Can Ban Phat Giao - Binh Anson
Vietnamese, with Unicode Times font
C ăn Bản Phật Giáo
Bình Anson
NXB Tổng Hợp TP HCM
TL. 2005 - PL. 2549
-01-
Tóm Tắt C ăn Bản Phật Giáo
Tỳ-khưu Dhammika
Bình Anson lược dịch
---*---
Lược dịch từ bài "Basic Buddhism: A Five-Minute Introduction" (C ăn bản Phật giáo: Giới thiệu trong năm phút), trong quyển "Good Question, Good Answer" (Khéo Vấn, Khéo Đáp) của Bhikkhu Dhammika, ấn bản Internet (http://www.buddhanet.net).
*
Hỏi: Phật Giáo là gì?
Đáp: Phật Giáo là một tôn giáo có khoảng 300 triệu tín
đồ tr ên khắp thế giới. Danh từ Phật
Giáo (Buddhism) phát nguồn từ chữ "buddhi" , có nghĩa "giác
ngộ", "thức tỉnh". Phật Giáo khởi nguồn từ hơn 2,500 n ăm
trước, khi Ng ài Siddhattha Gotama (Sĩ- đạt-ta
Cồ-đ àm), hay Đức Phật, tự m ình
giác ngộ vào lúc 35 tuổi.
Hỏi: Có phải Phật Giáo chỉ thuần là một tôn giáo?
Đáp: Đối với nhiều người, Phật Giáo không phải chỉ l à một tôn giáo mà còn có thể xem như là một triết học, hay đúng hơn, đó l à "một lối sống". Gọi Phật Giáo là một triết học, vì danh từ "triết học - philosophy" có nghĩa là "sự yêu chuộng trí tuệ", và con đường của đạo Phật có thể tóm tắt như sau:
(1) sống có đạo đức,
(2) nhận thức r õ ràng về mọi ý nghĩ và hành động, v à
(3) phát triển sự hiểu biết và trí tuệ.
Hỏi: Phật Giáo giúp tôi bằng cách nào?
Đáp: Phật Giáo giải thích mục
đích của đời sống, giải thích hiện tượng bất công v à bất bình
đẳng tr ên thế gian, và
đưa ra một phương cách thực h ành hay
một lối sống để đưa đến hạnh phúc thật sự.
Hỏi: Tại sao Phật Giáo trở nên phổ biến?
Đáp: Phật Giáo ngày càng phổ biến ở các nước Tây phương vì
nhiều lý do. Thứ nhất là vì Phật Giáo có những giải
đáp cho nhiều vấn đề trong các x ã hội
vật chất hiện đại. Tiếp đến, cho những ai có
chú tâm, Phật Giáo đem lại một sự thông hiểu sâu sắc về tâm trí con người
v à các cách trị liệu tự nhiên, mà các nhà tâm lý nổi tiếng trên thế
giới đều công nhận l à rất cao cấp và
rất hiệu quả.
Hỏi: Đức Phật l à ai?
Đáp: Ngài Siddhattha Gotama sinh ra vào n ăm
563 trước Tây Lịch, trong một ho àng tộc tại Lumbini, nay thuộc xứ
Nepal. Vào n ăm 29 tuổi, Ng ài nhận thức
rằng tiện nghi vật chất và an ninh trong thế gian không bảo
đảm hạnh phúc; v ì thế, Ngài
đi t ìm hiểu các học thuyết, tôn giáo
và triết học thời đó, để t ìm kiếm chìa
khóa đưa đến hạnh phúc. Sau sáu năm học tập v à
hành thiền, Ngài tìm ra con đường "Trung Đạo"
v à giác ngộ. Sau khi chứng đắc, Ng ài
dùng quãng đời c òn lại tại thế gian
để truyền giảng các nguy ên lý trong
đạo Phật -- gọi l à Pháp, hay Chân lý,
cho đến khi Ng ài nhập diệt vào n ăm
80 tuổi.
Hỏi: Có phải Đức Phật l à Thượng Đế?
Đáp: Không, Ngài không là Thượng
Đế, v à Ngài cũng không tuyên bố như
thế. Ngài là người chỉ dẫn con đường đưa đến
giác ngộ, từ kinh nghiệm thực chứng của Ng ài.
Hỏi: Phật tử có tôn thờ các thần tượng không?
Đáp: Những người Phật tử tỏ lòng tôn kính các hình ảnh của
Đức Phật, nhưng không tôn thờ, cũng không van
xin những điều lợi lạc. Một pho tượng Phật ngồi trong tư thế với hai tay
dịu d àng đặt tr ên vế, với nụ
cười từ bi, nhắc nhở chúng ta nỗ lực phát triển tình thương và an
định nội tâm. Lễ lạy tượng Phật l à
để tỏ l òng biết ơn về các lời dạy của
Ngài.
Hỏi: Tại sao nhiều quốc gia Phật Giáo lại nghèo như vậy?
Đáp: Không hẳn đúng như vậy.
Nhật Bản l à một quốc gia có truyền thống Phật Giáo sâu
đậm v à ngày nay cũng là một quốc gia
có kinh tế giàu mạnh. Thái Lan, với Phật giáo là quốc giáo, cũng có một
nền kinh tế tương đối vững mạnh v à
phát triển. Tuy nhiên, chúng ta cần biết rằng một trong các
điều dạy của Phật Giáo l à tài sản của
cải không bảo đảm được hạnh phúc, v à
tài sản của cải cũng không bao giờ thường còn. Dân chúng trong bất kỳ quốc
gia nào cũng chịu đau khổ, cho d ù họ
giàu sang hay nghèo nàn. Chỉ những người nào thông hiểu các lời dạy của
Đức Phật th ì mới có thể tìm
được hạnh phúc thật sự.
Hỏi: Có phải có nhiều tông phái Phật Giáo không?
Đáp: Có nhiều tông phái trong Phật Giáo là vì có những khác biệt về v ăn hóa v à truyền thống lịch sử của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, c ăn bản của Phật Giáo vẫn không thay đổi, đó l à Pháp hay Chân lý.
Hỏi: Có phải các tôn giáo khác đều sai lầm?
Đáp: Phật Giáo là một hệ thống tín ngưỡng có tính bao dung đối với các tín ngưỡng hay tôn giáo khác. Phật Giáo chấp nhận các lời giảng đạo đức của các tôn giáo khác, nhưng Phật Giáo c òn tiến xa hơn, bằng cách đưa ra một mục ti êu dài hạn trong sự hiện hữu của chúng ta, qua trí tuệ và sự hiểu biết thật sự. Phật Giáo chân chính thì rất bao dung, và không quan tâm đến các nh ãn hiệu như là "tín hữu Ky-tô giáo", "tín hữu Hồi giáo", "tín hữu Ấn- độ giáo", hay "Phật tử". V ì vậy, trong lịch sử, không bao giờ có các cuộc thánh chiến mang danh Phật Giáo. Cũng vì thế mà những người Phật tử không đi truyền giảng hay cải đạo người khác; họ chỉ giảng giải nếu được ai hỏi đến.
Hỏi: Phật Giáo có tính khoa học không?
Đáp: Khoa học là tri thức được
kết hợp th ành hệ thống, qua các dữ kiện
được quan sát v à thực nghiệm và
đề ra các định luật tổng quát của thi ên
nhiên. Cốt lõi của Phật Giáo phù hợp với định
nghĩa đó, bởi v ì Tứ Diệu Đế hay Bốn Sự
Thật Thâm Diệu, có thể được thử nghiệm v à minh chứng bởi bất kỳ
người nào, và ngay chính Đức Phật cũng đ ã
từng nói với các đệ tử rằng họ phải thực
chứng các lời dạy của Ng ài, mà không nên chỉ tin suông. Phật Giáo
dựa nhiều trên trí tuệ, hơn là lòng tin.
Hỏi: Đức Phật đ ã dạy những gì?
Đáp: Đức Phật đ ã giảng
dạy rất nhiều đề t ài, nhưng các
điều căn bản trong Phật Giáo có thể tóm tắt
trong Tứ Diệu Đế v à Bát Chánh Đạo.
Hỏi: Diệu đế thứ nhất l à gì?
Đáp: Khổ Đế, chân lý thâm diệu
đầu ti ên, nói rằng đời sống l à
đau khổ, nghĩa l à phải chịu
đau đớn thể xác, gi à nua, bệnh hoạn,
rồi chết. Ta cũng phải chịu đau khổ về mặt
tâm lý như cô đơn, phiền giận, bực bội, sợ h ãi, bối rối, thất vọng,
hay sân hận. Đây l à một sự kiện hiển
nhiên, không thể chối cãi. Đây l à thực
tế khách quan, không phải bi quan; vì bi quan là mong
đợi những điều g ì trở nên tệ hại. Mặt
khác, Phật Giáo đề ra cách thức giải quyết
các đau khổ đó v à cách thức để có hạnh
phúc thật sự.
Hỏi: Diệu đế thứ nh ì là gì?
Đáp: Tập Đế, chân lý thâm diệu
thứ nh ì, dạy rằng tất cả mọi đau khổ
đều do ái dục v à chấp thủ. Ta sẽ bị phiền khổ nếu ta mong
đợi người khác phải tuân theo ý muốn của m ình,
phải làm giống như mình, nếu ta không được
những g ì mình muốn, v.v. Ngay cả khi ta muốn và
được, điều n ày cũng không bảo
đảm có hạnh phúc. Tâm khát khao ham muốn cướp
đoạt của ta niềm vui được thỏa l òng và hạnh phúc. Thay vì kiên trì
chiến đấu để th ành
đạt điều mong muốn, h ãy cố gắng sửa
đổi chính cái l òng ước muốn của mình.
Hỏi: Diệu đế thứ ba l à gì?
Đáp: Diệt Đế, chân lý thâm diệu
thứ ba, l à có thể chấm dứt đau khổ v à
đạt được trạng thái thỏa l òng và hạnh
phúc. Khi ta dứt bỏ ái dục, vốn là vô ích, và tập sống từng ngày, chúng ta
bắt đầu sống an vui v à tự do. Chúng ta
sẽ có nhiều thì giờ và n ăng lực để giúp đỡ
người khác. Trạng thái ấy được gọi l à Niết Bàn.
Hỏi: Diệu đế thứ tư l à gì?
Đáp: Đạo Đế, chân lý thâm diệu thứ tư, l à con đường đưa đến chấm dứt đau khổ. Con đường n ày gọi là Bát Chánh Đạo.
Hỏi: Bát Chánh Đạo l à gì?
Đáp: Đó l à con
đường gồm 8 yếu tố chân chánh: Chánh Kiến,
Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh Tấn, Chánh
Niệm, v à Chánh Định. Đây l à con
đường của đạo đức v à tỉnh thức -- qua
lời nói, ý nghĩ và hành động, v à phát
triển trí tuệ bằng sự nhận thức rõ ràng về Tứ Diệu
Đế v à bằng sự t ăng
trưởng l òng từ bi.
Hỏi: Ngũ giới là gì?
Đáp: Đây l à n ăm
điều giới luật đạo đức của Phật Giáo. Đó l à: không sát hại, không
lấy của không cho, không tà dâm, không nói dối, và không dùng các chất say
làm lu mờ trí óc.
Hỏi: Nghiệp là gì?
Đáp: Nghiệp hay "nghiệp-quả" là một
định luật cho biết rằng mỗi một nguy ên
nhân đều tạo ra một hậu quả, có nghĩa l à
các hành động của ta đều có những hậu quả.
Định luật đơn giản n ày đ ã giải
thích nhiều vấn đề: sự bất công tr ên
thế gian, tại sao có người sinh ra lại có phế tật, có người lại có nhiều
tài n ăng, có người có đời sống rất ngắn ngủi.
Nghiệp cho thấy tầm quan trọng về việc tất cả chúng ta phải chịu trách
nhiệm về các h ành động của chính m ình,
trong quá khứ và hiện tại. Làm thế nào để thử
nghiệm tác động nghiệp quả của các h ành
động của ta? Câu trả lời được tóm tắt bằng
cách h ãy nhìn xem 3 điểm chính: (1) ý
định đằng sau của mỗi h ành động, (2)
hậu quả của h ành động đó v ào
chính mình, và (3) hậu quả của hành động đó v ào
những người khác.
Hỏi: Trí tuệ là gì?
Đáp: Trong Phật Giáo, Trí tuệ phải
được phát triển c ùng với Từ bi. Trong
một cực đoan, bạn có thể l à một người
tốt bụng nhưng khờ dại, và trong một cực đoan
khác, bạn có thể có nhiều kiến thức nhưng lại không có t ình cảm.
Phật Giáo dạy ta nên giữ thật sự cân bằng và trọn vẹn cả hai, phải trau
giồi cả trí tuệ lẫn từ bi. Trí tuệ cao nhất là thấy rõ ràng rằng trên
thực tế, mọi hiện tượng đều không ho àn
toàn, không thường còn, và không có một thực thể cố
định. Trí tuệ thật sự không phải chỉ tin v ào
những gì được dạy, m à phải chứng
nghiệm và thông hiểu chân lý và thực tế. Trí tuệ
đ òi hỏi phải có một tâm ý rộng mở,
khách quan, không cố chấp. Con đường của Phật
Giáo đ òi hỏi phải can đảm, nhẫn nại,
mềm dẻo v à thông minh.
Hỏi: Từ bi là gì?
Đáp: Từ bi bao gồm các phẩm hạnh của lòng san sẻ, sẵn sàng an ủi người khác, thiện cảm, ch ăm lo v à quan tâm. Trong Phật Giáo, ta chỉ thật sự cảm thông người khác khi nào ta thật sự cảm thông chính mình, qua trí tuệ.
Hỏi: Tôi phải làm thế nào để trở th ành một Phật tử?
Đáp: Bất cứ ai cũng có thể tìm hiểu và thực nghiệm các lời
dạy của Đức Phật. Ng ài dạy rằng lời
giải đáp cho mọi vấn đề của chúng ta l à
ở bên trong chúng ta, không phải ở bên ngoài. Ngài nói với các
đệ tử không được tin ngay v ào lời dạy
của Ngài, mà họ phải tự thử nghiệm các lời dạy
đó. Như thế, mỗi người tự có quyết định v à
tự chịu trách nhiệm về các hành động v à
sự hiểu biết của mình. Điều n ày cho
thấy Phật Giáo không phải là một tập hợp cố
định các tín điều cần phải được chấp nhận trọn vẹn. Đây l à những
lời dạy để mỗi người tự t ìm hiểu, học
tập và áp dụng theo tình huống riêng của mình.
Perth, Tây Úc, tháng 8-2004
-ooOoo-
Đầu
trang | 01
| 02
| 03
| 04
| 05
| 06
| 07
| 08
| 09
| 10
| Mục lục
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 14-03-2005