú mẹ mình vào trong chánh
pháp để l àm giảm nghiệp
đ ã tạo từ trước.
Cho vay nợ mới :
Con nợ cha mẹ, cha mẹ nợ con, đó l à món nợ xoay vần không bao giờ dứt. Nếu báo hiếu cha mẹ là trả nợ cũ thì nuôi dưỡng con cái là cho vay nợ mới. Khi làm cha mẹ rồi chúng ta mới biết thương cha mẹ chúng ta như câu nói " dưỡng tử phương tri phụ mẩu ân. " Nếu chúng ta nuôi dưỡng con cái chu đáo th ì con cái sẽ biết tìm cách trả nợ cũ của chúng, nghĩa là biết phụng dưỡng chúng ta, lo lắng cho chúng ta trong lúc tuổi già. Món nợ mới đ ã cho vay ắt sẽ được trả lại d ù là bậc làm cha mẹ không mong mỏi con cái mình sẽ báo ân.
Ông Cấp Cô Độc có cách cho vay nợ mới
rất th ù thắng. Ông dùng sức mạnh của những
đồng tiền v àng an trú con vào trong
chánh pháp. Ông đ ã thuyết phục cậu
con trai không tin Phật pháp của mình đi ch ùa,
dự lễ sám hối và sẽ được thưởng 100 đồng
tiền v àng. Rồi ông lại bảo nếu cậu chịu ở lại thọ giới bát quan
trai sẽ được 200 đồng tiền v àng,
nghe Đức Thế Tôn thuyết pháp v à học
thuộc được một câu pháp sẽ được thưởng 500
đồng tiền v àng. Cậu đ ã thực
hành theo để nhận tiền thưởng nhưng đến khi
đ ã thông hiểu giáo Pháp Phật, cậu không nhận tiền của cha mà nhận
một thánh sản quý báu gấp tr ăm, ng àn
lần số tiền đó: cậu đ ã nhập lưu sau
khi chú tâm nghe pháp của Như Lai.
Đổ hố sâu :
Người cư sĩ còn gánh vác việc xã hội,
được quyền gi ành một phần n ăm số
tiền kiếm được để sắm ăn, sắm mặc, chi phí thuốc men, nh à thương
khi đau ốm, thậm chí giải trí, đi chơi xa
lúc cần phải giải trí. Số tiền n ày một khi tiêu dùng là mất
đi n ên
đức Phật gọi l à đổ hố sâu. Nếu chúng
ta quá chắt mót, bủn xỉn không dám ti êu xài,
đem tiền đi đổ hố sâu th ì sẽ bị quả
báo là có của cải nhưng không được hưởng
giống như những ông bá hộ v ào thời
Đức Phật có của cải m à chỉ ăn cơm
hẩm, mặc vải gai thô, di chuyển bằng xe cộ củ kỷ kéo bởi những con ngựa
gầy c òm. Hoặc có người bủn xỉn, tạo ra tiền của mà không dám bố
thí lại nuôi mạng bằng sự sát sanh nên khi chết bị
đọa v ào
địa ngục A Tỳ như chuyện ông đồ tể ở tại thành Xá Vệ đã sống bằng
nghề mổ bò trong suốt năm mươi lăm năm. Trong giới tỳ kheo cũng có vị vì
tiếc bộ y mới không dám đắp mà khi thân hoại mạng chung biến thành con
rệp. Nói chung những người bủn xỉn, keo kiệt khi thân hoại mạng chung
thường bị sanh vào cõi xấu hoặc tục sanh vào cõi bàng sanh
để giữ g ìn những của cải mà họ luyến
tiếc.
Trải trên mặt đất :
Người cư sĩ cần phải trích ra một phần n ăm
số tiền để đóng thuế cho chính phủ để chính phủ có thể thực hiện những
chương tr ình công ích như sửa chửa cầu
đường, xây trường học, bệnh xá, hoặc cứu
trợ những nạn nhân thi ên tai như hỏa hoạn, bảo lụt, v.v… Đem
của cải d ùng vào những chương trình công ích này tức là
đem trải tr ên mặt
đất vậy. Nếu hiểu theo nghĩa đen th ì
vào thời Đức Phật c òn tại thế có Ông
Cấp Cô Độc đ ã trải vàng trên
đất để trả cho phần đất ông mua của thái tử
Kỳ Đ à dùng vào việc xây dựng tịnh xá Kỳ Viên.
Chôn của để d ành :
Chôn của ở đây có hai nghĩa, nghĩa đen v à
nghĩa bóng. Thuở xưa các bá hộ thường chôn của dưới
đất như hai ông bá hộ sống cạnh bờ sông
Hằng. Một ông có t ài sản lên đến bốn
trăm triệu, được ông chôn dưới mé sông. Ông kia có t ài sản ba tr ăm
triệu, cũng đem chôn dưới mé sông. Khi chết đi v ì luyến ái của
cải, một ông bị tái sanh làm Rắn, còn một ông làm Chuột quanh quẩn bên
bờ sông để giữ v àng. Một hôm lũ lụt,
ông đạo sĩ sống cạnh bờ sông Hằng nghe
tiếng k êu cứu thì thấy có một con rắn và một con chuột bám trên
một khúc cây. Rắn và chuột bị đói v à
lạnh sắp chết. Ông đem hai con vật về nh à,
tận tình ch ăm sóc. Sau đó hai con vật mời
ông về nh à và mỗi con thú đền ơn ông
một hủ v àng. Hai ông bá hộ chôn của
để d ành theo nghĩa đen c òn
nhà đạo sĩ l àm phước cứu sống Rắn và
Chuột là chôn của để d ành theo nghĩa
bóng. Nhờ biết chôn của mà ông được các con
vật đền ơn cứu tử. -- (Chuyện Tiền Thân số 73, Tiền thân
Saccankira)
Sở dĩ Đức Thế Tôn dạy h àng cư sĩ
n ăm pháp sử dụng tiền như tr ên là vì
trong tiền kiếp ngài đ ã thực chứng
được sự lợi ích của việc sử dụng t ài
sản đúng pháp v à không sợ tội lỗi.
Đó l à kiếp ngài làm một người cày
ruộng tại một ngôi làng trong vương quốc Ba-la-nại do
Đức vua Brahmadatta trị v ì. Ngày
kia, Bồ-tát đang c ày trên một thửa
ruộng, trước đây l à một ngôi làng bị
bỏ hoang. Trong làng có một vị triệu phú đ ã
chết và chôn tại đó một đống v àng,
lớn bằng bắp vế người và cao đến bốn khuỷu
tay. Khi lưỡi c ày của Bồ-tát mắc phải
đống v àng ấy thì
đứng khựng lại. Nghĩ rằng đó l à rễ
tỏa rộng của cây, Bồ-tát đ ào
đất l ên, nhưng lại thấy
được khối v àng. Bồ-tát chùi
đất thật sạch v à cày tiếp cho xong
ngày ấy. Khi mặt trời lặn, để ách v à
cày một bên, Bồ-tát nghĩ đến phương cách
đem khối v àng đi. Nhưng Bồ-tát không
nhấc nó l ên được. Bồ-tát ngồi v à
nghĩ: "Để phần như vậy, ta sẽ nuôi sống bản thân của ta.
Để phần như vậy, ta sẽ chôn giấu. Để
phần như vậy, ta sẽ làm các công việc. Để phần như vậy, ta sẽ làm các
công đức như bố thí..." Rồi Bồ-tát chia th ành
bốn phần. Khi được Bồ-tát chia như vậy,
khối v àng ấy trở thành nhẹ. Bồ-tát nhấc vàng lên
được, đem về nh à, chia thành bốn
phần. Bồ-tát trọn đời l àm các công
đức như bố thí c ùng nhiều thiện sự
khác và đi theo nghiệp của m ình. --
(Tiền thân Kancanakkhandha)
Như vậy chữ Tiền được đề cập trong kinh
điển Pali l à một bài học vô cùng thực tế cho tứ chúng. Nếu chúng
ta thông hiểu và hành theo chánh pháp thì của cải chúng ta tạo
được trong đời n ày sẽ là món tiền tệ
quốc tế có thể xài được ở bất cứ cảnh giới
n ào, bất cứ trú xứ nào, và trong bất cứ kiếp tái sanh nào của
chúng ta.
NHƯ QUANG
(Xuân Chí Đinh Hợi, 2007)
Tài liệu tham khảo:
Đức Phật và Phật Pháp
Kinh T ăng Chi Bộ
Kinh Tiểu Bộ
Truy cập từ trang web: www.budsas.org
-ooOoo-
Đầu
trang |
Mục lục | 01 |
02 | 03 | 04 | 05
Chân thành cám ơn đạo hữu Như Quang đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 02-2007)
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 10-03-2007